बालकृष्ण ढुंगेललार्इ कहिलेसम्म हुन सक्छ जेल सजाय ? अभियोग यस्ताे छ

काठमाडौं, कात्तिक १५ ।  द्वन्द्वकालको हत्या मुद्दामा माओवादी केन्द्रका नेता बालकृष्ण ढुंगेल कारागार चलान भएका छन् । प्रहरीले मंगलबार पक्राउ गरी उनलाई कारागार चलान गरेको हो । अदालतको फैसला कार्यान्वयनका क्रममा ढुंगेललाई पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ । यद्यपि, माओवादी केन्द्रले भने चुनावको मुखमा नियोजित रूपमा प्रहरी प्रशासनको दुरुपयोग गरेको आरोप लगाएको छ । ढुंगेलको मुद्दा करिब एक दशकदेखि चर्चामा थियो ।

सातदोबाटोस्थित डेराबाट निस्किएलगत्तै पक्राउ
प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सिआइबी)ले ढुंगेललाई मंगलबार बिहान ललितपुरको सातदोबाटोबाट पक्राउ गरेको हो । डेराबाट निस्किएलगत्तै उनी पक्राउ परेका हुन् । ‘अदालतको पत्रअनुसार हामीले पक्राउ गरेका हौँ,’ सिआइबीका निर्देशक डिआइजी पुष्कर कार्कीले भने, ‘अदालतले कैद भुक्तानका लागि कारागार पठाएको छ ।’ ढुंगेललाई डिल्लीबजार कारागार (सदरखोर) पठाइएको छ ।

सुरुमा लछारे, पछि स्विकारे
अर्धभूमिगत रहेका ढुंगेलमाथि सिआइबीको टोलीले ६ दिनदेखि पिछा गरिरहेको थियो । उनी सातदोबाटोको अरुण टोल बस्ने पत्ता लगाए पनि प्रहरीले घर पत्ता लगाउन सकेको थिएन । मंगलबार बिहान पनि सिआइबीबाट खटिएको सादा पोसाकमा रहेका प्रहरी टोली अरुण टोलमै थियो । बिहान करिब साढे १० बजे उनी छोरीसहित वकिललाई भेट्न निस्किए । सो क्रममा सादा पोसाकमा रहेका प्रहरीले उनलाई नमस्कार गर्दै आफूहरू सिआइबीबाट आएको भन्दै परिचयपत्र देखाए । प्रहरीले कार्यालयमा जान आग्रह गरे । प्रहरीले उनको हातमा समाइसकेका थिए । ढुंगेलले अस्वीकार गर्दै सुरुमा प्रहरीलाई लछारपछार गरे । त्यसपछि संयमित हुँदै सोधे, ‘जानैपर्ने हो त ?’

याे पनि पढ्नुस  नेपालमा 'आचार्यकुलम' स्थापना गर्दै आचार्य बालकृष्ण

प्रहरीले कार्यालयमै गएर थप कुरा गर्न आग्रह गरेपछि प्रहरीको मोटरसाइकलमा चढेर उनलाई सातदोबाटो प्रहरी वृत्तनजिकै पुर्‍याइयो । उनले प्रहरीसँग झगडा गरेनन् बरु न्यायालय र सरकारविरुद्ध आक्रोश पोखे । त्यहाँबाट प्रहरीले उनलाई काठमाडौं जिल्ला अदालत पुर्‍यायो । अदालतको तहसिल शाखाले जिल्ला अदालत ओखलढुंगाबाट उनको फैसलाको विवरण मगाएपछि उनलाई कारागार चलान गरिएको हो ।

सुरुमा उनले आफूलाई नख्खु कारागार पठाउन आग्रह गरेका थिए । नियमित डायलासिस गर्दै आएको सुमेरु अस्पतालमा जान सहज हुने भएकाले नख्खु कारागार जान चाहेका थिए । तर, कैदीले कारण खुलाएर प्रतिवेदन पेस गरेमा मात्र त्यसरी अर्र्काे जिल्लाको अदालत पठाउन सकिने प्रावधान छ । उनले प्रतिवेदन दिन इच्छा नदेखाएपछि प्रहरीले उनलाई डिल्लीबजार कारागार लगेको हो । करिब तीन घन्टा अदालतमा बसेका उनले त्यसक्रममा पनि आक्रोश पोखेका थिए ।

के थियो ढुंगेलमाथिको अभियोग ?
सशस्त्र द्वन्द्वकालमा ओखलढुंगाका उज्जनकुमार श्रेष्ठको हत्या अभियोगमा ढुंगेललाई सर्वस्वसहित जन्मकैदको सजाय फैसला भएको थियो । १९ पुस ०६६ मा सर्वाेच्च अदालतले सो फैसला गरेको थियो । तर, द्वन्द्वकालको मुद्दामा आफूलाई फसाइएको भन्दै ढुंगेलले अदालतको फैसलालाई नमान्ने भन्दै चेतावनी दिँदै आएका थिए । माओवादीले पनि सो मुद्दालाई सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप आयोगबाट टुंग्याउनुपर्ने माग राख्दै आएको थियो । तर, अदालतबाट टुंगो लागिसकेको मुद्दा आयोगमा नजाने भन्दै ढुंगेललाई पक्राउ गर्न श्रेष्ठका परिवार तथा अधिकारीहरूले दबाब दिँदै आएका थिए ।

