इरान आक्रमणपछि मध्यपूर्वका देश तनावग्रस्त
इरानमाथि अमेरिका-इजरायलकाे संयुक्त रुपमा किन आक्रमण ?
एजेन्सी । मध्यपूर्व क्षेत्रमा फेरि ठूलो सैन्य द्वन्द्व चर्किएको छ। अमेरिकाले इजरायलसँग मिलेर इरानमाथि व्यापक हवाई र क्षेप्यास्त्र आक्रमण गरेपछि इरानले पनि मध्यपूर्वका विभिन्न सहर तथा अमेरिकी सैन्य अखडाहरूलाई लक्ष्य गरी जवाफी हमला गरेको छ। यस घटनाले क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था अत्यन्त संवेदनशील बनेको छ भने विश्वभर चिन्ता बढाएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले एबीसी न्यूजसँगको कुराकानीमा इरानमाथिको संयुक्त कारबाहीले “निकै ठूलो क्षति” पुर्याएको र इरानी नेतृत्व तहका “धेरै मानिसहरू” समाप्त भएको दाबी गरेका छन्। उनले इरानको आगामी नेतृत्वबारे आफूहरूलाई जानकारी रहेको बताउँदै सैन्य कारबाही आवश्यकतासम्म जारी रहने संकेत दिएका छन्।
इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह खामेनेई “नरहेको जस्तो” अवस्था देखिएको टिप्पणी गरेका छन्। भूउपग्रह तस्बिरहरूमा तेहरानस्थित खामेनेईको कार्यालय परिसरका केही संरचनामा क्षति देखिएको बताइएको छ। यद्यपि उनको अवस्थाबारे इरानले आधिकारिक पुष्टि गरेको छैन। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अरागचीले खामेनेई जीवित रहेको आफूलाई जानकारी भएको बताएका छन्।
इजरायलको व्यापक हवाई आक्रमण
इजरायल डिफेन्स फोर्स (आईडीएफ)का अनुसार करिब २०० लडाकु जेट विमानले इरानका पश्चिमी र मध्य क्षेत्रमा रहेका क्षेप्यास्त्र संरचना तथा प्रतिरक्षा प्रणालीमा ठूलो स्तरको हमला गरेका छन्। आईडीएफले यसलाई आफ्नो इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो सैन्य उडान भएको जनाएको छ। लगभग ५०० लक्ष्यमा सयौँ अस्त्र प्रहार गरिएको र इरानको आक्रामक क्षमता गम्भीर रूपमा कमजोर बनाइएको दाबी गरिएको छ।
इजरायलका रक्षामन्त्रीले इरानबाट सम्भावित आक्रमण रोक्न “पूर्वप्रतिरक्षात्मक कारबाही” गरिएको बताएका छन्। उनले देशमा विशेष तथा स्थायी सङ्कटकाल घोषणा गरिएको जनाउँदै नागरिकलाई सुरक्षा निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरेका छन्। इजरायलभरि हवाई हमलाको चेतावनी साइरन बजाइएको थियो भने गैरसैनिक उडानहरू स्थगित गरिएका छन्।
इरानमा ठूलो मानवीय क्षति भएको दाबी
इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले हर्मोजगान प्रान्तको मिनाव काउन्टीस्थित प्राथमिक छात्रा विद्यालयमा भएको आक्रमणमा ५३ जनाको मृत्यु भएको र ६३ जना घाइते भएको उल्लेख गरेका छन्। शिक्षा मन्त्रालयका प्रवक्तालाई उद्धृत गर्दै उक्त विवरण सार्वजनिक गरिएको भए पनि स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन सकेको छैन।
यसैबीच, इरानका विभिन्न ३१ प्रान्तमध्ये २४ वटामा हवाई आक्रमण भएको र कम्तीमा २०१ जनाको मृत्यु तथा ७४७ जना घाइते भएको विवरण इरानी रेड क्रेसन्टले जनाएको समाचारमा उल्लेख छ। तर अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले यस तथ्याङ्कको स्वतन्त्र पुष्टि गर्न सकेका छैनन्।
आक्रमणपछि इरानको हवाई क्षेत्र बन्द गरिएको छ भने देशव्यापी इन्टरनेट अवरुद्ध भएको जनाइएको छ। तेहरानलगायत विभिन्न सहरमा ठूला विस्फोटका आवाज सुनिएको र धुवाँको मुस्लो देखिएको तस्बिर तथा भिडियो सार्वजनिक भएका छन्। इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्यु भएको त्यहाँको सरकारी टेलिभिजनले औपचारिक रूपमा पुष्टि गरेको छ। केही समयअघि मात्रै इरानी राज्य नियन्त्रित टेलिभिजनले खामेनी अब यस संसारमा नरहेको सार्वजनिक गरेको हो।
यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि खामेनी मारिएको बताएका थिए ।
इरानको जवाफी हमला : मध्यपूर्वभर विस्फोट
अमेरिका–इजरायलको आक्रमणपछि इरानले पनि जवाफी कारबाहीस्वरूप मध्यपूर्वका विभिन्न सहरमा क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण गरेको जनाएको छ। इरानले दुबई, दोहा, बाहरेन, कुवेत लगायत स्थानमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडालाई लक्ष्य बनाएको विवरण बाहिर आएको छ।
कतारको दोहास्थित अल उदेइद हवाई अखडालाई निशाना बनाएर विस्फोट भएको रिपोर्ट छ। इराकको एब्रिलस्थित अमेरिकी सैन्य अखडा नजिकै ड्रोन खसालिएको र अमेरिकी प्रतिरक्षा प्रणालीले त्यसलाई निष्क्रिय पारेको बताइएको छ।
जोर्डनले आफ्नो क्षेत्रमा प्रवेश गरेका दुई बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र खसालेको जनाएको छ। इजरायलले पनि देशभर इरानी क्षेप्यास्त्रहरूको लहर आएको र हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय गरिएको बताएको छ। साइरन बजाइएको र नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा बस्न निर्देशन दिइएको थियो।
दुबई र खाडी क्षेत्रमा विस्फोट
संयुक्त अरब इमिरेट्सको दुबईस्थित फेअरमोन्ट द पाम होटल परिसरमा विस्फोट भएको भिडियो सार्वजनिक भएको छ। उक्त घटनामा चार जना घाइते भएको जनाइएको छ। भिडियोमा होटलको प्रवेशद्वार नजिक क्षेप्यास्त्र खसेर ठूलो आगोको मुस्लो निस्किएको देखिन्छ। युएईको रक्षा मन्त्रालयले इरानी ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्रहरूको नयाँ लहर रोकिएको दाबी गरेको छ।
कतारको आवासीय क्षेत्रमा पनि क्षेप्यास्त्र खसेको भिडियोमा देखिएको छ, जहाँ ठूलो आगो र धुवाँ निस्किएको तथा सर्वसाधारण भागाभाग गरेको दृश्य सार्वजनिक भएको छ। कतार सरकारले आफ्नो भूभागमा क्षेप्यास्त्र खस्नु राष्ट्रिय सार्वभौमिकतामाथिको उल्लंघन भएको भन्दै इरानको कडा निन्दा गरेको छ।
कुवेतमा पनि विस्फोटको आवाज सुनिएको र अली अल–सलेम हवाई अखाडालाई लक्षित गरिएको विवरण आएको छ। कुवेत सिटी नजिकको क्षेत्रमा साइरन बजाइएको र विद्यालयहरू बन्द गरिएको जनाइएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला फन डेर लेयनले इरानविरुद्ध प्रतिबन्ध जारी राख्ने भन्दै सबै पक्षलाई संयम अपनाउन र अन्तर्राष्ट्रिय कानुन पालना गर्न आग्रह गरेकी छन्। अष्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्रीले इरानी जनतासँग ऐक्यबद्धता जनाउँदै परमाणु अस्त्र रोक्न अमेरिकासँग सहकार्य रहने बताएका छन्।
बेलायतले क्षेत्रीय अवस्थालाई ध्यान दिँदै आफ्ना नागरिकलाई सतर्क रहन निर्देशन दिएको छ भने आवश्यक बाहेक यात्रा नगर्न आग्रह गरेको छ। जर्मनी, फ्रान्स, चीन, भारत र क्यानडालगायत देशहरूले आफ्ना नागरिकलाई इरान तथा इजरायल छोड्न सुझाव दिएका छन्।
रुसले भने अमेरिका र इजरायलको कारबाहीलाई “गैरजिम्मेवारपूर्ण” भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लङ्घन भएको टिप्पणी गरेको छ र कूटनीतिक समाधानको आह्वान गरेको छ।
विगतका तनाव र पुनरावृत्ति
