को हुन न्यूयोर्क सिटीका नयाँ मेयर, के छ कम्युनिष्टसँग उनको साइनो ?
अमेरिकाको न्यूयोर्क सहरको इतिहासमा पहिलोपटक सबैभन्दा कान्छा र मुस्लिम समुदायका व्यक्ति मेयर पदमा निर्वाचन जितेपछि संसारभरि चर्चा चुलिएको छ । निर्वाचन अभियानमा रहेकै बेला राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले उनलाई कम्युनिष्ट भन्दै चर्को आलोचना मात्र गरेनन् बरु उनी विजयी भएमा संघ सरकारबाट सहयोग नै रोकिदिने चेतावनी समेत दिए । तर बहुमत ल्याएर निर्वाचित हुनबाट कसैले रोक्न सकेन ।
भारतीय आमा र अफ्रिकी बुवाका सन्तान जोहरान मामदानी को हुन त ? के छ उनको भारतसँगको सम्बन्ध ? कस्तो परिवारमा जन्मिए उनी र उनको राजनीति कसरी सुरु भयो ? पढ्नुस विस्तृतमा
जन्म र विश्वव्यापी बाल्यकालको यात्रा
जोहरान क्वामे मामदानीको जन्म सन् १९९१ अक्टोबर १८ मा युगान्डाको राजधानी कम्पालामा भएको थियो। उनको जन्मको समय युगान्डा राजनीतिक रूपमा अस्थिर थियो; योवेरि मुसेभेनीको शासनकालको प्रारम्भिक वर्ष थियो। कम्पालाको एक मध्यमवर्गीय बौद्धिक परिवारमा जन्मिएका जोहरानले आफ्ना प्रारम्भिक दिनहरू स्वाहिली लोरी, युगान्डाली सडकको खाना र परिवारका राजनीतिक छलफलहरूमा बिताए। उनको जन्मको केही हप्ता अघि मात्र भारत र पाकिस्तानको विभाजन भएको थियो, जसको प्रभाव उनको पारिवारिक इतिहासमा गहिरो छ।
उनी पाँच वर्षको उमेरमा सन् १९९६ मा परिवारसँग दक्षिण अफ्रिकाको केपटाउन सरे। यो समय दक्षिण अफ्रिकामा रंगभेदको अन्त्यपछि पुनर्मिलनको चरण थियो। केपटाउनमा उनले स्थानीय स्कूलमा पढे, अफ्रिकान्स र खोसा भाषाको प्रभाव लिए र नेल्सन मण्डेलाको मेलमिलापको साक्षी बने। सात वर्षको उमेरमा सन् १९९८ मा परिवार न्यूयोर्क सिटीको म्यानहट्टनको अपर वेस्ट साइडमा बसाइँ सरे। यो बसाइँ उनको बुबा महमूद मामदानी कोलम्बिया विश्वविद्यालयमा प्राध्यापक बन्न गएपछि भएको थियो। न्यूयोर्कमा उनले अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गरे र आफूलाई युगान्डाली–अमेरिकी भनेर चिनाए। उनको बाल्यकाल तीन महादेशमा बित्यो—अफ्रिका, दक्षिण अफ्रिका र अमेरिका—जसले उनलाई "जरा जोडिएको विश्व–नागरिक" बनायो।
केही स्रोतहरूले उनलाई मुम्बईमा जन्मिएको भनेर दाबी गर्छन्, तर यो पूर्ण रूपमा गलत हो। यो भ्रम उनको बुबा महमूद मामदानी मुम्बईमा जन्मिएकाले उत्पन्न भएको हो। द न्यूयोर्क टाइम्स, भोग इन्डिया र द गार्जियन का २०२५ का प्रोफाइलहरूले स्पष्ट रूपमा कम्पालालाई उनको जन्मस्थल भनेका छन्।
परिवारको गहिरो प्रभाव र मातापिताको बौद्धिक विरासत
जोहरानको विचार, भाषा, कला र राजनीतिमा उनको परिवारको प्रभाव अत्यन्त गहिरो छ। उनको परिवार दक्षिण एसियाली, अफ्रिकी र विश्व बौद्धिक परम्पराको संयोजन हो।