याे पनि पढ्नुस  चौकीदारका छोरा आचार्य बालकृष्ण कसरी भए भारतका ८ औं धनाढ्य

अदालतमा पटक–पटक रिटसमेत परेको थियो । अदालतको आदेश कार्यान्वयन नगरेको भन्दै गत साता प्रहरी महानिरीक्षक प्रकाश अर्यालविरुद्ध समेत अवहेलनाको रिट दायर भएको थियो । त्यसपछि प्रहरीले सरकारबाट स्वीकृति लिएर ढुंगेललाई पक्राउ गरेको उच्च प्रहरी स्रोत बताउँछ । माओवादी केन्द्रले घटनाको विरोध गरेको छ । ढुंगेललाई पक्राउ गराउन संघर्ष गर्दै आएकी उज्जनकी दिदी सावित्रीले भने बल्ल आफूहरूले न्यायको महसुस गरेको प्रतिक्रिया दिएकी छिन् ।

कहिलेसम्म हुन सक्छ सजाय ?
नेपालको हालको कानुनअनुसार अधिकतम २० वर्षसम्म कैद सजाय हुन्छ । जन्मकैद सजाय पाएका व्यक्तिहरू अधिकतम २० वर्षसम्म मात्र जेल बस्नुपर्छ । ढुंगेल सात वर्ष ६ महिना आठ दिन जेल बसिसकेका छन् । काठमाडौं जिल्ला अदालतले अब उनी १२ वर्ष पाँच महिना २२ दिन जेल बस्ने जनाएको छ । अदालतले डिल्लीबजार कारागारलाई पठाएको कैदी म्यादमा उनी ६ वैशाख ०८७ मा छुट्ने उल्लेख छ । तर, कारागार ऐनमा रहेको प्रावधानअनुसार उनी आगामी जेठमा नै छुट्न सक्छन् ।

कारागार नियमावलीमा ४० प्रतिशत कैद भुक्तान गरेको र असल चालचलन भएको कैदीलाई सरकारले कैद मिनाहा गर्न सक्ने प्रावधान छ । सोही प्रावधानअनुसार कैद छुट पाएर गणतन्त्र दिवस र दसैंँको अवसरमा सरकारले कैदीहरूलाई छाड्ने गरेको छ । अबको पाँच महिना २२ दिनपछि उनको ४० प्रतिशत कैद भुक्तान हुन्छ । कारागार नियमावली २०२० अनुसार ४० प्रतिशत कैद भुक्तान गरेको र असल चालचलन भएको कैदीलाई बाँकी ६० प्रतिकत कैद सजाय भुक्तान हुन प्रावधान रहेको कारागार व्यवस्था विभागका महानिर्देशक कृष्णचन्द्र घिमिरेले बताए । सोही प्रावधानअनुसार आगामी जेठमा उनी छुट्ने सम्भावना छ।

याे पनि पढ्नुस  नेपालमा 'आचार्यकुलम' स्थापना गर्दै आचार्य बालकृष्ण

कारागार प्रशासनले नियमावली उल्लेख भएका केही मुद्दाबाहेक अन्य मुद्दामा कैदीलाई ४० प्रतिशत कैद भुक्तान गरेपछि असल चालचलन भएको भन्दै छाड्दै आएको छ । सोही कारण ढुंगेल पनि जेठमा छुट्न सक्ने भएकाले आत्मसमर्पण गर्नेबारे छलफलमा थिए । वकिललाई भेट्न जाने वेलामै उनी पक्राउ परेका हुन् ।

पक्राउ गर्नु विस्तृत सम्झौताविपरीत 
पम्फा भुसाल
प्रवक्ता, माओवादी केन्द्र
माओवादी केन्द्रकी प्रवक्ता पम्फा भुसालले बालकृष्ण ढुंगेल पक्राउ गर्नु विस्तृत शान्ति–सम्झौताविपरीत भएको बताएकी छिन् । ‘तत्कालीन माओवादी र सरकार पक्षबीच विस्तृत शान्ति–सम्झौता हुँदा सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप आयोगबाट द्वन्द्वकालीन मुद्दा सल्ट्याउने सम्झौता भएको थियो,’ भुसालले भनिन्, ‘विस्तृत शान्ति–सम्झौताविपरीत ढुंगेललाई जेल चलान गर्नु गलत छ ।’ सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप आयोगले आफ्नो काम सुरु गरिरहेको अवस्थामा ढुंगेललाई पक्राउ गर्नु आपत्तिजनक भएको भुसालले बताइन् । सरकारले निर्वाचन भाँड्ने षड्यन्त्रका साथ ढुंगेल पक्राउ गरेको भन्दै उनले तत्काल रिहा गर्न माग गरिन् ।

कमेन्ट गर्नुहोस्