आठ महिना अघि पनि इजरायल र इरानबीच १२ दिनसम्म भीषण द्वन्द्व चलेको थियो। त्यसक्रममा इजरायलले इरानका सैन्य तथा परमाणु स्थलमा बमबारी गरेको थियो भने इरानले सयौँ क्षेप्यास्त्र र ड्रोनमार्फत प्रतिकार गरेको थियो। त्यतिबेला अमेरिकाले पनि भूमिगत परमाणु केन्द्रमा आक्रमण गरेको बताइएको थियो।
दुवै देशबीच दशकौँदेखिको शत्रुता र क्षेत्रीय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले बारम्बार सैन्य टकराव निम्त्याउँदै आएको छ। इरानले मध्यपूर्वमा सक्रिय कतिपय सशस्त्र समूहलाई समर्थन गर्दै आएको आरोप इजरायल र अमेरिकाले लगाउँदै आएका छन्।
हालको आक्रमणपछि मध्यपूर्वभर त्रास फैलिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू रद्द भएका छन्, नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा रहन आग्रह गरिएको छ, र कूटनीतिक प्रयास पुनः सुरु गर्ने दबाब बढेको छ। यदि अवस्था थप बिग्रिएमा यसले व्यापक क्षेत्रीय द्वन्द्वको रूप लिन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। (अन्तराष्टिय सञ्चारमाध्यमकाे सहयाेगमा)
चीनद्वारा दुई पूर्वरक्षामन्त्रीलाई ‘निलम्बित मृत्युदण्ड’को सजाय
काठमाडौं । चीनको एक सैन्य अदालतले भ्रष्टाचारको अभियोगमा दोषी ठहर गर्दै दुई पूर्वरक्षामन्त्रीलाई ‘निलम्बित मृत्युदण्ड’को सजाय सुनाएको छ । सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म रक्षामन्त्री रहेका वेई फेङ्हे र सन् २०२३ मा केही महिना मात्र उक्त पद सम्हालेका उनका उत्तराधिकारी ली शाङ्फुलाई बिहीबार घुस लिएको अभियोगमा दोषी ठहर गरिएको हो । लीमाथि घुस दिएको अभियोग पनि प्रमाणित भएको बताइएको छ । दुवैलाई दुई वर्षको ‘रिप्रिभ’ अर्थात् निलम्बनसहित मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको छ । साथै, उनीहरूलाई ‘प्यारोल’को सुविधा नदिइने अदालतले जनाएको छ । चीनमा यस्तो सजाय प्रायः दुई वर्षपछि स्वतः आजीवन कारावासमा परिणत हुने प्रचलन रहेको छ । चीनको सरकारी समाचार एजेन्सी ‘सिन्ह्वा’का अनुसार, दुवैको राजनीतिक अधिकार आजीवनका लागि खोसिएको छ भने उनीहरूको सम्पूर्ण व्यक्तिगत सम्पत्ति जफत गरिनेछ । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङका निकट मानिएका ली शाङ्फु मन्त्री नियुक्त भएकै वर्ष अर्थात् सन् २०२३ मा अन्य धेरै उच्च सैन्य अधिकारीहरूसँगै सार्वजनिक जीवनबाट अचानक गायब भएका थिए । सन् २०१२ मा सी चिनफिङ सत्तामा आएपछि सुरु गरिएको भ्रष्टाचारविरुद्धको शुद्धीकरण अभियानअन्तर्गत हालसम्म लाखौँ अधिकारीहरू कारबाहीमा परिसकेको बताइएको छ । विभिन्न रिपोर्टअनुसार केही उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको हिरासतकै क्रममा मृत्यु समेत भएको छ ।
एभरेष्ट दैनिक
२५ बैशाख, २०८३
इरानी कार्गो जहाज अमेरिकाले कब्जा गरेपछि चीनको विराेध
काठमाडौं । अमेरिकी सेनाले इरानी झण्डावाला कार्गो जहाजलाई बलपूर्वक नियन्त्रणमा लिएको घटनाप्रति चीनले गम्भीर चासो व्यक्त गरेको छ । सोमबार बेइजिङमा आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले सम्बन्धित पक्षहरूलाई जिम्मेवार भई युद्धविराम सम्झौता पालना गर्न आग्रह गरे । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले होर्मुज जलमार्गको अवस्था संवेदनशील र जटिल रहेको बताएका छन् । सम्बन्धित पक्षहरूले थप तनाव बढ्न नदिई होर्मुज क्षेत्रमा सामान्य पारवहन सुचारु गर्न आवश्यक वातावरण बनाउनुपर्ने चीनले बताएको छ । साथै सबै पक्षलाई युद्धविराम र वार्ताको गतिलाई निरन्तरता दिन आग्रह गरेको छ । “अहिले शान्तिको अवसर खुलेको छ, त्यसैले युद्धलाई छिट्टै अन्त्य गर्न अनुकूल परिस्थिति निर्माण गरिनुपर्छ,” प्रवक्ता गुओले भने । अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमा लगाइएको नाकाबन्दी तोड्ने प्रयास गरेकाले उक्त इरानी कार्गो जहाजमाथि गोलीबारी गरी नियन्त्रणमा लिएको बताएको थियो ।
