यो वर्ष पनि काठमाडौंमा खानेपानीको हाहाकार हुने

काठमाडौं, चैत  ५ ।  विगतमा झैँ यस वर्ष पनि काठमाडौं उपत्यकामा खानेपानीको हाहाकार हुने देखिएको छ । विशेषगरी चैत, वैशाख र जेठमा उपत्यकामा खानेपानीको चरम अभाव हुने गरेको छ । काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेड (केयुकेएल)ले उपत्यकामा खानेपानी वितरणको काम गर्दै आएको छ ।

तर, केयुकेएलले सुक्खायामका तीन महिनालाई लक्षित गरी सुधारका कुनै काम नगरेकाले विगतझैँ यस वर्ष पनि खानेपानीको चरम अभाव हुने संकेत देखिएको हो । सुक्खायामका महिनामा सतहमाथि र मुनिका पानीको स्रोत सुक्ने भएकाले उपत्यकामा पानी उत्पादन कम हुने गरेको छ ।

तर, केयुकेएलले उपत्यकामा खानेपानीको संकट नपर्ने दाबी गरेको छ । केयुकेएलका प्रवक्ता सुरेशप्रसाद आचार्यले यस वर्ष विद्युत् नियमित भएको र सतहमुनिका पानी प्रयोगमा ल्याउन सजिलो हुने भएकाले खानेपानीको हाहाकार नहुने बताए । ‘प्रत्येक वर्षको सुक्खायाममा उपत्यकाभित्र खानेपानीको हाहाकार हुने गर्छ । तर, यस वर्ष त्यस्तो संकट नपर्ला भन्ने लाग्छ,’ उनले भने, ‘यस वर्ष राजधानी लोडसेडिङमुक्त भएको छ । जसले गर्दा जमिनमुनिको पानी चलाउन सजिलो हुन्छ ।’

ट्यांकरबाट वितरण हुने पानीको माग बढ्ने
केयुकेएलबाट वितरण हुने पानीको परिमाण घटेपछि ट्यांकरबाट वितरण हुने पानीको माग बढ्ने भएको छ । उपत्यका खानेपानी स्रोत तथा ट्यांकर व्यवसायी संघका अनुसार उपत्यकाभित्र खानेपानी वितरणका लागि दैनिक सात सयको संख्यामा ट्यांकर सञ्चालन हुँदै आएका छन् । ती ट्यांकरले दैनिक पाँच करोड लिटर पानी वितरण गर्दै आएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ । तर, सुक्खायाममा ट्यांकरको पानी मात्रै दैनिक १० करोड लिटर माग हुँदै आएको व्यवसायीको दाबी छ ।

याे पनि पढ्नुस  चुरे विनाशले दर्जनौँ गाउँमा खानेपानीको हाहाकार

‘अहिले गर्मी बढिसकेको छैन । त्यसो हुँदा पानीको माग सालाखाला दैनिक पाँच करोड लिटर हो । सुक्खायाममा गर्मी बढ्छ र पानीको स्रोत घट्छ । त्यसवेला पानीको माग अत्यधिक बढ्छ,’ संघका अध्यक्ष विष्णु दाहालले नयाँ पत्रिकासँग भने, ‘यस वर्षको गर्मी सुरु हुँदै छ । गर्मीयाममा सधैँ पानीको माग बढ्छ । किनकि केयुकेएलले आवश्यक मात्रामा पानी वितरण गर्नै सक्दैन ।’

यी हुन् काठमाडौंमा पानीको स्रोत
उपत्यकामा भक्तपुरको झौखेल, ललितपुरको सातदोबाटो र गोदाबरी, काठमाडौंको चाल्नाखेलदेखि हिमाल सिमेन्ट कारखाना रहेको स्थानसम्म, मातातीर्थ, स्वयम्भू, बालाजु, जोरपाटी, सानेपाको बागमती नदीलगायतका क्षेत्रमा आधुनिक मेसिन राखेर जमिनमुनिको पानी तान्ने गरिएको छ ।

