वर्गसंघर्षको झनै पेचिलो मोर्चामा सफल बनेका प्रचण्ड

गोकर्ण भट्ट । काठमाडौं । प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवाले प्रतिनिधि सभा बैठकमा विश्वासको मत लिने क्रममा प्रचण्डको अभिव्यक्तिले धेरैमा तरंग सिर्जना गर्यो । नेकपा एमालेका नेता प्रदीप ज्ञवालीले माओवादी आन्दोलनमाथि गरेको टिप्पणीले आक्रोशित बनेका प्रचण्डले आगोसँग नखेल्न चेतावनी समेत दिए ।

प्रचण्डको आक्रोश माओवादी आन्दोलनको हार या जीतको विश्लेषणसँग थिएन बरु माओवादी आन्दोलन र अन्य संघर्षको जगमा प्राप्त उपलब्धिलाई उल्ट्याउने शक्तिले उल्टै परिवर्तनकामीहरुलाई आक्षेप लगाउनुमा थियो ।

देउवाको सत्ता आगमन सामान्यरुपमा हेर्दा नियमित प्रक्रियागत घटनाक्रम देखिएपनि यसको अर्थ भने त्यति चानचुने छैन भन्ने सचेतताका आधारमा प्रचण्डको उक्त अभिव्यक्ति आएको देखिन्थ्यो ।
सतहमा हेर्दा ओलीको स्थानमा देउवा प्रधानमन्त्री भएका छन् । तर वर्षदिन अघिदेखिका घटनाक्रमहरु हेर्दा यो प्रधानमन्त्री को बन्ने भन्ने खेल मात्रै थिएन । यो एक किसिमले एउटा युद्द थियो । वर्गसंघर्षको एउटा मोर्चा । एउटा ठूलो युद्द ।

यो युद्दमा एकातिर एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली थिए । ओलीको पछाडि राष्ट्यि तथा अन्तराष्टिय शक्तिकेन्द्रहरु थिए । उनीहरुको मुख्य लक्ष्य इतिहासलाई उल्ट्याउने थियो । शुरुमा सामान्य देखिएपनि विस्तारै उनीहरुले संघीयतामा आक्रमण गर्न खोजेका थिए । समावेशितामा उनीहरुको प्रहार थियो । हिजो जुन जात, वर्ग, समुदाय, लिंगले आफ्नो अधिकारका लागि संघर्ष गरेका थिए, जे जति अधिकार जे स्वरुपमा प्राप्त भएका थिए, तिनलाई उल्ट्याउन यो कित्ताले खोजिरहेको थियो । त्यसैले ओली राजमा एकातिर दलाल पूँजिपतिहरुले सत्ताका सबै संरचनामा बलियो पकड बनाउन सफल भएका थिए भने अर्कोतर्फ धार्मिक राज्यतर्फ देश मोडिन थालेको थियो । प्रधानमन्त्रीका प्राथमिकताहरु खान नपाएका, लगाउन नपाएका जनता भन्दा फरक देखिन्थे । अर्कोतर्फ उनको स्वेच्छचारी शैलीलाई उपयोग गर्न शक्ति केन्द्रहरुलाई सजिलो थियो ।

याे पनि पढ्नुस  विप्लव समूहका जिल्ला इन्चार्ज नेकपामा प्रवेश, प्रचण्डले गरे स्वागत

शक्तिकेन्द्रहरुको विशेषता के हो भने उनीहरुले राष्ट राज्यहरुमा यदाकदा देखा पर्ने अतिवादी शक्ति या महत्वाकांक्षी व्यक्तिहरुलाई टपक्क टिप्ने गर्दछन् । मलजल गर्छन् । ब्याकअप दिने गर्दछन् र आफ्नो स्वार्थ निकाल्छन् । अनि स्वार्थ पुरा भएपछि मिल्काउने काम गर्दछन् । बिन लादेनदेखि सद्दाम हुसेन यसको उदाहरण हुन ।

