यस्ता छन् रास्वपाको वाचापत्रका असम्भव दाबी

यस्ता छन् रास्वपाको वाचापत्रका असम्भव दाबी

विराटनगर । वैकल्पिक राजनीतिको नारा दिएर उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले सार्वजनिक गरेको वाचापत्र २०८२ मा यस्ता केही बुँदाहरू समावेश छन्, जसले नेपालको भूगोल, अर्थतन्त्र र कर्मचारीतन्त्रको वर्तमान अवस्थालाई पूर्णतः नजरअन्दाज गरेको देखिन्छ।

५ वर्षको एक कार्यकालमा पुरा गर्ने भनिएका कतिपय योजनाहरू पुरा हुनका लागि अहिलेको स्रोत–साधन र गतिले दशकौँ लाग्ने देखिन्छ। विज्ञहरूले यसलाई सस्तो लोकप्रियताका लागि बाँडिएको असम्भव सपनाको संज्ञा दिएका छन्।

वाचापत्रको पृष्ठ १३ मा रास्वपाले एउटा चामत्कारिक घोषणा गरेको छ । जहाँ भनिएको छ, ‘आगामी पाँच वर्षभित्र नेपाललाई रेमिट्यान्सको मात्र भर पर्ने परनिर्भरताबाट मुक्त गरी उत्पादन र निर्यात–उन्मुख अर्थतन्त्रतर्फ मोडिनेछ।’

नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जिडिपी) मा रेमिट्यान्सको हिस्सा झन्डै २५ देखि ३० प्रतिशत छ। कुनै पनि देशको अर्थतन्त्रलाई ५ वर्ष जस्तो छोटो अवधिमा पूर्णतः संरचनात्मक परिवर्तन गर्नु अर्थशास्त्रीय सिद्धान्त विपरीत कुरा हो। लाखौँ युवालाई स्वदेशमै रोजगारी दिने उद्योगहरू स्थापना गर्न, बिजुलीको प्रसारण लाइन बनाउन र बजार सुनिश्चित गर्न दशकौँको लगानी र नीतिगत स्थिरता चाहिन्छ। ५ वर्षमै रेमिट्यान्स शून्यमा झार्छु भन्नु मतदाता अल्मल्याउने पपुलिष्ट नारा मात्र हो।

वाचापत्रको पृष्ठ १५ मा भौतिक पूर्वाधारको निकै ठुलो लक्ष्य राखिएको छ । जहाँ भनिएको छ, ‘आगामी ५ वर्षभित्र ३० हजार किलोमिटर राष्ट्रिय राजमार्ग निर्माण गरिनेछ।’

नेपालको हालको राष्ट्रिय राजमार्गको कुल लम्बाई निकै कम छ। ५ वर्षमा ३० हजार किलोमिटर नयाँ राजमार्ग बनाउनु भनेको वार्षिक ६ हजार किलोमिटर सडक कालोपत्रे गर्नु हो। नेपालको कुल बजेटले यसको १० प्रतिशत पनि धान्न सक्दैन। काठमाडौँ–तराई द्रुतमार्ग जस्तो ७२ किलोमिटरको सडक बनाउन दशकौँ लाग्ने देशमा ३० हजार किलोमिटरको सपना बाँड्नु पूर्णतः हावादारी देखिन्छ। यसका लागि आवश्यक पर्ने मुआब्जा, वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन र निर्माण उपकरणको परिचालन नेपालको भूगोलमा सम्भव नै छैन।

ऊर्जा क्षेत्रमा रास्वपाले पृष्ठ १५ मा दाबी गरेको छ, ‘आगामी ५ वर्षभित्र १५ हजार मेगावाट विद्युत जडित क्षमता पुर्‍याइनेछ।’ नेपालले विगत १०० वर्षमा जम्मा ३ हजार मेगावाटको हाराहारीमा मात्र बिजुली उत्पादन गर्न सकेको छ। एउटा ठुलो जलविद्युत आयोजना सम्पन्न हुन कम्तीमा ७ देखि १० वर्ष लाग्छ। अहिले निर्माणाधीन र पाइपलाइनमा रहेका सबै आयोजना जोड्दा पनि ५ वर्षमा १५ हजार मेगावाट पुग्ने आधार छैन। यसका लागि आवश्यक पर्ने खर्बौँ रुपैयाँको लगानी र उत्पादित बिजुली खपत गर्ने बजारको सुनिश्चितता बिना यस्तो घोषणा गर्नु केवल ‘कागजी घोडा’ दौडाउनु सरह हो।