बुबा महमूद मामदानी सन् १९४७ अप्रिल २३ मा भारतको मुम्बई (तत्कालीन बम्बई) मा जन्मिएका थिए। उनी गुजराती मुस्लिम व्यापारी परिवारका सन्तान हुन् जसले सन् १९५० को दशकमा युगान्डा बसाइँ सरे। महमूद कोलम्बिया विश्वविद्यालयका प्राध्यापक, माकरेयर इन्स्टिच्युट अफ सोशल रिसर्चका पूर्वनिर्देशक र Citizen and Subject (१९९६), When Victims Become Killers (२००१) जस्ता पुस्तकका लेखक हुन्। उनको काम उपनिवेशवाद, पूँजीवाद, उत्तर–उपनिवेशिक राज्य र अफ्रिकी राजनीतिमा केन्द्रित छ। घरमा हुने छलफलहरूमा इदी अमिनको एसियाली निष्कासन (१९७२) को प्रभाव, अफ्रिकी स्वतन्त्रता आन्दोलन र भारतीय विभाजनका कथाहरू सुनेर जोहरान हुर्किए। महमूदको गुजराती मुस्लिम पृष्ठभूमिले जोहरानलाई इस्लामिक संस्कृति र व्यापारिक नैतिकताको शिक्षा दियो।
आमा मीरा नायर सन् १९५७ अक्टोबर १५ मा भारतको ओडिशा राज्यको भुवनेश्वरमा जन्मिएकी थिइन्। उनी ओडिया हिन्दू मध्यमवर्गीय परिवारकी थिइन्। उनले दिल्ली विश्वविद्यालयको मिरान्डा हाउसमा समाजशास्त्र पढिन् र हार्वर्डबाट चलचित्रमा एमएफए गरिन्। मीरा विश्वप्रसिद्ध चलचित्रकार हुन् जसले Salaam Bombay! (१९८८, कान्समा पुरस्कार), Mississippi Masala (१९९१), Monsoon Wedding (२००१, भेनिस गोल्डेन लायन) र The Namesake (२००६) बनाइन्। उनको फिल्मले आप्रवासी अनुभव, सांस्कृतिक संकरता र सामाजिक न्यायको कथा भन्छन्। मीरा र महमूदको सन् १९८८ को विवाहले हिन्दू र मुस्लिम संस्कृतिको संयोजन गर्यो—विवाहमा हिन्दू रीतिरिवाज र मुस्लिम निकाह दुवै भए।
घरमा अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू, स्वाहिली र गुजराती बोलिन्थ्यो। सत्यजित रायका फिल्म, बॉलीवुडका गीत, युगान्डाली कविता र अमेरिकी हिप–हप सँगै छलफल हुन्थ्यो। जोहरानले आफ्नो र्यापमा मातापिताको प्रभावलाई "देशी मसला, अफ्रिकी बीट र न्यूयोर्कको स्व्याग" को संयोजन भनेका छन्। उनको दाइ Adam Mamdani सफ्टवेयर इन्जिनियर र संगीतकार हुन् भने बहिनी Zaya Nair कलाकार र फिल्मकार। यो परिवारले जोहरानलाई कला, न्याय र बहुभाषिकताको शिक्षा दियो।
शिक्षा र बौद्धिक तथा सामाजिक जागरण
जोहरानको शिक्षा प्रगतिशील र आलोचनात्मक सोचमा आधारित थियो।
न्यूयोर्कको बैंक स्ट्रीट स्कूल फर चिल्ड्रेन मा उनले सन् १९९८–२००६ सम्म प्रारम्भिक शिक्षा लिए। यो निजी प्रगतिशील स्कूलमा खेल–आधारित शिक्षा र सामाजिक न्यायका परियोजनाहरू थिए। यहाँ उनले खेलमैदानको समानतामा पहिलो "मेनिफेस्टो" लेखे।
सन् २००६–२०१० मा उनले ब्रोन्क्स हाइ स्कूल अफ साइन्स मा पढे। यो न्यूयोर्कको प्रतिष्ठित सार्वजनिक विज्ञान–केन्द्रित स्कूल हो जसमा प्रवेश एसएचएसएटी परीक्षाबाट हुन्छ। यहाँ उनले क्रिकेट क्लबको सह–संस्थापना गरे (जो पछि न्यूयोर्कको सार्वजनिक स्कूल प्रणालीमा आधिकारिक भयो), फुटबल खेले, र्याप लेखे र विद्यार्थी उपाध्यक्षको चुनाव लडे (हारेँ)। उनको जीपीए ३.५ थियो; उनी विज्ञानभन्दा मानविकीमा रुचि राख्थे। सन् २०२० मा उनले स्कूलको परीक्षा–आधारित भर्ना प्रणालीलाई शैक्षिक विभेदको कारण भनेर आलोचना गरे।
सन् २००९–२०१४ मा उनले बोवडिन कलेज, मेन राज्यको ब्रन्सविकमा अफ्रिकाना स्टडीजमा बीए गरे। उनको थेसिस युगान्डाली हिप–हप र प्रतिरोधमा थियो। यहाँ उनले स्टुडेन्ट्स फर जस्टिस इन प्यालेस्टाइन को शाखा खोले, फोसिल फ्युलविरुद्ध प्रदर्शन गरे र एसीएलयूमा इन्टर्न गरे। उनले "मिस्टर कार्डामम" नामले र्याप गर्न थाले। सन् २०१४ मा उनले कुम लाउड सम्मानका साथ स्नातक गरे।
