मातृभाषाको पढाइले बीचमै विद्यालय छाड्ने विद्यार्थी घटे

कञ्चनपुर, फागुन १४  । राना थारु मातृ भाषामा पढाइ हुन थालेपछि कञ्चनपुरको देखतभूलीमा रहेको राष्ट्रिय बहुभाषिक विद्यालयमा बीचमै विद्यालय छाड्ने विद्यार्थीको सङ्ख्यामा कमी आएको छ ।

घरमै बोलिने मातृ भाषामा विद्यार्थीलाई पढाउन थालिएपछि बीचमै विद्यालय छाड्ने विद्यार्थीको सङ्ख्या शून्य प्रतिशतमा झरेको छ ।

विगतमा बीचमै विद्यालय छाड्ने विद्यार्थीको सङ्ख्या पाँच प्रतिशतभन्दा बढी हुने गरेको थियो । विद्यालयका प्रधानाध्यापक छविलाल जोशीले भने, “विद्यालयमा पढाइने पाठ्यपुस्तकलाई शिक्षकले राना थारु भाषामा अनुवाद गरी पढाउन थालेपछि बीचमै विद्यालय छाड्ने विद्यार्थीको सङ्ख्या शून्यमा झरेको छ ।”

विद्यालय नआउने विद्यार्थीको घरमै गएर शिक्षकले विद्यालय आउन प्रेरित गर्ने कार्यले समेत विद्यार्थीले बीचमै विद्यालय छाड्ने क्रम हट्दै गएको उनले बताए ।

भाषाको कठिनाइले विद्यालय आए पनि बीचमै कक्षा छाडेर भागेर जाने विद्यार्थी समेत हाल कक्षामा सहभागी भई पढ्दै आएका छन् ।

विद्यालयमा पढाउने नौ जना शिक्षकमध्ये छ जना राना समुदायकै भएकाले पनि विद्यार्थी विद्यालयमा नियमित हाजिर हुन थालेका हुन् । विद्यार्थी समयमै विद्यालय पुग्ने र पढाइप्रतिको लगाब बढ्न थालेपछि नतिजामा समेत सुधार देखिएको विद्यालयका शिक्षकको भनाइ रहेको छ ।

“आधारभूत तहका बालबालिकालाई घरायसीमैत्री वातावरणमा मातृभाषामै पठनपाठनको कार्य हुँदै आएकाले निजी विद्यालयमा पठनपाठन गर्दै आएका बालबालिका समेत यस विद्यालयमा भर्ना गराएका छौँ” स्थानीय अभिभावक भीम रानाले भने ।

बचपनदेखि बालबालिकाले बोल्दै आएको भाषामै पढ्न पाएपछि चाँडै कक्षामा पढाएको कुरा सिक्ने र पढ्नका लागि अभिरुची देखाउने गरेको उनले बताए । पाँच वर्षअघि पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले विद्यालयलाई राना थारु भाषामा छापिएका पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराए पनि त्यसपछिका वर्षमा पाठ्यपुस्तक उपलब्ध नहुँदा विद्यालयका शिक्षकले आफैँ पाठ्यपुस्तक अनुवाद गरी पढाउँदै आएका छन् ।

विसं २०१४ मा स्थापना भएको यस विद्यालयमा अध्ययनरत ३७६ विद्यार्थीमध्ये ९७ प्रतिशत विद्यार्थी राना समुदायका रहेका छन् ।

महिला शिक्षामा जोड दिनुपर्ने

काठमाडौँ, फागुन १० । राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगका अध्यक्ष अनुपराज शर्माले आगामी दिनमा सरकारले महिला शिक्षामा विशेष जोड दिनुपर्ने बताएको छ। डिल्लीबजार कन्या बहुमुखी क्याम्पसको ३७ औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा उनले समान अवसरका लागि महिला शिक्षामा जोड दिनुपर्ने बताएको हो । क्याम्पस प्रमुख अपराजिता अर्यालले ३७ वर्षदेखि क्याम्पसको आफ्नो भवन नहुँदा आशानुरुप प्रगति गर्न नसकेकाले सम्बन्धित निकायलाई सहयोग गर्न आग्रह गरे । प्रा.हरिहर घिमिरेले समान अवसरका लागि वा आफ्नो अधिकार सुनिश्चित गर्नका लागि महिला सशक्त रुपमा आफैँ लागिपर्नुपर्ने औँल्याए । सो अवसरमा यसैवर्ष विद्यावारिधि गरेका सोही क्याम्पसका प्रा.डा रशराज अधिकारी, प्रा.डा इन्द्रबहादुर थापा, प्रा.डा प्रदीप पराजुली र प्रा.डा सुरेन्द्र मिश्रलाई सम्मानसमेत गरिएको थियो ।

दलित छात्रवृत्तिमा अनियमितता

वीरगन्ज, १० फागुन । जिल्ला शिक्षा कार्यालय बाराका जिल्ला शिक्षा अधिकारी धनप्रसाद पोखरेल विभिन्न विद्यालयविरुद्ध परेका उजुरी हेर्न व्यस्त रहेको छ । जिल्लामा रहेका चार सय २२ विद्यालयका दुई सयभन्दा बढी उजुरी जिल्ला शिक्षा कार्यालय, अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, शिक्षा मन्त्रालय र शिक्षा विभागमा परेका छन् । जिशिअ पोखरेलले दलित छात्रवृत्तिमा अनियमितता भएका उजुरी बढी परेको बताए । उजुरी परेकामध्ये ६० वटा फछ्र्योट भएका तथा अन्य एक सय ४० वटा छानबिनका क्रममा छन् ।