वाचापत्रको पृष्ठ १३ मा भनिएको छ, ‘रेमिट्यान्स इन्भेस्टमेन्ट फण्डमार्फत वैदेशिक रोजगारीबाट प्राप्त पुँजीको ३० प्रतिशत हिस्सालाई राष्ट्रिय गौरवका आयोजना र औद्योगिक पूर्वाधारमा लगानी गर्न बाध्यकारी बनाइनेछ।’

नागरिकले विदेशमा दुःख गरेर कमाएको पैसा कहाँ खर्च गर्ने वा लगानी गर्ने भन्ने उसको व्यक्तिगत अधिकार हो। राज्यले कसैको निजी कमाइको ३० प्रतिशत हिस्सा ‘बाध्यकारी’ रूपमा आफ्नो योजनामा लगाउनु लोकतान्त्रिक र उदार अर्थतन्त्रको मूल्य मान्यता विपरीत हुन्छ। यस्तो जबरजस्ती लगानीको मोडलले हुण्डी र अनौपचारिक माध्यमबाट पैसा पठाउने क्रम झन् बढ्ने जोखिम हुन्छ। यो योजना व्यावहारिक र कानुनी दुवै हिसाबले त्रुटिपूर्ण देखिन्छ।

‘१० वटा राष्ट्रिय गौरवका सिग्नेचर आयोजना समयमै सम्पन्न गरिनेछ,’ वाचापत्रको पृष्ठ १५ मा उल्लेख छ । नेपालमा राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको इतिहास निकै निराशाजनक छ। मेलम्ची खानेपानी आयोजना सकिन २ दशक लाग्यो। रास्वपाले कुन १० वटा आयोजनालाई सिग्नेचरु भनेको हो, त्यसको स्पष्ट खाका समेत छैन। ५ वर्षमा जग्गा प्राप्ति, टेण्डर प्रक्रिया र निर्माण कार्य सकेर १० वटा ठुला आयोजना सम्पन्न गर्छु भन्नु नेपालको प्रशासनिक र कानुनी जटिलता हेर्दा दिवास्वप्न बाहेक केही देखिँदैन।

वाचापत्रको पृष्ठ १० र ३६ मा प्रवासमा रहेका नेपालीलाई अनलाइन मतदानको अधिकार दिने कुरा गरिएको छ। तर, नेपालको निर्वाचन आयोगले अहिलेसम्म स्वदेशमै विद्युतीय मतदानलाई पूर्णतः विश्वसनीय बनाउन सकेको छैन। ४०–५० लाख नेपाली विदेशमा छन्। उनीहरूलाई अनलाइन भोटिङको व्यवस्था गर्दा हुने साइबर सुरक्षाको जोखिम, डेटा ह्याकिङ र निष्पक्षतामाथि उठ्ने प्रश्नको समाधान रास्वपासँग छैन। प्रविधिमा निकै अगाडि रहेका विकसित देशहरूले समेत अनलाइन भोटिङ माथि शङ्का गरिरहेको बेला नेपालमा यो ५ वर्षभित्रै लागु गर्नु प्राविधिक रूपमा हावादारी महत्त्वाकांक्षा हो।

रास्वपाको वाचापत्रले नयाँ जोस त देखाएको छ, तर यसमा समेटिएका कतिपय तथ्याङ्क र समयसीमाले पार्टीको अध्ययनको कमी र पपुलिज्मप्रतिको झुकावलाई प्रस्ट पार्छ। ३० हजार किलोमिटर सडक, १५ हजार मेगावाट बिजुली र ५ वर्षमै रेमिट्यान्स अन्त्य गर्ने जस्ता कुराहरू सुन्दा राम्रा लागे पनि यथार्थको कसीमा यी कुराहरू हावादारी साबित हुने निश्चित देखिन्छ। सपना बाँड्नु राजनीतिको धर्म होला, तर पुरा हुन नसक्ने सपनाले अन्ततः नागरिकमा निराशा मात्र थप्ने खतरा रहन्छ।

आज पनि भारी वर्षा हाेला ?

