देशका मुख्य राजमार्गमा दुई दिन सकभर यात्रा नगर्न आग्रह, भारी वर्षाबाट काठमाडौं पनि उच्च जोखिममा

काठमाडौं । भारी वर्षाका कारण बाढीपहिरोको उच्च जोखिममा रहेका क्षेत्रहरूमा राजमार्गहरू बन्द गर्नु नै उचित हुने मौसमविद्हरूले सुझाव दिएका छन्। सामान्य झरीमा पनि जोखिमपूर्ण मानिएका यी क्षेत्रहरूमा जनहितका लागि पूर्वतयारीस्वरूप सडकहरू पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार, दशैंको दिन देखि नै सामान्य वर्षा हुँदै आएको थियो भने  अपराह्नदेखि काठमाडौं उपत्यका लगायतका क्षेत्रहरूमा पानी पर्ने क्रम तीव्र हुनेछ। भारतको ओडिसा नजिकबाट विकसित भएको मौसमी प्रणाली बिहार हुँदै  नेपाल प्रवेश गर्नेछ। यसले मधेश प्रदेशका केही भागहरूमा भारीदेखि अति भारी वर्षा गराउने अनुमान गरिएको छ। भारतको मौसम विज्ञान विभागले पनि बिहार क्षेत्रमा अति भारी वर्षाको अलर्ट जारी गरेको छ। यो प्रणाली वीरगञ्ज आसपास हुँदै शनिबार दिनभरमा नेपाल भित्रिने बताइएको छ।

प्रभावित क्षेत्रहरू र वर्षाको अनुमान:

शनिबारदेखि वीरगञ्जदेखि जनकपुरसम्मको क्षेत्रमा भारी वर्षाको सम्भावना छ भने मधेश प्रदेशभर सामान्यदेखि भारी वर्षा हुनेछ।

पश्चिमी क्षेत्रमा बुटवल–भैरहवाबाट चितवन, काठमाडौं, मकवानपुर, हेटौंडा हुँदै गोरखा र तनहुँसम्म प्रभाव पार्ने आकलन छ। यो प्रणाली काभ्रे, रामेछाप, महोत्तरी लगायतका जिल्लाहरूमा शनिबार र आइतबार (असोज १९) सम्म सक्रिय रहने छ।

आइतबार रातिसम्म कोशी प्रदेशमा भारी वर्षा हुनेछ भने सोमबार (असोज २०) बिहानदेखि देशभर मौसममा क्रमिक सुधार आउने पूर्वानुमान महाशाखाका मौसमविद् रोजन लामिछानेले बताए।

मौसम पूर्वानुमानका विभिन्न मोडेलहरूले फरक–फरक अवस्था देखाए पनि गत वर्ष असोज ११–१२ तिरजस्तै यस पटक पनि भारी वर्षाको सम्भावना रहेको त्रिभुवन विश्वविद्यालयको जल तथा मौसम केन्द्रीय विभागका अध्यापक डा. विनोद पोखरेलले बताए।

"भोलि (शनिबार) अपरान्हदेखि नै राजमार्गहरू बन्द गरिदिनु उपयुक्त हुन्छ," उनले भने, "चितवन, मकवानपुर, काठमाडौं, काभ्रे जस्ता क्षेत्रमा भारी वर्षा हुने सम्भावना छ। यात्रुहरूको चाप बढी हुने यी राजमार्गहरू बन्द गर्नु नै उचित हो।" यसपालि काठमाडौं उपत्यका, विशेष गरी दक्षिणी भागमा भारी वर्षाको जोखिम देखिएको उल्लेख गर्दै उनले राजमार्ग सञ्चालन गरेर यात्रुहरूको ज्यान जोखिममा पार्नुभन्दा बन्द गर्नु नै राम्रो विकल्प भएको बताए।

काठमाडौं भित्रिने मुख्य नाका नारायणगढ–मुग्लिन–नागढुंगा राजमार्गका विभिन्न खण्डहरू पहिरोको उच्च जोखिममा छन्। त्यस्तै, हेटौंडाबाट काठमाडौं जोड्ने सडक, बनेपा–बर्दिबास राजमार्ग तथा वरपरका जिल्लाबाट प्रवेश गर्ने सडकहरू पनि बन्द गर्नुपर्ने सुझाव छ। केही मोडेलहरूले मुग्लिन आसपासमा पनि भारी वर्षा देखाएका छन्।

उपत्यकाभित्र पनि आवतजावत नियन्त्रण गर्न आवश्यक :

विपद् व्यवस्थापन विज्ञ डा. धर्मराज उप्रेतीले जोखिमयुक्त राजमार्गहरू मात्र नभई अति भारी वर्षाका बेला काठमाडौं उपत्यकाभित्रकै आवतजावत पनि नियन्त्रित गर्नुपर्ने बताए। "झरी बढ्दै गएमा होचो ठाउँका सडकहरू डुबानमा पर्न सक्छन्। अत्यावश्यक काम नपरी उपत्यकाभित्र यात्रा नगर्नु उचित हुन्छ," उनले भने।

