परीक्षा तयारीः नेपालमा लेखा परिक्षणका चुनौतीहरु के के छन्?

प्रश्न: नेपालमा लेखा परिक्षणका चुनौतीहरु के के छन्? लेखा परिक्षणको महत्व एवं सुझावहरु लेख्नुहोस | लेखापरिक्षण ऐन, २०४८ अनुसार नेपाल सरकारको पूर्ण स्वामित्व भएका संगठित संस्थाको लेखापरिक्षण गर्ने सम्बन्धमा र परिक्सहं गर्ने कुराहरु सम्बन्धमा उल्लेख गर्नुहोस |

उत्तर:
==============
▶ नेपालमा लेखा परिक्षणका चुनौतीहरु:
१ बेरुजुको आकार बढ्दै छ

२ पेशागत दक्षता र सुधारको कमि,

३ यथार्थता र सुदृढताको चुनौती

४ एकै किसिमका बेरुजुहरु दोहोरिने समस्या

५ लेखा परिक्षणको सान्दर्भिकता उपर प्रश्न उठाइने

६ लेखा परिक्षणको प्रतिवेदन उपर कार्यकारी गम्भीरताको कमि

७ कार्यमुलक लेखा परिक्षणको समिति दायरा, प्रभावकारिता परिक्षण गर्न कठिन
==============
▶ नेपालको परिप्रेक्ष्यमा लेखा परिक्षणको आवस्यकता र महत्वहरु:

१ सार्वजनिक निकायहरुलाई बढी प्रभावकारी बनाउन

२ प्रशासनिक आर्थिक एवं व्यवस्थापकीय कार्यप्रणालीमा स्वच्छता बढाउन

३ प्रचलित कानुनको पालना गराउन र सामयिक सुधार गर्न

४ सार्वजनिक आर्थिक व्यवहारलाई स्वच्छ र सुदृढ गर्न

५ आर्थिक प्रशासनलाइ स्तरयुक्त, सुचनामुलक र सुधारात्मक बनाउन

६ सार्वजनिक श्रोत साधनको उच्चतम रुपमा सदुपयोग गर्न

==============

▶ लेखा परिक्षण सम्बन्धि सुझावहरु:

१. नियमितताको अतिरिक्त उपलब्धिमुलक लेखा परिक्षण गर्ने

२. कार्यमूलक लेखा परिक्षणलाइ गति दिने

३. लेखा परिक्षकलाइ तालिम दिने

४. राष्ट्रिय लेखा परिक्षण मापदण्ड जारि गर्ने

५. लेखापरिक्षण कार्यविधि, निर्देशिका र आचार संहिता लागु गर्ने लेखा परीक्षकहरुकै छुटै अनुगमन संयन्त्र तयार गर्ने

याे पनि पढ्नुस  नयाँ माैद्रिक नीतिका केही मुख्य बुँदाहरु के छन ?

६. सबै किसिमका बेरुजुहरु सरल ढंगले सम्परीक्षण गर्ने

७. लेखा परिक्षण अदालत गठन गर्ने, लेखा परिक्षणका ज्यादती वा अनियमितता उपर छानबिन गर्ने
८. बेलाबेलामा सरकारलाई वित्तीय अनुशासन कायम गर्न कार्यक्रमगत र केन्द्रित सुझावहरु दिने
==============

▶नेपाल सरकारको पूर्ण स्वामित्व भएको संगठित संस्थाको लेखापरिक्षण:

१. प्रचलित कानुनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाल सरकारको पूर्ण स्वामित्व भएको संगठित संस्थाको लेखापरिक्षण यस ऐन बमोजिम महालेखा परीक्षकद्वारा हुनेछ |

२. उपदफा १ बमोजिम नेपाल सरकारको पूर्ण स्वामित्व भएका संगठित संस्थाको लेखापरीक्षण गर्न महालेखा परीक्षकले नभ्याउने भएमा पर्चालित कानुन बमोजिम प्रमाणपत्र प्राप्त लेखापरीक्षकहरुलाई महालेखा परीक्षकले सहायकको रुपमा नियुक्त गर्न सक्नेछ | यसरि सहायकको रुपमा लेखापरीक्षकहरु नियुक्त गर्दा नेपाली नागरिकलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेछ |

३. उपदफा २ बमोजिम नियुक्त गरिएका लेखापरिक्षकहरुले महालेखा परीक्षकको निर्देशन, रेखदेख र नियन्त्रणमा रही काम गर्नुपर्नेछ |

४. उपदफा ३ बमोजिम सहायकको रुपमा नियुक्त भएका लेखापरीक्षकको काम, कर्तब्य, अधिकार र दायित्व तथा निजहरुले लेखापरिक्षण गर्दा अपनाउनुपर्ने प्रक्रिया एवं प्रतिवेदन पेशगर्ने सम्बन्धि व्यवस्था महालेखा परीक्षकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ |

५. उपदफा २ बमोजिम नियुक्त लेखापरीक्षकले सम्बन्धित संस्थाबाट पाउने पारिश्रमिक त्यस्तो संस्थाको आर्थिक कारोबार लेखाको अवस्था, साखा, उपशाखाको संख्या, कार्यबोझ तथा कार्यप्रगति समेत विचार गरि महालेखा परीक्षकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ |
==============
▶लेखापरिक्षण ऐन, २०४८ अनुसार परिक्षण गर्ने कुराहरु:

याे पनि पढ्नुस  परीक्षा तयारीः के हो कर्जा जोखिम, कसरी गर्छन् बैंकले समाधान ?

