नयाँ तथ्यांकअनुसार नेपालीहरुको अौषत प्रतिव्यक्ति आयमा वृद्धि
काठमाडौं । केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागले जारी गरेको नयाँ तथ्याङ्क अनुसार नेपालीहरूको औसत प्रतिव्यक्ति आय १ लाख रुपैयाँ (१ हजार डलर) नाघेको छ ।
अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले सार्वजनिक गरेको श्वेतपत्रले नेपालको आर्थिक अवस्था खत्तम भएको सन्देश दिएका थिए, जसले मानिसहरू आत्तिएका थिए । तर, अहिले सार्वजनिक भएको तथ्यांकले राहत दिएको छ । हुन त श्वेतपत्रमा उल्लेख भएका सरकारी स्रोत व्यवस्थापनका बेथितिहरूबारे धेरै विवाद छैन तर त्यसमा भनिएजस्तै हाम्रो अर्थतन्त्र खराब रहेन छ, प्रगति उन्मुख छ भन्ने तथ्यलाई भने विभागले पुष्टि गरेको छ ।
नेपालको आर्थिक वृद्धिदर कति हुन्छ भन्नेमा विभिन्न संस्थाका विभिन्न अनुमान सार्वजनिक भएपनि विभागको तथ्याङ्कलाई आधिकारिक मान्नुपर्ने हुन्छ । यस आधारमा नेपालको आर्थिक विकासदर पनि राम्रै हुने आँकलन गर्न सकिन्छ ।
हुन त विभागले अहिले सार्वजनिक गरेको तथ्यांक यस आवको ९ महिनाको प्रारम्भिक अनुमान हो । बाँकी ३ महीनामा हुने परिवर्तनले यसमा केही थपघट हुन सक्छ र त्यसपछि सही तथ्याङ्क प्राप्त हुन सक्छ ।
विभागले अहिले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क यस आर्थिक वर्षको ९ महीनाको प्रारम्भिक अनुमान हो । बाँकी ३ महीनामा हुने परिवर्तनले यसमा केही थपघट हुन सक्छ र त्यसपछि सही तथ्यांक प्राप्त हुन सक्छ ।
जेहोस्, नेपालको प्रतिव्यक्ति आय बढेकै देखिएको छ । राष्ट्रिय कुल आयलाई जनसङ्ख्याले भाग गरी प्रतिव्यक्ति आय निर्धारण गरिन्छ । त्यसैले यसरी राष्ट्रिय आय बढ्नु सकारात्मक हो ।
तर, प्रतिव्यक्ति आयको वृद्धि कुनै नीतिगत प्रयासबाट चाहिँ भएको होइन । यसको प्रमुख श्रेय मौसमलाई जान्छ किनभने मौसममा आधारित कृषि उत्पादन बढेर यस्तो आय बढेको हो । त्यस्तै आय बढ्दैमा केही पनि हुन्न भन्ने पनि सोच्नु हुन्न । राष्ट्रिय आय बढाउने क्षेत्र कुनकुन हुन् र ती क्षेत्रमा हामीले केकति लगानी गर्यौं भन्ने पनि हेर्नुपर्ने हुन्छ । नेपालको राष्ट्रिय आय बढ्नुमा कृषिक्षेत्रको ठूलो योगदान छ । कृषिक्षेत्रको उत्पादन बढेपछि गैरकृषि क्षेत्रको उत्पादन पनि बढ्छ । बाढीपहिरोका कारण कृषि उत्पादन घट्छ कि भन्ने आशङ्का गरिए पनि त्यसले खासै असर पारेन । कृषकलाई बीउ बिजन, मल, सिँचाइ आदिमा ठूलो लगानी गरेर सुविधा दिएकाले कृषि उत्पादन बढेको होइन । मौसमले साथ दिएकाले यसो भएको हो । त्यसैले यो आर्थिक वृद्धिलाई टिकाइराख्न व्यापक लगानी बढाई कृषिको आधुनिकीकरण र व्यवसायीकरण गर्नैपर्छ । त्यो भनेको कृषिलाई उद्योगसँग जोड्ने हो, बजारसँग जोड्नु हो । प्रतिव्यक्ति आय बढेकोमा खुशी हुनुभन्दा पनि यसलाई दिगो बनाउनु आवश्यक छ । यही तथ्याङ्कलाई हेर्दा पनि ३ महीनापछि हाम्रो जनसङ्ख्या बढ्दा अहिलेको प्रतिव्यक्ति आय कम हुन सक्छ । यसलाई जोगाइराख्नु चुनौतीपूर्ण छ भन्नेमा ध्यान जानु आवश्यक देखिन्छ ।