एभरेष्ट दैनिक
८ बैशाख, २०८३
अण्डमान सागरमा डुंगा दुर्घटना : २५० रोहिङ्ग्या र बंगलादेशी बेपत्ता
एजेन्सी । बंगलादेशबाट मलेशिया जाँदै गरेको एक डुंगा हिन्द महासागरको पूर्वी भागमा पर्ने अण्डमान सागरमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा २५० जना बेपत्ता भएका छन् । संयुक्त राष्ट्रसङ्घको शरणार्थी तथा प्रवासन एजेन्सीका अनुसार दुर्घटनामा परेका उनीहरू रोहिङ्ग्या र बंगलादेशी नागरिक रहेका छन् । बीबीसीका अनुसार माछा मार्ने प्रयोजनले प्रयोग गरिने उक्त डुंगा बंगलादेशबाट मलेशियातर्फ जाँदै थियो । तीव्र हावा, खराब समुद्री अवस्था र क्षमताभन्दा बढी मानिस सवार भएका कारण डुंगा डुबेको जनाइएको छ । बंगलादेश कोस्ट गार्डले समाचार एजेन्सी एएफपीलाई दिएको जानकारीअनुसार अप्रिल ९ मा आफ्नो एक जहाजले दुर्घटनामा परेका ९ जनाको उद्दार गरेको थियो । डुंगा कहिले दुर्घटनामा परेको भन्ने बारे भने स्पष्ट जानकारी प्राप्त भएको छैन । रोहिङ्ग्या म्यानमारको मुसलमान अल्पसंख्यक समुदाय हो । सन् २०१७ मा म्यानमारमा भएको हिंसात्मक अभियानपछि ठूलो सङ्ख्यामा रोहिङ्ग्या बंगलादेशमा शरण लिएका थिए । बहुसङ्ख्यक बौद्ध धर्मावलम्बी रहेको म्यानमारमा रोहिङ्ग्यालाई नागरिकता दिइँदैन । बंगलादेशमा कठिन अवस्था भएका कारण धेरै रोहिङ्ग्या जोखिमपूर्ण समुद्री यात्रा गरेर मलेशिया पुग्ने गरेका छन् । बंगलादेश कोस्ट गार्डले उद्दार गरेका मध्येका एक ४० वर्षीय रफिकुल इस्लामले उद्दार हुनुअघि आफू ३६ घण्टासम्म समुद्रमा तैरिनुपरेको बताएका छन् । मलेशियामा काम पाइने आशामा आफू यो जोखिमपूर्ण यात्रामा निस्किएको उनको भनाइ छ ।
एभरेष्ट दैनिक
२ बैशाख, २०८३
ट्रम्पद्वारा इरानसँग युद्ध अन्त्य गर्नका लागि यसै हप्ता वार्ता पुनः सुरु हुने सङ्केत
एजेन्सी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अन्त्य गर्न यसै हप्ता वार्ता पुनः सुरु हुन सक्ने सङ्केत दिएका छन् । गत शनिबार इस्लामावादमा भएको वार्ता कुनै निष्कर्षबिना टुङ्गिएलगत्तै अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी लागू गरेको थियो । ट्रम्पले न्युयोर्क पोस्टलाई दिएको अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, “तपाईंहरू त्यहीँ (इस्लामावाद) रोकिनुपर्छ, किनकि आगामी दुई दिनभित्र केही हुन सक्छ र हाम्रो झुकाव पनि त्यसतर्फ बढी छ ।” उनको यो अभिव्यक्ति यस्तो बेला आएको हो जब अमेरिकी सेनाले होर्मुज जलसन्धिमा नाकाबन्दी लागू गरेको पहिलो २४ घण्टाभित्र त्यहाँबाट कुनै पनि जहाज नगएको दाबी गरेको छ । यस गतिरोधले दुई हप्ते युद्धविराम सम्झौता सकिन लाग्दा थप प्रश्न उठाएको छ । इरानतर्फबाट ट्रम्पको भनाइमा अझै कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन । तर संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले वार्ता पुनः सुरु हुने ‘धेरै सम्भावना’ रहेको बताएका छन् । तेल बजारमा राहत खाडी क्षेत्र, पाकिस्तान र इरानका अधिकारीहरूले पनि अमेरिका र इरानका टोलीहरू यसै