काठमाडौं । देशका केही भागमा आज वर्षाको सम्भावना छ । हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । काठमाडौंमा बिहानैबाट वर्षा सुरु भएको छ ।  जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार दिउँसो कोसी तथा बाँकी प्रदेशका हिमाली र पहाडी भूभागमा साधारणतया बादल लाग्नेछ । तराई भूभागमा आंशिक बादल लाग्नेछ । कोसी, वाग्मती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली र पहाडी भूभागका केही स्थानमा, बाँकी हिमाली र पहाडी भूभागका थोरै स्थानमा मध्यमसम्म वर्षा र हिमपात हुनेछ ।  तराई भूभागका एकदुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्म वर्षाको सम्भावना छ । विभागले राति कोसी, मधेस, वाग्मती र गण्डकी प्रदेशलगायत देशका हिमाली र पहाडी भूभागमा साधारणतया बादल लाग्ने बताएको छ । बाँकी भूभागमा आंशिक बादल लाग्नेछ ।  कोसी, मधेस र वाग्मती प्रदेशका केही स्थानमा, बाँकी हिमाली र पहाडी भूभागका थोरै स्थानहरूमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ । कोसी र वाग्मतीका केही उच्च पहाडी र हिमाली भूभागमा हिमपातको पनि सम्भावना छ । तराई भूभागका एकदुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमसम्मको वर्षाको सम्भावना छ । मौसमविद् विनोद पोखरेल आज रातिदेखि नेपालभर वर्षा हुने उच्च सम्भावना रहेको बताउँछन् । “अब हुने वर्षा अलि छोटो समयको लागि देखिन्छ,” उनी भन्छन्, “तर, केही ठाउँमा भारी वर्षाको सम्भावना भने बाँकी नै छ ।”  हाल नेपालमा पश्चिमी न्यूनचापीय प्रणाली, स्थानीय वायु र तल्लो वायुमण्डलमा रहेको न्यूनचापीय क्षेत्रको आंशिक प्रभाव रहेको छ ।

आज कुन विदेशी मुद्राकाे विनिमयदर कति ?

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५२ रुपैयाँ २० पैसा र बिक्रीदर १५२ रुपैयाँ ८० पैसा निर्धारण गरिएको छ ।  युरोपियन युरो एकको खरिददर १७९ रुपैयाँ २० पैसा र बिक्रीदर १७९ रुपैयाँ ९१ पैसा, यूके पाउन्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर २०७ रुपैयाँ १७ पैसा र बिक्रीदर १०७ रुपैयाँ ९९ पैसा, स्वीस फ्रयांक एकको खरिददर १९५ रुपैयाँ ६० पैसा र बिक्रीदर १९६ रुपैयाँ ३८ पैसा कायम गरिएको छ ।  अस्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर ११० रुपैयाँ ३० पैसा र बिक्रीदर ११० रुपैयाँ ७३ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर १११ रुपैयाँ ४० पैसा र बिक्रीदर १११ रुपैयाँ ८४ पैसा, सिंगापुर डलर एकको खरिददर ११९ रुपैयाँ ९२ पैसा र बिक्रीदर १२० रुपैयाँ ३९ पैसा तोकिएको छ ।  जापानी येन १० को खरिददर नौ रुपैयाँ ६९ पैसा र बिक्रीदर नौ रुपैयाँ ७३ पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर २२ रुपैयाँ ३९ पैसा र बिक्रीदर २२ रुपैयाँ ४८ पैसा निर्धारण गरिएको छ ।  साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ४० रुपैयाँ ५७ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ७३ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ४१ रुपैयाँ ७५ पैसा र बिक्रीदर ४१ रुपैयाँ ९२ पैसा कायम भएको छ । केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाई भाट एकको खरिददर चार रुपैयाँ ७० पैसा र बिक्रीदर चार रुपैयाँ ७२ पैसा, यूएई दिराम एकको खरिददर ४१ रुपैयाँ ४४ पैसा र बिक्रीदर ४१ रुपैयाँ ६० पैसा, मलेसियन रिंगेट एकको खरिददर ३८ रुपैयाँ ८० पैसा र बिक्रीदर ३८ रुपैयाँ ९५ पैसा तोकिएको छ ।  साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर १० रुपैयाँ ३४ पैसा र बिक्रीदर १० रुपैयाँ ३८ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १६ रुपैयाँ ४८ पैसा र बिक्रीदर १६ रुपैयाँ ५४ पैसा  र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २३ रुपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर २४ रुपैयाँ आठ पैसा तोकिएको छ ।  राष्ट्र बैंकले हङकङ डलर एकको खरिददर १९ रुपैयाँ ४४ पैसा र बिक्रीदर १९ रुपैयाँ ५२ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर ४९६ रुपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर ४९८ रुपैयाँ ९४ पैसा तोकेको छ ।  बहराइन दिनार एकको खरिददर ४०३ रुपैयाँ ४५ पैसा र बिक्रीदर ४०५ रुपैयाँ चार पैसा, ओमनी रियाल एकको खरिददर ३९५ रुपैयाँ ३२ पैसा र बिक्रीदर ३९६ रुपैयाँ ८८ पैसा रहेको छ ।  भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकेको छ । राष्ट्र बैंकले यो विनिमयदरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ ।