विभागले जारी गर्ने तथ्याङ्कमा अर्थतन्त्रका सबै पक्षलाई समेटिएको छैन । ती सबै क्षेत्रलार्ई पनि समेट्ने हो भने प्रतिव्यक्ति आय बढ्न सक्छ । यसमा अनौपचारिक अर्थतन्त्रलाई समेटिएको छैन । तथ्याङ्क विभागले जारी गर्ने हरेक वर्षको तथ्याङ्कले देखाउने हाम्रो अर्थतन्त्रको सन्देश उस्तै हुन्छ । सरकारले ती तथ्याङ्कले सङ्केत गरेका पक्षमा सुधार ल्याउन वा तिनलाई दिगो बनाउन भने ठोस प्रयास गरेको पाइन्न ।
तथ्याङ्क विभागले अर्थतन्त्रका विविध पक्षको तथ्याङ्क सार्वजनिक गरे पनि राष्ट्रिय आयको वितरणका पक्षमा त्यति धेरै तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेको पाइन्न । त्यसैले राष्ट्रिय आय बढे पनि त्यसको न्यायोचित वितरण छ कि छैन भन्नेमा पनि ध्यान जानु जरुरी छ । तथ्याङ्क विभागले गर्ने जीवनस्तर सर्वेक्षणबाट केही तथ्य प्राप्त गर्न सकिन्छ । अघिल्ला सर्वेसँग तुलना गर्दा २०११–१२ मा कुल आयमध्ये कम आय हुने समूहको अंश घटेको छ । उपल्लो १० प्रतिशत घरपरिवारले ४० प्रतिशत अंश पाएकाको सबभन्दा तल्लो १० प्रतिशत घरपरिवारले १ दशमलव ५ प्रतिशत अंश पाएका छन् । यसले राष्ट्रिय असमानता बढ्दै गएको देखिन्छ । यसरी असमानता बढ्नु अर्थतन्त्रका लागि मात्र होइन, समाज र राजनीतिका लागि पनि चुनौती हो किनभने यसले समाजमा असन्तोष जन्माउँछ ।
आज पनि भारी वर्षा हाेला ?
काठमाडौं । देशका केही भागमा आज वर्षाको सम्भावना छ । हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । काठमाडौंमा बिहानैबाट वर्षा सुरु भएको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार दिउँसो कोसी तथा बाँकी प्रदेशका हिमाली र पहाडी भूभागमा साधारणतया बादल लाग्नेछ । तराई भूभागमा आंशिक बादल लाग्नेछ । कोसी, वाग्मती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली र पहाडी भूभागका केही स्थानमा, बाँकी हिमाली र पहाडी भूभागका थोरै स्थानमा मध्यमसम्म वर्षा र हिमपात हुनेछ । तराई भूभागका एकदुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्म वर्षाको सम्भावना छ । विभागले राति कोसी, मधेस, वाग्मती र गण्डकी प्रदेशलगायत देशका हिमाली र पहाडी भूभागमा साधारणतया बादल लाग्ने बताएको छ । बाँकी भूभागमा आंशिक बादल लाग्नेछ । कोसी, मधेस र वाग्मती प्रदेशका केही स्थानमा, बाँकी हिमाली र पहाडी भूभागका थोरै स्थानहरूमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ । कोसी र वाग्मतीका केही उच्च पहाडी र हिमाली भूभागमा हिमपातको पनि सम्भावना छ । तराई भूभागका एकदुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ । मौसमविद् विनोद पोखरेल आज रातिदेखि नेपालभर वर्षा हुने उच्च सम्भावना रहेको बताउँछन् । “अब हुने वर्षा अलि छोटो समयको लागि देखिन्छ,” उनी भन्छन्, “तर, केही ठाउँमा भारी वर्षाको सम्भावना भने बाँकी नै छ ।” हाल नेपालमा पश्चिमी न्यूनचापीय प्रणाली, स्थानीय वायु र तल्लो वायुमण्डलमा रहेको न्यूनचापीय क्षेत्रको आंशिक प्रभाव रहेको छ ।
एभरेष्ट दैनिक
२९ बैशाख, २०८३
आज कुन विदेशी मुद्राकाे विनिमयदर कति ?