सप्ताहान्तमा पाकिस्तान फर्कन सक्ने बताएका छन्, यद्यपि कुनै मिति तय भइसकेको छैन । यो जानकारी रोयटर्स समाचार एजेन्सीले दिएको हो । दुवै पक्षबीच वार्ताको सम्भावना बढेपछि तेल बजारलाई केही राहत मिलेको छ । मङ्गलबार तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० अमेरिकी डलरभन्दा तल झरेको छ । फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलको हवाई आक्रमणपछि इरानले विश्वका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण तेल तथा ग्यास परिवहन मार्ग होर्मुज जलसन्धिलाई प्रभावकारी रूपमा बन्द गरेको थियो । अहिले एक दर्जनभन्दा बढी अमेरिकी युद्धपोत र करिब १०,००० अमेरिकी सैनिकले इरानी बन्दरगाहमा प्रवेश गर्ने वा बाहिरिने जुनसुकै देशका जहाजहरूमाथि नाकाबन्दी लागू गरिरहेका छन् । यसले इरानको अर्थतन्त्रमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ । के नाकाबन्दी प्रभावकारी छ ? यो कदमको मुख्य उद्देश्य इरानमाथि दबाब बढाउनु हो । इरानको आम्दानीका दुई मुख्य स्रोत— तेलबाट हुने आम्दानी र होर्मुज जलसन्धिबाट उठाइने टोल— लाई निशाना बनाइएको छ । अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) ले नाकाबन्दी लागू भएको पहिलो २४ घण्टामा ६ वटा व्यापारिक जहाजले अमेरिकी निर्देशन पालना गर्दै इरानी बन्दरगाहतर्फ फर्किएको दाबी गरेको छ । तर बीबीसी भेरिफाईको जहाज ट्र्याकिङ डेटाको विश्लेषणअनुसार नाकाबन्दी भए पनि इरानसँग सम्बन्धित कम्तीमा चारवटा मालवाहक जहाज होर्मुज जलसन्धि पार गरेका छन् । तीमध्ये दुईवटा जहाज पहिले नै इरानी बन्दरगाहमा थिए । गत शनिबार र आइतबार इस्लामावादमा भएको उच्चस्तरीय वार्ताबाट कुनै सम्झौता हुन सकेन । अमेरिकाको भनाइअनुसार इरानले उसका सर्तहरू स्वीकार गरेन । इरानको आणविक महत्त्वाकांक्षा नै मुख्य अवरोध बनेको थियो । एक अमेरिकी अधिकारीले बीबीसीको साझेदार सीबीएस न्युजलाई बताएअनुसार अमेरिकाले इरानलाई २० वर्षसम्म युरेनियम प्रशोधन पूर्ण रूपमा निलम्बन गर्न आग्रह गरेको छ । तर इरानले भने ५ वर्षसम्म मात्र रोक्ने प्रस्ताव गरेको छ । आर्थिक मन्दीको खतरा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले यस युद्धले विश्व अर्थतन्त्रलाई मन्दीमा धकेल्न सक्ने चेतावनी दिएको छ । अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले बीबीसीसँग भनेका छन्, “विश्वभर लामो समयसम्म शान्ति र सुरक्षा कायम राख्ने सर्तमा थोरै आर्थिक पीडा स्वीकार्य छ ।” मङ्गलबार चीनले भने यस नाकाबन्दीलाई ‘खतरनाक र गैरजिम्मेवारपूर्ण’ भन्दै तनाव अझ बढाउने चेतावनी दिएको छ । चीनको भनाइ छ— पहिलेदेखि नै कमजोर रहेको युद्धविराम सम्झौता होर्मुजको नाकाबन्दीले थप कमजोर हुनेछ । यसैबीच, इजरायल र लेबनानले मङ्गलबार वासिङ्टनमा भएको वार्तापछि सिधा वार्ता सुरु गर्न सहमति जनाएका छन् । इरान समर्थित हिज्बुल्लाहलाई निशाना बनाएर इजरायलले लेबनानमा गरेको हवाई आक्रमणपछि यो पहल भएको हो । यो बैठक सन् १९९३ पछि दुवै देशबीच भएको पहिलो सिधा वार्ता थियो । लेबनानी राजदूतले यसलाई ‘सकारात्मक’ भनेका छन् भने इजरायली राजदूतले यसले ‘शान्तिको नयाँ युग’ को बाटो खोल्न सक्ने बताएका छन् । एक अमेरिकी अधिकारीले जोड दिँदै भनेका छन्— इस्लामावादमा भएको अमेरिका–इरान वार्ता र वासिङ्टनमा भएको इजरायल–लेबनान वार्ताबीच कुनै सम्बन्ध छैन ।
एभरेष्ट दैनिक
२ बैशाख, २०८३