कलेजपछि उनले चेन्ज कोर्प्स मा एकवर्षे सामुदायिक संगठन तालिम लिए तर छ महिनामै "शोषणकारी संरचना" भन्दै मजदुर युनियन बनाउन छोडे। यो उनको पहिलो "स्ट्राइक नेतृत्व" थियो।
कलात्मक यात्रा र "मिस्टर कार्डामम" को उदय
सन् २०१५ मा जोहरानले "मिस्टर कार्डामम" नामले र्याप गर्न थाले। उनको पहिलो मिक्सटेप Sidda Mukya (२०१६) मा पंजाबी भांगडा, युगान्डाली रुम्बा, गुजराती लोक र न्यूयोर्कको इस्ट कोस्ट हिप–हप मिसाइएको थियो। "Nani's Recipes" गीतमा नानीको रेसिपीमार्फत सांस्कृतिक हानिको कथा छ। "Yankee Doodle Desi" (२०१८) भाइरल भयो र Pitchfork ले "पोस्टकोलोनियल स्व्याग" भनेर प्रशंसा गर्*यो।
उनले दक्षिण एसियाली अमेरिकी कार्यक्रमहरूमा प्रस्तुति दिए। उनको गीतहरूमा आप्रवासी अलगाव, इस्लामोफोबिया र श्रम अधिकारका कुरा छन्। उनले संगीतलाई "राजनीतिक शिक्षा" मानेका छन्, व्यापारिक होइन। उनको र्यापमा मीरा नायरको फिल्मको दृश्यात्मकता र महमूदको सैद्धान्तिक गहिराइ झल्किन्छ।
राजनीतिक उदय, काम र उपलब्धिहरू
जोहरानको राजनीतिक यात्रा सन् २०१४ को सामुदायिक संगठनबाट सुरु भयो। सन् २०१६ मा उनी न्यूयोर्क फर्किए र डेमोक्र्याटिक सोशलिस्ट्स अफ अमेरिका (डीएसए) मा सामेल भए। क्वीन्सको एस्टोरियामा उनले भाडा हडताल अभियान चलाए र २०० भन्दा बढी किरायालाई निष्कासनबाट जोगाए।
सन् २०२० नोभेम्बर ३ मा उनले न्यूयोर्क स्टेट एसेम्बलीको जिल्ला ३६ बाट चुनाव जिते। उनले ५८% मतका साथ वर्तमान अरावेला सिमोटासलाई पराजित गरे र सबैभन्दा कान्छा मुस्लिम विधायक बने। सन् २०२२ मा ७२% मतले पुनःनिर्वाचित भए। एसेम्बलीमा उनले निम्न काम गरे:
- आवास: भाडा स्थिरीकरण विधेयक प्रायोजन, सार्वजनिक आवास पुनर्निर्माण।
- आपराधिक न्याय: पुलिस सुधार, $१ बिलियन मानसिक स्वास्थ्यमा पुनर्विनियोजन।
- श्रम: डीएसए कर्मचारी युनियन (२०२३)।
- विदेश नीति: प्यालेस्टाइन समर्थन, बीडीएस प्रस्ताव।
- जलवायु: न्यूयोर्कको लागि हरित नयाँ डील सह–लेखन।
सन् २०२५ जनवरीमा उनले मेयरको उम्मेदवारी घोषणा गरे। जुनमा डेमोक्र्याटिक प्राइमरीमा एरिक एडम्सलाई ५२%–४८% ले हराए। नोभेम्बर ४ मा सामान्य चुनावमा उनले स्वतन्त्र एन्ड्रयू कुओमो (३०%) र रिपब्लिकन कर्टिस स्लिवा (१८%) लाई ५०% मतका साथ पराजित गरे। उनी न्यूयोर्कको पहिलो मुस्लिम, पहिलो दक्षिण एसियाली र एक शताब्दीभन्दा कान्छा मेयर बने। उनको "पिपल्स ग्रोसरी" (सरकारी पसल), निःशुल्क बस र वैकल्पिक सुरक्षा एकाइको योजना जनप्रिय भयो।
विचारधारा, दर्शन र राजनीतिक प्रभाव
जोहरान आफूलाई लोकतान्त्रिक समाजवादी भन्छन्, उनको विचार फ्रान्त्ज फानोन, अड्रे लोर्डे, मातापिताको उपनिवेशवाद–विरोधी सिद्धान्त र डीएसएको व्यावहारिक समाजवादमा आधारित छ।
उनको नारा "सोलिडारिटी ओभर च्यारिटी" (दानभन्दा एकता) हो। उनी शाकाहारी छन् (सन् २०१८ देखि, भारतीय अहिंसाबाट प्रेरित), पाँच वखत नमाज पढ्छन् तर धर्मनिरपेक्ष शासनको पक्षधर छन्। उनले नरेन्द्र मोदीको हिन्दू राष्ट्रवादलाई "अधिनायकवादी" भनेका छन् र कश्मीर–प्यालेस्टाइनबीच समानता देखेका छन्। उनले एओसी, बर्नी स्यान्डर्स र डीएसएको समर्थन पाए। ट्रम्पले उनलाई "कम्युनिस्ट" भने पनि PolitiFact र FactCheck.org ले खण्डन गरेका छन्।