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५२ रुपैयाँ २० पैसा र बिक्रीदर १५२ रुपैयाँ ८० पैसा निर्धारण गरिएको छ । युरोपियन युरो एकको खरिददर १७९ रुपैयाँ २० पैसा र बिक्रीदर १७९ रुपैयाँ ९१ पैसा, यूके पाउन्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर २०७ रुपैयाँ १७ पैसा र बिक्रीदर १०७ रुपैयाँ ९९ पैसा, स्वीस फ्रयांक एकको खरिददर १९५ रुपैयाँ ६० पैसा र बिक्रीदर १९६ रुपैयाँ ३८ पैसा कायम गरिएको छ । अस्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर ११० रुपैयाँ ३० पैसा र बिक्रीदर ११० रुपैयाँ ७३ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर १११ रुपैयाँ ४० पैसा र बिक्रीदर १११ रुपैयाँ ८४ पैसा, सिंगापुर डलर एकको खरिददर ११९ रुपैयाँ ९२ पैसा र बिक्रीदर १२० रुपैयाँ ३९ पैसा तोकिएको छ । जापानी येन १० को खरिददर नौ रुपैयाँ ६९ पैसा र बिक्रीदर नौ रुपैयाँ ७३ पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर २२ रुपैयाँ ३९ पैसा र बिक्रीदर २२ रुपैयाँ ४८ पैसा निर्धारण गरिएको छ । साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ४० रुपैयाँ ५७ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ७३ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ४१ रुपैयाँ ७५ पैसा र बिक्रीदर ४१ रुपैयाँ ९२ पैसा कायम भएको छ । केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाई भाट एकको खरिददर चार रुपैयाँ ७० पैसा र बिक्रीदर चार रुपैयाँ ७२ पैसा, यूएई दिराम एकको खरिददर ४१ रुपैयाँ ४४ पैसा र बिक्रीदर ४१ रुपैयाँ ६० पैसा, मलेसियन रिंगेट एकको खरिददर ३८ रुपैयाँ ८० पैसा र बिक्रीदर ३८ रुपैयाँ ९५ पैसा तोकिएको छ । साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर १० रुपैयाँ ३४ पैसा र बिक्रीदर १० रुपैयाँ ३८ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १६ रुपैयाँ ४८ पैसा र बिक्रीदर १६ रुपैयाँ ५४ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २३ रुपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर २४ रुपैयाँ आठ पैसा तोकिएको छ । राष्ट्र बैंकले हङकङ डलर एकको खरिददर १९ रुपैयाँ ४४ पैसा र बिक्रीदर १९ रुपैयाँ ५२ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर ४९६ रुपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर ४९८ रुपैयाँ ९४ पैसा तोकेको छ । बहराइन दिनार एकको खरिददर ४०३ रुपैयाँ ४५ पैसा र बिक्रीदर ४०५ रुपैयाँ चार पैसा, ओमनी रियाल एकको खरिददर ३९५ रुपैयाँ ३२ पैसा र बिक्रीदर ३९६ रुपैयाँ ८८ पैसा रहेको छ । भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकेको छ । राष्ट्र बैंकले यो विनिमयदरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ ।
एभरेष्ट दैनिक
२९ बैशाख, २०८३