सडक सुविधाले कीचकबद्ध र कचनकबलमा पर्यटकीय चहलपहल

झापा । प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल कीचकबद्ध र नेपालकै होचो स्थान कचनकबल जाने सडक स्तरोन्नति गरिएपछि पर्यटकीय चहलपहल बढेको छ । भद्रपुर नगरपालिका–२ स्थित १९ बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको कीचकबद्ध पर्यटकीय क्षेत्र महाभारतकालीन विराट राजाको दरबार, उनको सेनापति किचकको बध भएको स्थान र दुई हजार वर्षभन्दा पुरानो मानव इतिहाससँग जोडिएको छ । त्यसैगरी, कचनकबल गाउँपालिका–४ स्थित कचनकबल समुद्र सतहबाट ५८ मिटरको उचाइमा रहेको नेपालको सबैभन्दा होचो स्थानका रूपमा प्रसिद्ध छ । चन्द्रगढी विमानस्थलबाट १० किलोमिटर टाढा रहेका यी दुवै पर्यटकीय स्थल महेन्द्र राजमार्गको बिर्तामोड, चारआली र पूर्वीनाका काँकरभिट्टाबाट २८ देखि ४३ किलोमिटरको सडक दूरीमा छन् । कचनकबललाई जोड्ने सडक हाल कालोपत्रे भइसकेको छ । किचकबधस्थलको डेढ किलोमिटर नजिक कालोपत्रे सडक पुगिसकेको कीचकबद्ध धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय स्थल संरक्षण समितिका सचिव बमबहादुर कोइरालाले बताए । “काँकडभिट्टा, भद्रपुर, चारआली र बिर्तामोड जताबाट आए पनि कालोपत्रे सडक किचकबधस्थल नजिक पुगिसकेको छ”, सचिव कोइराला भन्छन्, “पहिलेपहिले सडकमार्ग अप्ठेरो छ भनेर गुनासो आउँथ्यो । अहिले कीचकबद्ध आउँदा जुन बाटो प्रयोग गरे पनि सजिलो छ । आगामी दिनमा सरकारले बजेट छुट्याएर किचकबधस्थलसम्मै कालोपत्रे पुर्याइने आशा गरेका छौँ ।” कीचकबद्ध क्षेत्रको उत्खननबाट पुरातत्त्व विभागले दुई हजार वर्ष पुराना सामग्रीहरू फेला पारेपछि यसको अवलोकन गर्न आउनेको सङ्ख्या बढेको उनले बताए । पुरातत्त्व विभागको पटकपटकको उत्खननका क्रममा फेलापरेका धातुका प्राचीन भाँडावर्तन, माटाका सामग्री र सुराहीलाई विदेशमा लगेर कार्बन परीक्षण गरिएको थियो । कार्बन परीक्षणबाट ती सामग्री २२ सय वर्ष पुरानो रहेको पुष्टि भएको उत्खननको नेतृत्व गर्दै आएका उद्धव आचार्यले बताए । उनका अनुसार उत्खननबाट उत्तर पूर्वमा एउटा बहुतले ठुलो भवन, दक्षिणतिर अर्को भवन, उत्तरपश्चिमतिर सुरक्षाकर्मी बस्ने सानो कोठालगायत पाँच वटा भौतिक संरचना फेलापरेको छ । भवनका इँटा सतहभन्दा माथिसम्म आइपुगेका छन् । विसं २०५९ मा पहिलोपल्ट यहाँ उत्खनन गरिएको थियो । यस क्षेत्रको संरक्षण र पर्यटकीय विकासका लागि कीचकबद्ध धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय स्थल संरक्षण समिति सक्रिय रहँदै आएको छ । यहाँ पर्यटकीय आकर्षणका लागि २० फिट अग्लो भीम–किचकको प्रतिमा, पोखरी र रमणीय वनभोजस्थल, बाल उद्यानलगायतका भौतिक संरचना निर्माण गरिएका छन् । अध्ययन, मनोरञ्जन र बिदा मनाउन आउनेहरूको सङ्ख्या थपिँदै गएको हुँदा कीचकबद्ध क्षेत्रमा विगतको तुलनामा पर्यटकीय चहलपहल बढेको सचिव कोइरालाले जानकारी दिए । नेपालको सबैभन्दा होचो स्थान कचनकबलमा समेत कालोपत्रे सडक पुर्‍याइएको छ । होचो स्थान हेर्नका लागि बाह्य तथा आन्तरिक पर्यटक अब राजमार्गबाट एक घण्टाभन्दा कम समयमा कचनकबल पुग्न सक्ने कचनकबल गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष नवराज भट्टराईले बताए । “विगतमा ग्राभेल र धुलाम्य सडकका कारण पर्यटकलाई सास्ती हुने गरेको थियो”, उपाध्यक्ष भट्टराई भन्छन्, “बनियानी बजारबाट कचनकबल स्तम्भसम्म पुग्ने मुख्य पहुँच मार्ग अहिले कालोपत्रे भइसकेको छ ।” उक्त होचो स्थानमा पर्यटकीय आकर्षणका लागि पोखरीमा माछा आकारको प्रतिमालगायतका भौतिक संरचना निर्माण गरिएको उनले बताए । कचनकबल पुग्ने सडक कालोपत्रे भएपछि दुई पाङ्ग्रे र चार पाङ्ग्रे सवारीसाधनबाट आउने पर्यटकको चहलपहल बढेको उनले जानकारी दिए । भ्रमणका लागि पुग्नु भएका बिर्तामोडका गोपाल काफ्लेले नेपालकै प्रमुख पर्यटकीयस्थलका रूपमा परिचित कचनकबलमा कालोपत्रे सडकको पहुँच पुगे तापनि पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउने किसिमका सुविधाको अझै अभाव रहेको बताए । महेन्द्र राजमार्गलाई एसियाली राजमार्गको रूपमा स्तरोन्नति पूरा भएपछि यी पर्यटकीय स्थल बाह्य पर्यटकका लागि अझ बढी आकर्षणको केन्द्र बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