जोहरान मामदानी र लोकतान्त्रिक समाजवादको सम्बन्ध
न्यूयोर्क सिटीका नवनिर्वाचित मेयर जोहरान मामदानी अमेरिकाको लोकतान्त्रिक समाजवाद आन्दोलनका प्रमुख प्रतिनिधि हुन्, जसले डेमोक्र्याटिक सोशलिस्ट्स अफ अमेरिका (DSA) को सदस्यको रूपमा आफ्नो राजनीतिक यात्रा सुरु गरेका थिए। सन् २०१७ मा DSA मा सामेल भएका मामदानीले क्वीन्सको एस्टोरियामा भाडा हडताल र श्रम युनियन अभियानहरू चलाएर प्रगतिशील राजनीतिको आधार तयार पारे, जसले उनलाई सन् २०२० मा न्यूयोर्क स्टेट एसेम्बलीको सबैभन्दा कान्छा मुस्लिम सदस्य बन्न मद्दत गर्यो। DSA को प्रभावमा उनले आवास नियन्त्रण, पुलिस सुधार, हरित नयाँ डील र प्यालेस्टाइन समर्थन जस्ता नीतिहरू अगाडि सारेका छन्, जुन लोकतान्त्रिक समाजवादको मूल सिद्धान्त—आर्थिक समानता र लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट सामाजिक परिवर्तन—सँग जोडिएका छन्। सन् २०२५ को मेयर चुनावमा DSA को समर्थन र बर्नी स्यान्डर्स तथा एलेक्जान्ड्रिया ओकासियो–कोर्टेज जस्ता नेताहरूको प्रभावले उनलाई ५०% मतका साथ विजयी बनायो, जसले न्यूयोर्कलाई "लोकतान्त्रिक समाजवादी शहर" को रूपमा स्थापित गर्दै अमेरिकाको प्रगतिशील राजनीतिमा नयाँ अध्याय थप्यो। यस सम्बन्धले मामदानीको युगान्डाली–भारतीय जरा र अमेरिकी आप्रवासी अनुभवलाई समाजवादी न्यायसँग जोडेर युवा पुस्तालाई प्रेरित गरेको छ।
व्यक्तिगत जीवन, शौक र विरासत
जोहरान एस्टोरियामा बस्छन्। उनी अविवाहित छन्। उनको घरमा "रोसा" (लक्जमबर्गका नाममा) र "फानोन" नामका बिरालाहरू छन्। उनी क्रिकेट, बॉलीवुड म्याराथन र युगान्डाली–भारतीय फ्युजन खाना (जस्तै मटुके बिरयानी) मन पराउँछन्।
उनको जीवन कम्पालादेखि सिटी हलसम्मको "र्याडिकल अमेरिकी सपना" हो। सन् २०२६ मा मेयरको रूपमा उनले ट्रम्प प्रशासनको संघीय कटौती र न्यूयोर्कको असमानतासँग लड्नेछन्। उनको कथा भारत, अफ्रिका र अमेरिकाको संयोजन हो जसले नयाँ पुस्तालाई "जरा जोडिएको विश्व–नागरिकता", सामाजिक न्याय र सांस्कृतिक संकरताको सन्देश दिन्छ। उनको विरासत आवास, श्रम, जलवायु र आप्रवासी अधिकारको लडाइँमा जीवित रहनेछ।
प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्ति गम्भीर राष्ट्रघात भएको नेकपाको ठहर
काठमाडौँ । नेपाल–भारत सीमा विवादका विषयमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले प्रतिनिधिसभामा व्यक्त गरेको अभिव्यक्तिप्रति नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) ले कडा आपत्ति जनाएको छ। नेकपाले सोमबार जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिमार्फत प्रधानमन्त्रीको भनाइलाई “गैरजिम्मेवारपूर्ण, राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डतामाथिको प्रहार” भन्दै त्यसलाई गम्भीर राष्ट्रघातको संज्ञा दिएको छ। पार्टीले नेपालको ऐतिहासिक भूमि कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुराबारे राज्यको आधिकारिक अडान, ऐतिहासिक प्रमाण तथा जनभावनाविपरीत प्रधानमन्त्रीबाट आएको अभिव्यक्तिले राष्ट्रिय स्वाभिमानमाथि चोट पुर्याएको जनाएको छ। नेकपाले सीमा विवादजस्तो संवेदनशील विषयमा राज्यका कार्यकारी प्रमुखबाट तथ्य र इतिहासलाई तोडमोड गरी अभिव्यक्ति आउनु अत्यन्तै दुर्भाग्यपूर्ण भएको टिप्पणी गरेको छ। विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “अन्तर्राष्ट्रिय सीमामा हुने जमिन अतिक्रमण र सीमा क्षेत्रमा हुने जग्गाको भोगचलन वा अदलबदल दुई फरक विषय हुन्। कुनै पनि देशले अर्को देशको स्वामित्वमा रहेको भू–भागमा आपसी सहमति वा कानुनी अधिकारबिना अनधिकृत रूपमा भौतिक कब्जा जमाउने, संरचना निर्माण गर्ने वा सीमा विस्तार गर्ने कार्यलाई अतिक्रमण भनिन्छ। भारतले नेपालको कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा लगायतका क्षेत्रमा एकतर्फी रूपमा गर्दै आएको अतिक्रमणको ऐतिहासिक तथ्यलाई तोडमोड गरी नेपालले समेत भारतको जमिन कब्जा गरेको भन्नु गम्भीर राष्ट्रघात हो।” ‘सीमा विवाद होइन, अतिक्रमणको विषय’ नेकपाले भारतसँगको सम्बन्धलाई मित्रतापूर्ण र कूटनीतिक मर्यादामा आधारित बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै त्यसका नाममा नेपालको भूमि सम्बन्धी ऐतिहासिक सत्यलाई कमजोर पार्न नहुने बताएको छ। पार्टीका अनुसार कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा केवल सीमा विवादका विषय होइनन्, ती नेपालको सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय अस्मिता र स्वाभिमानसँग प्रत्यक्ष जोडिएका विषय हुन्। नेकपाले सन् १८१६ को सुगौली सन्धि, त्यसपछिका नक्सा तथा विभिन्न ऐतिहासिक दस्तावेजले उक्त भूभाग नेपालकै भएको पुष्टि गर्ने दाबी गरेको छ। यस्ता प्रमाणका आधारमा नेपालका सबै राजनीतिक शक्ति, नागरिक समाज र देशभक्त जनसमुदाय एकमत हुँदै आएको अवस्थामा प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्ति राष्ट्रिय सहमतिविपरीत देखिएको पार्टीको भनाइ छ। राष्ट्रिय एकतामाथि आघात पुगेको दाबी नेकपाले सीमा र सार्वभौमसत्ताका विषयमा नेपाली जनताबीच विगतदेखि नै बलियो राष्ट्रिय एकता कायम रहेको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्रीको भनाइले त्यो एकतालाई कमजोर बनाउने खतरा पैदा गरेको जनाएको छ। पार्टीले राष्ट्रिय हितका सवालमा सरकारको नेतृत्व गर्ने व्यक्तिबाट तथ्यपरक, जिम्मेवार र राष्ट्रहितअनुकूल अभिव्यक्ति आउनुपर्नेमा जोड दिएको छ। “नेपालको भूमि नेपालको हो भन्ने विषय कुनै दल विशेषको मुद्दा होइन, यो समग्र राष्ट्रको साझा अडान हो,” विज्ञप्तिमा उल्लेख छ, “यस्तो संवेदनशील विषयमा प्रधानमन्त्रीले दिएको अभिव्यक्तिले नेपाली जनताको भावना आहत बनाएको छ।” प्रधानमन्त्रीसँग सार्वजनिक स्पष्टिकरणको माग नेकपाले प्रधानमन्त्री शाहसँग आफ्नो अभिव्यक्तिबारे सार्वजनिक रूपमा स्पष्टिकरण दिन माग गरेको छ। पार्टीले राष्ट्रिय हितविपरीत देखिने भनाइ फिर्ता लिन तथा सीमा समस्यामा नेपालको आधिकारिक अडानलाई