सडक सुविधाले कीचकबद्ध र कचनकबलमा पर्यटकीय चहलपहल
झापा । प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल कीचकबद्ध र नेपालकै होचो स्थान कचनकबल जाने सडक स्तरोन्नति गरिएपछि पर्यटकीय चहलपहल बढेको छ । भद्रपुर नगरपालिका–२ स्थित १९ बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको कीचकबद्ध पर्यटकीय क्षेत्र महाभारतकालीन विराट राजाको दरबार, उनको सेनापति किचकको बध भएको स्थान र दुई हजार वर्षभन्दा पुरानो मानव इतिहाससँग जोडिएको छ । त्यसैगरी, कचनकबल गाउँपालिका–४ स्थित कचनकबल समुद्र सतहबाट ५८ मिटरको उचाइमा रहेको नेपालको सबैभन्दा होचो स्थानका रूपमा प्रसिद्ध छ । चन्द्रगढी विमानस्थलबाट १० किलोमिटर टाढा रहेका यी दुवै पर्यटकीय स्थल महेन्द्र राजमार्गको बिर्तामोड, चारआली र पूर्वीनाका काँकरभिट्टाबाट २८ देखि ४३ किलोमिटरको सडक दूरीमा छन् । कचनकबललाई जोड्ने सडक हाल कालोपत्रे भइसकेको छ । किचकबधस्थलको डेढ किलोमिटर नजिक कालोपत्रे सडक पुगिसकेको कीचकबद्ध धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय स्थल संरक्षण समितिका सचिव बमबहादुर कोइरालाले बताए । “काँकडभिट्टा, भद्रपुर, चारआली र बिर्तामोड जताबाट आए पनि कालोपत्रे सडक किचकबधस्थल नजिक पुगिसकेको छ”, सचिव कोइराला भन्छन्, “पहिलेपहिले सडकमार्ग अप्ठेरो छ भनेर गुनासो आउँथ्यो । अहिले कीचकबद्ध आउँदा जुन बाटो प्रयोग गरे पनि सजिलो छ । आगामी दिनमा सरकारले बजेट छुट्याएर किचकबधस्थलसम्मै कालोपत्रे पुर्याइने आशा गरेका छौँ ।” कीचकबद्ध क्षेत्रको उत्खननबाट पुरातत्त्व विभागले दुई हजार वर्ष पुराना सामग्रीहरू फेला पारेपछि यसको अवलोकन गर्न आउनेको सङ्ख्या बढेको उनले बताए । पुरातत्त्व विभागको पटकपटकको उत्खननका क्रममा फेलापरेका धातुका प्राचीन भाँडावर्तन, माटाका सामग्री र सुराहीलाई विदेशमा लगेर कार्बन परीक्षण गरिएको थियो । कार्बन परीक्षणबाट ती सामग्री २२ सय वर्ष पुरानो रहेको पुष्टि भएको उत्खननको नेतृत्व गर्दै आएका उद्धव आचार्यले बताए । उनका अनुसार उत्खननबाट उत्तर पूर्वमा एउटा बहुतले ठुलो भवन, दक्षिणतिर अर्को भवन, उत्तरपश्चिमतिर सुरक्षाकर्मी बस्ने सानो कोठालगायत पाँच वटा भौतिक संरचना फेलापरेको छ । भवनका इँटा सतहभन्दा माथिसम्म आइपुगेका छन् । विसं २०५९ मा पहिलोपल्ट यहाँ उत्खनन गरिएको थियो । यस क्षेत्रको संरक्षण र पर्यटकीय विकासका लागि कीचकबद्ध धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय स्थल संरक्षण समिति सक्रिय रहँदै आएको छ । यहाँ पर्यटकीय आकर्षणका लागि २० फिट अग्लो भीम–किचकको प्रतिमा, पोखरी र रमणीय वनभोजस्थल, बाल उद्यानलगायतका भौतिक संरचना निर्माण गरिएका छन् । अध्ययन, मनोरञ्जन र बिदा मनाउन आउनेहरूको सङ्ख्या थपिँदै गएको हुँदा कीचकबद्ध क्षेत्रमा विगतको तुलनामा पर्यटकीय