पर्सामा  दुईदिनमा लागुऔषधसहित आठ जना पक्राउ

वीरगञ्ज । पर्सा प्रहरीले दुई दिनमा आठ जना लागुऔषध प्रयोगकर्तालाई पक्राउ गरेको छ । प्रहरीले लागुऔषध सेवनकर्ता खोजी एवं सुधार महाअभियानअन्तर्गत अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ । वीरगञ्ज महानगर-१६ स्थित शङ्कराचार्य गेटस्थित चेक प्वाइन्टबाट भारतबाट नेपाल आउँदै गरेका पैदलयात्री तथा सवारीसाधनमा लुकाइछिपाइ राखेको लागुऔषधसहित आठ जनालाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता हरिबहादुर बस्नेतले जानकारी दिए ।  भारतको रक्सौलबाट पैदल तथा सवारीसाधनमा आएका आठ जनाको साथबाट लागुऔषध खैरो हिरोइन, ट्याब्लेट बरामद भएको हो । पक्राउन परेकाहरूलाई जिल्ला अदालत पर्साबाट पाँच दिनको म्याद थप गरी अनुसन्धान भइरहेको छ । पक्राउ पर्नेमा ठेगाना नखुलेका विकासकुमार साहको साथबाट ६०० मिलिग्राम खैरो हिरोइन बरामद गरिएको छ । कविन पराजुलीको साथबाट ६०० मिलिग्राम खैरो हिरोइन बरामद भएको छ भने सागर घिमिरे, पूजा जिम्वा, अञ्जन थापा, रमेश बम्जन, राजु बनियाँ र अलिहदन मियाँको साथबाट थोरै परिमाणका खैरो हिरोइन र  प्रतिबन्धित ट्याब्लेटलगायत लागुऔषध बरामद गरिएको हो । लागुऔषध प्रयोगकर्ताबाट मधेस प्रदेश ०३-०२८ प ७६५६ नम्बरको मोटरसाइकल बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ ।

लोकप्रिय