सम्मान गर्न आग्रह गरेको छ। पार्टीका नेताहरूले सीमा सम्बन्धी विषयमा राजनीतिक दलहरूबीच मतभेद हुन सक्ने भए पनि राष्ट्रिय भूगोल र सार्वभौमसत्ताको प्रश्नमा कुनै प्रकारको सम्झौता स्वीकार्य नहुने बताएका छन्। उनीहरूले सरकारलाई कूटनीतिक माध्यमबाट भारतसँग संवाद बढाउन, तर नेपालको भूमि र राष्ट्रिय हितका विषयमा दृढतापूर्वक उभिन सुझाव दिएका छन्। ‘देशभक्त शक्तिहरू एकजुट हुनुपर्छ’ विज्ञप्तिमार्फत नेकपाले सम्पूर्ण देशभक्त, राष्ट्रवादी र प्रगतिशील शक्तिहरूलाई राष्ट्रिय स्वाभिमान र भौगोलिक अखण्डताको रक्षाका लागि एकजुट हुन पनि आह्वान गरेको छ। पार्टीले सीमा अतिक्रमणको विषयलाई सामान्य राजनीतिक बहसका रूपमा नभई राष्ट्रिय अस्तित्वसँग जोडिएको विषयका रूपमा हेर्नुपर्ने धारणा राखेको छ। नेकपाको भनाइमा नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमसत्ता र राष्ट्रिय अखण्डताको रक्षा गर्नु प्रत्येक नागरिक, राजनीतिक दल र राज्य संयन्त्रको साझा दायित्व हो। त्यसैले राष्ट्रिय हितविपरीत देखिने कुनै पनि अभिव्यक्ति वा गतिविधिप्रति खबरदारी गर्नुपर्ने आवश्यकता अझ बढेको पार्टीले जनाएको छ। राष्ट्रिय स्वाभिमानको बहस फेरि केन्द्रमा प्रधानमन्त्री शाहको अभिव्यक्तिपछि नेपालको सीमा, राष्ट्रिय स्वाभिमान र विदेश नीतिसम्बन्धी बहस पुनः राजनीतिक वृत्तमा केन्द्रित भएको छ। विशेष गरी कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा क्षेत्रलाई लिएर विगतदेखि कायम रहेको राष्ट्रिय सहमति र संवेदनशीलताका कारण यस विषयले व्यापक चर्चा पाएको छ। यसै सन्दर्भमा नेकपाले आफ्नो विज्ञप्तिमार्फत राष्ट्रिय स्वाभिमान, भौगोलिक अखण्डता र सार्वभौम अधिकारको पक्षमा दृढतापूर्वक उभिने प्रतिबद्धता दोहोर्याएको छ। पार्टीले नेपालको भूमि, राष्ट्रिय हित र जनभावनामाथि कुनै प्रकारको सम्झौता स्वीकार्य नहुने स्पष्ट गर्दै सरकारलाई राष्ट्रहितअनुकूल भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गरेको छ।
एभरेष्ट दैनिक
१८ जेठ, २०८३
निमोनियाको आशंकापछि नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक प्रचण्ड अस्पताल भर्ना
काठमाडौं । पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ स्वास्थ्यमा समस्या देखिएपछि अस्पताल भर्ना हुनुभएको छ। प्रचण्डको सचिवालयका अनुसार स्वास्थ्यमा असहजता महसुस भएपछि उहाँलाई आज बिहान मेडिसिटी अस्पताल लगिएको थियो। अस्पतालमा गरिएको स्वास्थ्य परीक्षणका क्रममा चिकित्सकहरूले निमोनियाको शङ्का गरेका छन्। मुख्य स्वकीय सचिव गोविन्द आचार्यले चिकित्सकहरूको सल्लाहअनुसार निमोनियाको आशङ्कामा प्रचण्डलाई मेडिसिटी अस्पतालमै भर्ना गरिएको जानकारी दिनुभयो। स्वास्थ्य अवस्था कमजोर भएका कारण प्रचण्ड शुक्रबार आयोजित गणतन्त्र दिवस समारोहमा समेत सहभागी हुनुभएको थिएन। उहाँको थप स्वास्थ्य परीक्षण तथा उपचार भइरहेको सचिवालयले जनाएको छ।
एभरेष्ट दैनिक
१६ जेठ, २०८३
गणतन्त्रको विकल्प थप समृद्ध गणतन्त्र नै हो: राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष दाहाल