चहलपहल बढेको सचिव कोइरालाले जानकारी दिए । नेपालको सबैभन्दा होचो स्थान कचनकबलमा समेत कालोपत्रे सडक पुर्याइएको छ । होचो स्थान हेर्नका लागि बाह्य तथा आन्तरिक पर्यटक अब राजमार्गबाट एक घण्टाभन्दा कम समयमा कचनकबल पुग्न सक्ने कचनकबल गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष नवराज भट्टराईले बताए । “विगतमा ग्राभेल र धुलाम्य सडकका कारण पर्यटकलाई सास्ती हुने गरेको थियो”, उपाध्यक्ष भट्टराई भन्छन्, “बनियानी बजारबाट कचनकबल स्तम्भसम्म पुग्ने मुख्य पहुँच मार्ग अहिले कालोपत्रे भइसकेको छ ।” उक्त होचो स्थानमा पर्यटकीय आकर्षणका लागि पोखरीमा माछा आकारको प्रतिमालगायतका भौतिक संरचना निर्माण गरिएको उनले बताए । कचनकबल पुग्ने सडक कालोपत्रे भएपछि दुई पाङ्ग्रे र चार पाङ्ग्रे सवारीसाधनबाट आउने पर्यटकको चहलपहल बढेको उनले जानकारी दिए । भ्रमणका लागि पुग्नु भएका बिर्तामोडका गोपाल काफ्लेले नेपालकै प्रमुख पर्यटकीयस्थलका रूपमा परिचित कचनकबलमा कालोपत्रे सडकको पहुँच पुगे तापनि पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउने किसिमका सुविधाको अझै अभाव रहेको बताए । महेन्द्र राजमार्गलाई एसियाली राजमार्गको रूपमा स्तरोन्नति पूरा भएपछि यी पर्यटकीय स्थल बाह्य पर्यटकका लागि अझ बढी आकर्षणको केन्द्र बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
एभरेष्ट दैनिक
२८ बैशाख, २०८३
पर्सामा दुईदिनमा लागुऔषधसहित आठ जना पक्राउ
वीरगञ्ज । पर्सा प्रहरीले दुई दिनमा आठ जना लागुऔषध प्रयोगकर्तालाई पक्राउ गरेको छ । प्रहरीले लागुऔषध सेवनकर्ता खोजी एवं सुधार महाअभियानअन्तर्गत अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ । वीरगञ्ज महानगर-१६ स्थित शङ्कराचार्य गेटस्थित चेक प्वाइन्टबाट भारतबाट नेपाल आउँदै गरेका पैदलयात्री तथा सवारीसाधनमा लुकाइछिपाइ राखेको लागुऔषधसहित आठ जनालाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता हरिबहादुर बस्नेतले जानकारी दिए । भारतको रक्सौलबाट पैदल तथा सवारीसाधनमा आएका आठ जनाको साथबाट लागुऔषध खैरो हिरोइन, ट्याब्लेट बरामद भएको हो । पक्राउन परेकाहरूलाई जिल्ला अदालत पर्साबाट पाँच दिनको म्याद थप गरी अनुसन्धान भइरहेको छ । पक्राउ पर्नेमा ठेगाना नखुलेका विकासकुमार साहको साथबाट ६०० मिलिग्राम खैरो हिरोइन बरामद गरिएको छ । कविन पराजुलीको साथबाट ६०० मिलिग्राम खैरो हिरोइन बरामद भएको छ भने सागर घिमिरे, पूजा जिम्वा, अञ्जन थापा, रमेश बम्जन, राजु बनियाँ र अलिहदन मियाँको साथबाट थोरै परिमाणका खैरो हिरोइन र प्रतिबन्धित ट्याब्लेटलगायत लागुऔषध बरामद गरिएको हो । लागुऔषध प्रयोगकर्ताबाट मधेस प्रदेश ०३-०२८ प ७६५६ नम्बरको मोटरसाइकल बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
एभरेष्ट दैनिक
२८ बैशाख, २०८३