साथै, हनुमन्ते, बागमती, धोबीखोला, नख्खु र विष्णुमती नदी किनारका बस्तीहरूलाई सतर्क बनाउनुपर्ने सुझाव दिए। गत वर्षजस्तो डुबानले जनधनको क्षति हुन सक्ने भन्दै कम्तीमा मानिसको ज्यान जोगाउन प्रयास गर्नुपर्ने उनको जोड छ।

प्रशासनिक तयारी र प्रतिबन्धहरू भारी वर्षाको प्रक्षेपणसँगै विभिन्न जिल्लाहरूमा रात्रिकालीन सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले असोज १७ देखि २० सम्म देशव्यापी वर्षाको पूर्वानुमान जारी गरेपछि निम्न कदम चालिएका छन् :

• काभ्रे : बीपी राजमार्ग (काभ्रे भञ्ज्याङ–भकुण्डेबेंसी–सिन्धुली खण्ड) मा असोज १६ रातिदेखि २१ (मंगलबार) सम्म साँझ ५ बजेदेखि बिहान ५ बजेसम्म सवारी सञ्चालनमा रोक।
• मकवानपुर : हेटौंडा–काठमाडौं जोड्ने कान्तिलोकपथमा असोज १७ देखि २० सम्म अपरान्ह ४ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्म तथा हेटौंडा–भैंसे–काठमाडौं सडकमा साँझ ५ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्म सवारी रोक्ने। प्रमुख जिल्ला अधिकारी स्किम श्रेष्ठले यो सूचना जारी गरेका छन्।
• मनाङ : मनाङ–लमजुङ सडकमा बेलुका ६:३० देखि बिहान ७ बजेसम्म रात्रिकालीन सवारी सञ्चालनमा रोक। प्रमुख जिल्ला अधिकारी नवराज पौड्यालले जारी गरेको सूचनामा ठूलो वर्षाले जोखिम बढ्ने भनिएको छ।
• मोरङ : केशलिया, सिंगिया र दरैया खोला आसपासका बस्तीहरूमा बाढी तथा प्रकोपबारे माइकिङमार्फत सचेतना अभियान चलाउने। जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिको बैठकले आवश्यक परे स्थानान्तरणको तयारी गर्ने निर्णय गरेको छ। प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रदेव यादवका अनुसार, रात्रिकालीन लामो दूरीका बस सेवाहरू स्थगन गर्ने विचार गरिएको छ। सबै स्थानीय विपद् व्यवस्थापन समितिहरू सक्रिय रहनेछन् भने स्वयंसेवक, गैरसरकारी संस्था र निजी क्षेत्रलाई सहभागिताका लागि अनुरोध गरिएको छ। नेपाली सेनाको टोलीसहित हेलिकप्टर तयारी अवस्थामा छ। उच्च जोखिमयुक्त स्थानहरूमा सुरक्षा निकायलाई सचेत गराइएको छ भने ठूला अस्पतालहरूलाई आपत्कालीन सेवाका लागि तयार रहन निर्देशन दिइएको छ।

विपद् व्यवस्थापन कमान्ड पोस्टमार्फत सम्पर्कका लागि नेपाल प्रहरीको टोलफ्री नम्बर १००, सशस्त्र प्रहरीको १११४ लगायतका प्रत्यक्ष सम्पर्क नम्बरहरू सार्वजनिक गरिएका छन्। सम्भावित उद्धारका लागि हेभी इक्विपमेन्ट डिभिजन, स्थानीय तह र निजी क्षेत्रलाई सक्रिय सहयोगका लागि आग्रह गरिएको छ।

मौसमविद् लामिछानेले पहिरोको जोखिममा रहेका राजमार्गहरू, काभ्रे–दोलखा जस्ता सडकहरू र खोला किनारका बस्तीहरूमा सतर्कताको सूचना प्रवाह गर्नुपर्ने बताए। "कम्तीमा दुई दिन सरकारीस्तरदेखि आम नागरिकहरू पनि सजग रहनुपर्छ," उनले भने।

विपद् प्रतिकार्य : सरकारको तयारी के छ ?

यो भारी वर्षासँगै बाढीपहिरोको जोखिम न्यूनीकरणका लागि सरकारले विपद् पूर्वतयारीलाई प्राथमिकता दिएको छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले पनि रात्रिकालीन आवतजावत नगर्न आग्रह गरेको छ। यसले यात्रुहरूको सुरक्षालाई सुनिश्चित गर्दै क्षतिको सम्भावना कम गर्न योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।