काठमाडौं । राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहालले गणतन्त्र दिवस २०८३ का अवसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको सुदृढीकरण, संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन तथा समृद्ध समाज निर्माणमा एकताबद्ध हुन आह्वान गर्नुभएको छ। अध्यक्ष दाहालले नेपाली जनताको ऐतिहासिक सङ्घर्ष, बलिदान र त्यागबाट स्थापित सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको औपचारिक घोषणा भएको दिनलाई ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा स्मरण गर्दै स्वदेश तथा विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपालीमा हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्नुभएको हो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गते संविधान सभाबाट निरङ्कुश राजतन्त्रको अन्त्य गरी सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको घोषणा हुनु नेपाली जनताको सार्वभौम अधिकार, लोकतान्त्रिक आकाङ्क्षा र राजनीतिक चेतनाको महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको उहाँले उल्लेख गर्नुभएको छ। शुभकामना सन्देशमा अध्यक्ष दाहालले विभिन्न कालखण्डका जनआन्दोलन, लोकतान्त्रिक सङ्घर्ष तथा परिवर्तनका अभियानमा जीवन उत्सर्ग गर्ने सहिदहरूप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै आन्दोलनका क्रममा घाइते, अपाङ्ग तथा पीडित भएकाहरूप्रति सम्मान प्रकट गर्नुभएको छ। उहाँले गणतन्त्र केवल शासन प्रणालीको परिवर्तन मात्र नभई नागरिक अधिकार, समावेशिता, सामाजिक न्याय, समान अवसर तथा जनसहभागितामा आधारित लोकतान्त्रिक राज्य व्यवस्थाको आधार भएको उल्लेख गर्नुभएको छ। नेपालको संविधानले परिकल्पना गरेको समृद्ध, समुन्नत र न्यायपूर्ण समाज निर्माणका लागि संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन, सुशासन, पारदर्शिता तथा दिगो विकासप्रति सबै पक्षको प्रतिबद्धता आवश्यक रहेको अध्यक्ष दाहालको भनाइ छ। अध्यक्ष दाहालले गणतन्त्रको विकल्प पश्चगामी वंशीय शासन प्रणाली हुन नसक्ने उल्लेख गर्दै अझ उन्नत, समृद्ध र जनमुखी गणतन्त्रको निर्माणतर्फ अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ। संविधानले निर्देशित गरेअनुसार समाजवादउन्मुख आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माण तथा सुशासनसहितको राज्य सञ्चालन अहिलेको प्रमुख आवश्यकता भएको उहाँले बताउनुभएको छ। गणतन्त्र दिवसले सम्पूर्ण नेपालीबीच राष्ट्रिय एकता, आपसी सद्भाव, लोकतान्त्रिक संस्कार तथा संविधानप्रतिको विश्वासलाई थप मजबुत बनाउँदै राष्ट्र निर्माणको साझा अभियानमा प्रेरणा प्रदान गर्ने विश्वास व्यक्त गर्दै अध्यक्ष दाहालले गणतन्त्र दिवस २०८३ को शुभकामना व्यक्त गर्नुभएको छ।
एभरेष्ट दैनिक
१५ जेठ, २०८३
गणतन्त्र दिवस–२०८३: गणतन्त्रको रक्षा, सामाजिक न्याय र समृद्धिका लागि प्रचण्डद्वारा एकतामा जोड