महालेखापरीक्षकले नियमितता, मितव्ययिता, कार्यदक्षता, प्रभावकारिता र औचित्य समेत विचार गरि देहायका कुराहरुको परिक्षण गर्ने:

क) विनियोजन ऐन बमोजिम विभिन्न सेवा तथा कार्यहरुमा खर्च गर्न विभिन्न शिर्षक तथा उपशिर्षकहरुमा स्वीकृत भएका रकमहरु तोकिएको सेवा तथा कार्यका निमित्त स्वीकृत सिमाभित्र रही सोहि प्रयोजनका लागि खर्च गरिएको छ छैन,

ख) आर्थिक कारोबार गर्दा प्रचलित कानुनको अनुसरण गरिएको छ छैन र आम्दानी खर्च भएका कलमहरुको प्रमाण यथेष्ट छ छैन,

ग) तोकिएको ढाँचा अनुरुप लेखा राखिएको छ छैन र त्यसले आर्थिक कारोबारको यथार्थ चित्रण गर्छ गर्दैन,

घ) सरकारी सम्पती लगत दुरुस्त र अध्यावधिक छ छैन, सरकारी सम्पति संरक्षण र सुप्रबन्धको पर्याप्त व्यवस्था छ छैन

ङ) नगदी जिन्सी तथा अन्य सरकारी सम्पति समेतको हानि नोक्सानी र दुरुपयोग हुन नपाउने गरि अन्तरिक लेखापरिक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण पर्याप्त व्यवस्था गरिएको छ छैन, भए त्यसको अनुसरण गरिएको छ छैन

च) राजस्व, अरु समस्त आम्दानी र धरौटी समेतको लेखा ठिक छ छैन, मुल्यांकन गर्ने, असुल तहसिल गर्ने र लेखा राख्ने तरिकाहरुको सम्बन्धमा पर्याप्त नियमहरु छन् छैनन्, भए तिनीहरुको पालना गरिएको छ छैन

याे पनि पढ्नुस  नयाँ माैद्रिक नीतिका केही मुख्य बुँदाहरु के छन ?

छ) सरकारी ऋण, जमानत, निक्षेप, ऋण निवारण कोष तथा ऋण विमोचनका निमित्त पर सारिएको र विमोचन गरिएको रकम्हारुको लेखा यथार्थ छ छैन,

ज) औद्योगिक तथा व्यवशायिक सेवाहरुको आम्दानी खर्च, लेखा, त्यसको जिन्सी नगदी मौज्दात तथा आर्थिक कारोबारसम्बन्धि व्यवस्था र नियमहरु पर्याप्त छन् छैनन् भए तिनीहरुको पालना गरिएको छ छैन,

झ) कार्यालयको संगठन, व्यवस्थापन तथा कार्य विभाजन यथेष्ट र समुचित छ छैन र सोअनुसार कार्य संचालन भएको छ छैन,

ञ) कुनै काम अनावस्यक रुपमा दोहोरो हुने गरि विभिन्न कर्मचारी वा निकायबाट गरिएको वा कुनै आवस्यक काम गर्न छुटाएको छ छैन,

ट) उपलब्ध श्रोत, साधन तथा सम्पतिको समुचित उपयोग भएको छ छैन र हानि नोक्सानी नहुने गरि सम्भार तथा संरक्षणको उचित व्यवस्था गरेको छ छैन,

ठ) कार्यक्रम अनुसार निर्धारित समयभित्र प्रगति भएको छ छैन तथा कामको गुणस्तर र परिमाण सन्तोषजनक छ छैन,

ड) कार्यालयको उदेश्य र नीति स्पष्ट छ छैन र निर्दिष्ट उदेश्य तथा नीतिअनुरुप कार्यक्रम तयार भएको छ छैन,

ढ) स्वीकृत लागत खर्चको सिमाभित्र रही कार्यक्रम संचालन गरिएको छ छैन र लागतको तुलनामा प्राप्त प्रतिफल मनासिव छ छैन,

ण) लक्ष प्रगति र लागत खर्चको आँकडा राख्ने व्यवस्था पर्याप्त र भरपर्दो छ छैन,

कमेन्ट गर्नुहोस्