जारको पानीको खपत बढ्ने
मागबमोजिमको पानी वितरण नभएपछि विगतमा झैँ यस वर्ष पनि जारको पानीको माग बढ्ने देखिएको छ । बोटल वाटर उद्योग संघका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा सामान्य अवस्थामा २० लिटर पानी अटाउने जार दैनिक ४५ देखि ५० हजारवटा खपत हुने गर्छ । सुक्खायाममा भने ७० हजारवटासम्म जारको पानी खपत हुने गरेको छ । त्यस्तै, एकदेखि डेढ लिटरको बोतलको पानी सामान्य अवस्थामा दैनिक २० देखि २५ हजार केस ९एक केसमा १२ वटा बोतल० खपत हुन्छ । सुक्खायाममा भने ४० हजार केससम्म खपत हुन्छ । जाडोको तुलनामा गर्मीयाममा ४० प्रतिशत पानीको खपत बढ्ने गरेको संघको दाबी छ । जसअनुसार साना र ठूला जारबाट मात्रै सुक्खायाममा दैनिक १६ लाख ८० हजार लिटर पानी वितरण हुने गर्छ ।

याे पनि पढ्नुस  राजधानीमा इम्बोसड नम्बर प्लेट सुरु

दैनिक झन्डै १९ करोड रुपैयाँको पानी खपत हुने
उपत्यका खानेपानी स्रोत तथा ट्यांकर व्यवसायी संघका अनुसार ट्यांकरको पानी प्रतिलिटर ३.५ पैसाको दरले बिक्री हुन्छ । सुक्खायाममा दैनिक पाँच करोड लिटर पानी आपूर्ति हुने भएकाले सो समयमा ट्यांकरको पानी मात्रै दैनिक १७ करोड ५० लाख रुपैयाँको बिक्री हुन्छ । त्यस्तै, २० लिटर अटाउने जारको पानी दैनिक ७० हजारवटा खपत हुन्छ । एउटा जारको मूल्य ५० रुपैयाँ पर्छ । यस आधारमा २० लिटर पानी अटाउने जारको पानी मात्रै दैनिक ३५ लाख रुपैयाँको बिक्री हुन्छ । यसैगरी, एक लिटर पानी अटाउने सानो जार दैनिक चार लाख ८० हजारवटा बिक्री हुन्छ । एउटा बोतलको मूल्य २० रुपैयाँ पर्छ । यस आधारमा सानो जारको पानी मात्रै दैनिक ९६ लाख रुपैयाँको बिक्री हुन्छ । यसरी ट्यांकर तथा जार गरी सुक्खायाममा उपत्यकामा दैनिक १८ करोड ८१ लाख रुपैयाँको पानी बिक्री हुने गरेको पानी व्यवसायीहरूको भनाइ छ ।

याे पनि पढ्नुस  उपत्यकाका ५० सार्वजनिक स्थानमा खानेपानी ट्यांकी बन्दै

यस कारण हाहाकार
केयुकेएलका अनुसार उपत्यकाभित्र दैनिक ३७ करोड ५० लाख लिटर पानीको माग छ । विगत वर्षका तथ्यांक हेर्दा चैत, वैशाख र जेठमा प्रतिदिन नौ करोड लिटर मात्रै पानी उत्पादन हुँदै आएको छ । त्यसमध्ये ३५ देखि ४० प्रतिशत पानी चुहिएरै सकिन्छ । उपभोक्ताकहाँ पुग्ने पानी करिब ६ करोड लिटर मात्रै हो । उपत्यकाभित्रका २७ लाख जनतालाई त्यही पानी बाँड्नुपर्छ । त्यसो हुँदा एकजनाको भागमा करिब २० लिटर पानी पर्छ । तर, केयुकेएलले सो परिणामको पानी कतै ६ दिन त कतै नौ दिनमा एक घन्टा मात्रै वितरण गर्दै आएको छ । यो तथ्यांक हेर्दा एकजनाको भागमा मुस्किलले दुई लिटर पानी पर्छ । केयुकेएलका अनुसार एकजनाका लागि प्रतिदिन १३५ लिटर पानी आवश्यक पर्छ । यो वर्ष पनि केयुकेएलले थप पानी व्यवस्थापन गर्न चासो नदेखाएका कारण हाहाकार हुने निश्चित छ ।

यो खबर आजको नयाँ पत्रिकामा छ ।

कमेन्ट गर्नुहोस्