काठमाडौं । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले गणतन्त्र दिवस–२०८३ का अवसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षा, संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन र सामाजिक न्यायसहितको समृद्ध नेपाल निर्माणका लागि सबै राजनीतिक शक्ति तथा नागरिकबीच एकता आवश्यक रहेको बताउनु भएकाे छ । गणतन्त्र दिवसको अवसरमा जारी शुभकामना सन्देशमा प्रचण्डले न्याय, समानता र स्वतन्त्रताका पक्षधर सम्पूर्ण नेपाली दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरूमा हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दै नेपालको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाली जनताको लामो संघर्ष, हजारौं सहिदहरूको बलिदान, त्याग र समर्पणबाट प्राप्त ऐतिहासिक उपलब्धि भएको उल्लेख गर्नुभएकाे छ । उहाँले संविधानले सुनिश्चित गरेको गणतान्त्रिक व्यवस्था कुनै व्यक्ति वा राजनीतिक दलको मात्र नभई परिवर्तनका आकांक्षी सम्पूर्ण नेपाली जनताको साझा उपलब्धि भएको स्पष्ट गर्दै संविधानका मूल्य, मान्यता र उपलब्धिमाथि सम्झौता गर्न नहुने बताउनु भएकाे छ । संविधानको मूल मर्मबाट पछि हट्ने वा लोकतान्त्रिक उपलब्धिलाई कमजोर पार्ने प्रयासप्रति सचेत रहन आग्रह गर्दै उहाँले परिवर्तनका उपलब्धिको रक्षा सबैको साझा जिम्मेवारी भएको उल्लेख गर्नुभएकाे छ । प्रचण्डले संविधान कार्यान्वयनका क्रममा देखिएका कमजोरी सुधार गर्दै राज्य सञ्चालन प्रक्रियामा विद्यमान परम्परागत परिपाटी तथा स्वेच्छाचारिताको अन्त्य गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनु भएकाेएकाे छ । जनताको अधिकार, लोकतान्त्रिक मूल्य र समावेशितालाई अझ सुदृढ बनाउँदै अघि बढ्नु नै गणतन्त्रप्रतिको वास्तविक सम्मान हुने उहाँको भनाइ छ। सन्देशमा उहाँले “गणतन्त्रको विकल्प अझ समुन्नत गणतन्त्र हो” भन्ने धारणा दोहोर्याउँदै समावेशी र पूर्ण समानुपातिक व्यवस्था सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभएकाे छ । उपेक्षित, उत्पीडित वर्ग, समुदाय तथा क्षेत्रका अधिकारलाई थप मजबुत बनाउनु आजको आवश्यकता भएको उहाँको भनाइ छ। देशलाई राजनीतिक स्थायित्व, सुशासन, सामाजिक न्याय तथा आर्थिक समृद्धितर्फ अग्रसर गराउन सबै राजनीतिक शक्ति र आम नागरिकबीच सहकार्य अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले सामाजिक न्यायसहितको समृद्धिमार्फत समाजवादी नेपाल निर्माणलाई साझा राष्ट्रिय संकल्पका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने बताउनु भएकाे छ। राजनीतिक मतभेद र संसदीय अंकगणित फरक भए पनि राष्ट्रिय सरोकारका विषयमा संवाद र सहकार्यको संस्कार विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै प्रचण्डले संविधान, लोकतन्त्र र गणतन्त्रको रक्षा सबैको पहिलो जिम्मेवारी भएको बताउनु भएकाे छ। उहाँले नेपाली जनताको संघर्षबाट प्राप्त उपलब्धिको संरक्षण गर्दै समृद्ध, न्यायपूर्ण र आत्मनिर्भर नेपाल निर्माणमा सबैलाई एकजुट हुन आह्वान गर्नुभएकाे छ। गणतन्त्र दिवस–२०८३ को अवसरमा जारी शुभकामना सन्देशको अन्त्यमा प्रचण्डले सम्पूर्ण नेपाली जनतामा पुनः हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्नुभएकाे छ।
एभरेष्ट दैनिक
१५ जेठ, २०८३