नेपालमा कम्युनिष्ट पार्टी एक भएको शक्तिकेन्द्रहरुलाई मन परेको थिएन । त्यसैपनि कम्युनिष्ट आन्दोलन विकास भएको प्रतिक्रियावादी शक्तिलाई कहिँकतै पनि मन पर्दैन । नेपालमा कम्युनिष्ट आन्दोलन बलियो भएको अवस्था पचाउन नसकेर उनीहरुका लागि यसलाई भत्काउनैपर्ने अनिवार्यता सिर्जना भएको थियो । यसबाट उनीहरुले भूराजनीतिक स्वार्थ समेत पुरा गर्न सक्थे । र, यसका लागि केपी ओली उनीहरुको सजिलो र सहज पात्र थिए ।

त्यसैले यो पछिल्लो समयमा एकातिर केपी ओली प्रवृत्ति हुर्कियो भने अर्कोतर्फ प्रचण्डको नेतृत्वमा इतिहासका उपलब्धि जोगाउने शक्ति विकास भएको थियो । प्रचण्ड स्वयम्ले कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई एकीकृत बनाउन एमालेसँग एकताको प्रयास गरेका थिए । झण्डै दुई तिहाई जनमतसँगै बलियो बामपन्थी सरकार देशमा थियो । यसले जनपक्षीय काम गर्न सकेको भए नेपालमा कम्युनिष्ट आन्दोलनले छोटो समयमा समाजवादी क्रान्तिका आधार तयार पार्न सक्थ्यो । तर यसो गर्न नचाहेने शक्तिले एकपछि अर्को प्रहार गर्न थालेका थिए ।

त्यसैले यो एक अर्थमा वर्गसंघर्ष नै थियो । यहाँ आर्थिक आधारमा वर्ग विभाजन नदेखिएपनि विचार र एजेण्डाका आधारमा अग्रगमन र प्रतिगमनका बीचमा संघर्ष थियो । उपलब्धि टेकेर अघि बढ्ने कि उपलब्धी गुमाएर पछाडि फर्किने लडाईं थियो । यो मोर्चामा प्रचण्ड कतिपय बेला हारेक हुन कि भन्ने पनि पर्यो । कतिपयलाई यो सबै प्रधानमन्त्री या पदका लागि भन्ने पनि पर्यो । तर प्रकटमा त्यसरी देखिएपनि यो मूलतः वैचारिक संघर्ष थियो ।

याे पनि पढ्नुस  अध्यक्ष प्रचण्डद्वारा बकर इदको शुभकामना

प्रचण्डले प्रधानमन्त्री पद त्यागेर केपी ओलीलाई नै पाँच वर्ष सरकार चलाउन सहमत भएपछि शक्तिकेन्द्रहरु बर्बराएका थिए । यदि यसो भएको भए नेपालमा बलियो कम्युनिष्ट पार्टी र बलियो कम्युनिष्ट सरकार बन्ने स्थिति थियो । यही बिन्दुबाट शक्तिकेन्द्रहरुले केपी ओलीलाई पार्टीमा प्रचण्ड बलियो हुन्छ भन्ने प्रचारमार्फत निरंकुशतातर्फ धकेल्ने काम गरे । यहाँ प्रचण्ड बलियो हुनु भनेको आन्दोलन बलियो हुनु थियो । कम्युनिष्ट सरकार बलियो हुनु थियो । यो बिन्दुबाट शक्तिकेन्द्रको स्पष्ट निशानामा प्रचण्ड परे । प्रचण्डलाई राजनीतिकरुपमा परास्त गर्नैपर्ने मिशनमा उनीहरु लागे । तर नेकपाको बहुमतले ओलीको कडा प्रतिवाद गरेपछि अन्ततः नेकपा नै विभाजन गराइयो ।

युद्धमोर्चाका कमाण्डरका लागि सबै मोर्चाका लडाईमा जीत नै हुन्छ भन्ने हुन्न । कतिपय मोर्चामा हार पनि हुन्छ । कैयन मनोगत चिन्तन या प्राविधिक कारणले हार पनि हुन्छ । तर विचारमा स्पष्टता र दुश्मन शक्तिको स्पष्ट पहिचानसहित अघि बढदा जीत अवश्य हुन्छ ।

