उपनिर्वाचनमा विद्युतीय भोटिङ मेसिन प्रयोग नहुने

काठमाडौँ — मंसिर १४ गते हुने उपनिर्वाचनमा विद्युतीय भोटिङ मेसिन प्रयोग नहुने भएको छ । संविधानसभाका दुइटै उपनिर्वाचनमा मेसिन प्रयोग सफल भए पनि दलहरूले इच्छा नदेखाएपछि अहिले निर्वाचन आयोगले मेसिनको तयारी नै गरेको छैन । याे समाचार राजेश मिश्रले कान्तिपुर दैनिकमा लेखेका छन् ।

प्रतिनिधिसभाको १, प्रदेशसभाका ३ र स्थानीय तहका प्रमुख/अध्यक्ष ४, उपाध्यक्ष १ र वडाध्यक्ष ४१ गरी कुल ५० पदका लागि उपनिर्वाचन हुँदै छ । ‘यसपटक मेसिन प्रयोगको सम्भावना छैन, त्यसको प्रक्रियामै लागिएन,’ आयोगका प्रवक्ता सहसचिव शंकरप्रसाद खरेलले भने, ‘भक्तपुरदेखि हुम्लासम्म निर्वाचन गराउनुपर्नेछ । अबको तयारीले मेसिन प्रयोगका लागि समय पनि पुग्दैन ।’

आयोगले ०६४ सालमा भएको पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र १ मा पहिलोपटक मेसिन प्रयोग गरेको थियो । त्यसपछि ०६५ र ०७१ का उपनिर्वाचन पनि मेसिनबाटै गराइएका थिए ।

याे पनि पढ्नुस  उप निर्वाचन: कास्कीमा वामदेव र रविन्द्र मिश्र भिडने !

आयोगका एक अधिकारीले चुनाव र उपचुनाव गरी १३ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा मेसिन प्रयोग भएको जानकारी दिए । भारतले दुईपटक गरेर आयोगलाई १२ सय मेसिन अनुदान दिएको छ । अहिले ती मेसिन कुन अवस्थामा छन्, आयोगलाई थाहा छैन । कति मेसिन जिल्लामा छरिएका छन् त कति काठमाडौंमै छन् ।

मेसिनबारे जानकार कर्मचारी ब्याट्री फेरेर तिनलाई प्रयोगमा ल्याउन सकिने बताउँछन् । ‘आयोगले इच्छाशक्ति देखाउने हो भने मेसिनको पुनः प्रयोगअप्ठ्यारो हुन्न,’ उनले भने ।

प्रत्येक निर्वाचनताका मेसिन प्रयोगको चर्चा हुने गरे पनि व्यावहारिक कार्यान्वयनमा आयोग पछि हट्दै आएको छ । प्रमुख कारण राजनीतिक दलहरूको मेसिनमाथिको ‘अविश्वास’ देखिएको छ । मेसिन प्रयोगबारे दल एकमत नहुँदा आयोग एक्लैले निर्णय लिन सक्दैन ।

याे पनि पढ्नुस  मंसिर १४ गते कहाँ–कहाँ हुँदैछ उपनिर्वाचन? (सूचीसहित)

निर्वाचन आयुक्त ईश्वरीप्रसाद पौडेल राजनीतिक दलहरू सर्वसम्मत नहुँदासम्म मेसिन प्रयोगमा ल्याउन गाह्रो हुने बताउँछन् । ‘चुनावको प्रक्रिया र परिणामको सर्वस्वीकार्यता चाहिन्छ,’ उनले भने, ‘मेसिन प्रयोगबारे राजनीतिक दलहरू अझै पनि सर्वसम्मत देखिसकिएको अवस्था छैन ।’

आयोगले असार ९ गते राष्ट्रपति कार्यालयमा गरेको उच्चस्तरीय छलफलमा ठूला राजनीतिक दल नै मेसिन प्रयोगमा एकमत देखिएका थिएनन् । प्रधानमन्त्री केपी ओलीले नै मेसिनको प्रयोगप्रति उदासीन अभिव्यक्ति दिएका थिए । ‘ईभीएम कतिपय ठाउँमा विवादास्पद पनि छन् । विवादास्पद नहुने ग्यारेन्टी र सहमतिका साथ मात्रै त्यसमा जान सकिन्छ । नभए अर्को झमेला हुन्छ,’ उनले भनेका थिए, ‘प्रविधिमा विश्वास नगर्ने होइन । तर त्यो झमेला पनि हो ।’

याे पनि पढ्नुस  शुरु भयाे उप निर्वाचनका लागि दल दर्ता प्रक्रिया

थोरै ठाउँमा हुने, मतदाताको संख्या पनि कम हुनेजस्ता कारणले उपनिर्वाचनको व्यवस्थापन आयोगलाई त्यति झन्झटिलो हुन्न । आयोगका अनुसार आगामी उपनिर्वाचनमा सबैतिर गरेर कुल मतदाता ५ लाख हाराहारी हुनेछन् । तीनै तहका लागि १ सय ५४ वडाका मतदाताले मतदान गर्नेछन् । ५ सय ५० मतदान केन्द्र रहने आयोगको आकलन छ ।

पूर्वप्रमुख निर्वाचन आयुक्त भोजराज पोखरेल मतदानमा मेसिन प्रयोगलाई प्रवेश गराउन उपनिर्वाचन महत्त्वपूर्ण क्षण रहेको बताउँछन् । ‘आयोगले अझै इच्छाशक्ति देखायो भने सम्भव हुन्छ । सबैतिर नभए कति ठाउँमा हुन्छ, त्यति नै गरे पनि हुन्छ,’ उनले भने, ‘प्रयोगमा आइसकेको र यसअघि स्विकार्य भइसकेको विषय फेरि परीक्षण हुन्थ्यो । र, त्यसले सबैको आत्मविश्वास बढाउँथ्यो ।’

कमेन्ट गर्नुहोस्