काठमाडौं । अमेरिकाले भेनेजुएलामा दशकौँदेखि राखिएको १३.५ किलो ‘उच्च सम्बर्धित युरेनियम’ सुरक्षित रूपमा हटाएर अमेरिका लगेको जनाएको छ। उक्त युरेनियम पुरानो अनुसन्धान रिएक्टरमा भण्डारण गरिएको थियो। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, भेनेजुएलाको राजधानी काराकासनजिक रहेको आरभी–१ अनुसन्धान रिएक्टर साइटबाट युरेनियम हटाउने कार्य अमेरिका, भेनेजुएला, बेलायत तथा अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आइएइए) को समन्वयमा सम्पन्न गरिएको हो। अमेरिकी ऊर्जा विभागले युरेनियमलाई विशेष सुरक्षा व्यवस्थासहित स्थलमार्ग र समुद्री मार्ग प्रयोग गरी अमेरिका पुर्‍याइएको जनाएको छ। अब उक्त सामग्रीलाई अमेरिकाको दक्षिण क्यारोलाइनास्थित सवाना रिभर आणविक केन्द्रमा प्रशोधन गरिने बताइएको छ। अमेरिकी नेसनल न्युक्लियर सेक्युरिटी एडमिनिस्ट्रेसन (एनएनएसए) ले यो अभियानलाई दक्षिण अमेरिका तथा अमेरिकाको क्षेत्रीय सुरक्षाका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण उपलब्धि मानेको छ। एजेन्सीका अनुसार, आरभी–१ अनुसन्धान रिएक्टर विगतमा आणविक अनुसन्धानका लागि प्रयोग हुने गरे पनि सन् १९९१ मा सञ्चालन बन्द भएपछि त्यहाँ उच्च सम्बर्धित युरेनियम भण्डारणमै रहेको थियो। अमेरिकी पक्षका अनुसार, करिब छ हप्ताभन्दा कम अवधिमा सम्पन्न गरिएको यो अपरेसनका क्रममा युरेनियमलाई विशेष कन्टेनरमा सुरक्षित रूपमा प्याक गरिएको थियो। त्यसपछि करिब १०० माइल सडकमार्ग हुँदै बन्दरगाह पुर्‍याएर बेलायतको न्युक्लियर ट्रान्सपोर्ट सोलुसन्स कम्पनीको जहाजमार्फत अमेरिका पठाइएको हो। यस अभियानको अनुगमनका लागि अमेरिकी नेसनल न्युक्लियर सेक्युरिटी एडमिनिस्ट्रेसनका डेपुटी एडमिनिस्ट्रेटर डा. म्याट नेपोली समेत भेनेजुएला पुगेका थिए। उनले अनुभवी टोली र बहुपक्षीय सहकार्यका कारण अभियान सफल भएको बताएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आइएइए) ले पनि उक्त अभियानको पुष्टि गर्दै यसलाई “जटिल र अत्यन्त संवेदनशील” अपरेसनको संज्ञा दिएको छ। एनएनएसएका अनुसार, सन् १९९६ यता विश्वका विभिन्न देशबाट ७ हजार ३५० किलोभन्दा बढी उच्च सम्बर्धित युरेनियम र प्लुटोनियम हटाउने वा सुरक्षित व्यवस्थापन गर्ने काम सम्पन्न भइसकेको छ। यस घटनालाई अमेरिका–भेनेजुएला सम्बन्धमा देखिएको पछिल्लो सुधारसँग पनि जोडेर हेरिएको छ। हालैका वर्षहरूमा दुई देशबीच कूटनीतिक सम्पर्क बढ्नुका साथै व्यावसायिक उडान पुनः सुरु भएको र अमेरिकी दूतावास पुनः सञ्चालनको प्रक्रिया अघि बढेको जनाइएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, विश्वकै ठूलो तेल भण्डारमध्ये एक रहेको भेनेजुएलासँग अमेरिका ऊर्जा तथा खानी क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्न इच्छुक देखिएको छ। यद्यपि, ट्रम्प प्रशासनको भेनेजुएला नीति तथा कूटनीतिक सक्रियतामाथि केही लोकतन्त्र समर्थक समूहले आलोचना समेत गरेका छन्।