प्रचण्डले लामो घुम्ती पार गर्नुपर्यो । नेकपा विभाजन भइसकेपछि प्रचण्डकै भविष्य के हुने भनेर प्रचार गरिएको बेला लोकतन्त्र र अग्रगमनकारी शक्तिबीच दृढ एकतासहितको मोर्चाबन्दी गर्नु त्यति सहज थिएन । ओली पक्षले यसलाई भत्काउन समेत के सम्म बाँकी राखेन । अन्तिममा आएर भीम रावल प्रकरणले यसका पटाक्षेप गरेको छ ।

राष्टिय र अन्तराष्टिय शक्तिहरुको निशानामा प्रचण्ड थिए । प्रचण्डलाई एक्ल्याउन सकिए, प्रचण्डलाई गलाउन सकिए नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलन र समावेशी धर्मनिरपेक्ष गणतन्त्रलाई उल्टो बाटोमा हिंडाउन सकिन्छ भन्ने उनीहरुले बुझेका थिए ।

तर प्रचण्डले फेरी एकपटक देशलाई दुर्घटनाबाट जोगाउन सफल भएका छन् । वर्गसंघर्षको एउटा मोर्चामा विजय हासिल गरेका छन् । उनले सोचेजस्तै एकीकृत कम्युनिष्ट आन्दोलन अघि बढन नसकेपनि कम्तिमा पनि संविधानसभामार्फत बनेको संविधान जोगिएको छ । व्यवस्था जोगिएको छ । देश प्रतिगमनतर्फ जाने खतरा टरेको छ । प्रचण्डले हाँकेको यो मोर्चामा माधव नेपाल पक्षको उत्तिकै योगदान रहेको तथ्य पनि यहाँ बिर्सिनु हुँदैन । अग्रगमनका पक्षमा माधव नेपाल र उनको दरो साथ नभएको भए यो संघर्ष त्यति सहजै जितिने थिएन । किनभने केपी ओलीको अविराम यात्रा पनि टुंगिएला भन्ने कल्पना समेत गर्न नसकिने अवस्था कुनै बेला सिर्जना भएको थियो ।

याे पनि पढ्नुस  कांग्रेससँग फेरि पनि सहकार्य हुन सक्छः अध्यक्ष प्रचण्ड

यो बीचमा कैयन मनोगत गल्तीहरुको बीचबाट प्रचण्ड नगुज्रेका होइनन् । नियत सफा हुँदाहुँदै पनि घटनाक्रम र पात्रहरुलाई मनोगत ढंगले बुझ्न पुग्दा प्रचण्डको यात्रा पेचिलो बनेको सत्य हो । खासगरी केपी ओली प्रवृत्तिलाई उनले समयमा चिन्न सकेनन् । तर यो आत्मबोधले उनको भविष्यको यात्रा झनै दरिलो बनाउन भने सहयोग पुगेको देखिन्छ ।

अबको आवश्यकता संविधानले परिकल्पना गरेको समावेशी लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन बृहत संयुक्त मोर्चाको रहेको छ । यस्तो संयुक्त मोर्चा जसले दीर्घकालमा समाजवादको लक्ष्य राखोस् र अल्पकालमा भत्किन खोजेको, भत्काइएको कुरा सच्च्याउँदै जनतामा आशावाद जगाओस् । चौतर्फी निराशा छाएको बेला स्थिरता र स्थायीत्वको मनोविज्ञान विकास गरोस् । जसले प्रतिगामीहरुलाई उठनै नदिने किसिमले काम गरोस् ।

प्रचण्डका अगाडि अबको कार्यभार यही हो । संगठनलाई चुस्त दुरुस्त बनाउँदै समाजवादका पक्षधर शक्तिबीच कार्यनीतिक एकतालाई अघि बढाउने कार्यभार । यसका लागि उनले फेरी पहल शुरु गरेका छन् । कहिल्यै निराश हुने या थाक्न नचाहने प्रचण्डले अबको मोर्चामा पनि सफलता प्राप्त गर्ने विश्वास लिन सकिन्छ ।

कमेन्ट गर्नुहोस्