आरआरमा क्रान्तिकारीबाट सभापतिका लागि वाग्ले

काठमाडौ, माघ ९ । माओवादी केन्द्र निकट अखिल क्रान्तिकारीले राजधानीको प्रदर्शनीमार्गस्थित रत्नराज्य लक्ष्मी क्याम्पस (आरआर) मा स्ववियु सभापतिमा ध्रुवराज वाग्ले, सचिवमा मनोज खतिवडा र कोषाध्यक्षमा सागर लिम्बूलाई अघि सारेको छ । आरआर क्याम्पस समितिको बैठकबाट सर्वसम्मत रुपमा प्रत्यक्षतर्फका तीन कार्यकारी पदका उम्मेदवार टुङ्गो लगाइएको थियो । क्रान्तिकारीका केन्दीय सदस्य समेत रहेका वाग्ले स्याङ्जाका स्थायी बासिन्दा हुन् । समाजशास्त्र विषयमा स्नातकोत्तर तह प्रथम वर्षमा अध्ययनरत वाग्ले उम्मेदवारी घोषणापछि सभापति उम्मेदवार यसपटक आरआरमा क्रान्तिकारीको जित सुनिश्चित रहेको दाबी गरेका छन् ।

शिक्षकहरु नै राजनीतिमा लागेपछि …

ललितपुर, फाल्गुन ७ । राजनीतिक पार्टीका विभिन्न तहका कार्यसमितिमा सामुदायिक विद्यालयका २.६७ प्रतिशत शिक्षक प्रत्यक्ष संलग्न रहेको पाइएको छ । तीन ठूला दल एमाले, कांग्रेस र माओवादी केन्द्र पार्टीमा संलग्न शिक्षकहरूको अध्ययन गर्ने क्रममा यस्तो तथ्य देखिएको हो । अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार सबभन्दा बढी एमालेमा आबद्ध शिक्षक १.४० प्रतिशत, कांग्रेसमा ०.४४ र माओवादी केन्द्रमा ०.८३ प्रतिशत छन् । संशोधित शिक्षा ऐनअनुसार शिक्षक, कर्मचारीले राजनीति गरे वा राजनीतिक दलको सदस्य रहेको पाइएमा उनीहरुलाई पदबाट हटाइने नियम छ । तर ललितपुरमा भने शिक्षकहरुले न त पद त्याग नै गरेका छन्, न त राजनीतिक दलका परिचयपत्र नै । दलका नेताहरुले कार्यक्रम गरेको ठाउँहरुमा शिक्षकहरू ब्यानर र झन्डासहित उपस्थित हुन्छन् त्यसको पछिल्लो ज्वलन्त उदाहरण प्रमुख प्रतिपक्षी एमालेलगायत ९ दलीय गठबन्धनले राजधानीमा गरेको शक्ति प्रदर्शनमा विद्यालयका शिक्षकहरू ब्यानर र झन्डासहित उपस्थित थिए । यसले विद्यार्थीकाे भविष्य कता जाने भन्ने अन्याैलता छाएकाे छ ।

विद्यार्थीले उत्पादन गरे आधुनिक प्रविधिबाट च्याउ

महोत्तरी, फागुन ७ – महोत्तरी लक्ष्मिनियाँ–७ स्थित राष्ट्रिय उच्च मावि कान्तिबजारको कक्षा ९ मा अध्ययनरत प्राविधिकतर्फका विद्यार्थीले आधुनिक प्रविधिद्वारा च्याउखेती उत्पादन गर्दै आएका छन् । विद्यालयमा कृषि विज्ञानतर्फ अध्ययनरत् ४८ जना विद्यार्थीले स्थानीयस्तरमा पाइने सामग्रीको प्रयोगले विद्यालयको एउटा अँध्यारो कोठामा परीक्षणका क्रममा सामूहिक रुपमा च्याउ उत्पादन गर्दै आएका हुन् । च्याउ उत्पादनका लागि उनीहरुले गाउँघरमै पाइने धानको भुस, पोलिथिनको ब्याग एवम् च्याउको बीउको प्रयोग गर्ने गर्छ । धानको भुसलाई पानीमा उमालेर पोलिथिनको भाँडामा राखिन्छ, त्यसपछि त्यसमा च्याउको बीउ हालेर आधुनिक प्रविधिले च्याउ खेती गर्दै आएकोे कक्षा ९ मा अध्ययनरत छात्रा निलु मोक्तानले बताइन् । च्याउ उत्पादनका लागि जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले बीउ उपलब्ध गराएको छात्र शिवकिरण महतोले बताए । त्यस्तै छात्रा संरचना कुमारी साहले ३० दिनमा पूर्णरुपमा तयार हुने सो च्याउ उत्पादनको लागि तीन हप्तासम्म अँध्यारो कोठामा राख्नुपर्ने बताए । कक्षा ९ मा अध्ययनरत ती विद्यार्थीलाई छ समूहमा विभाजन गरेर प्रयोगात्मक विधिद्वारा शिक्षण गराउँदै आएको शिक्षक देवनारायण सिंहले बताए । यस विद्यालयका आफ्नै जग्गामा विद्यार्थीले काउली, आलु, गहुँलगायतका बाली परीक्षणका रुपमा उत्पादनसमेत गर्दै आएका छन् । कक्षा १२ सम्म अध्यापन हुने सो विद्यालयमा यसै वर्षदेखि प्राविधिकतर्फका कृषि विज्ञान विषयका तीन वर्षे कक्षा सञ्चालन गर्दै आएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक राजकिशोर सिंहले जानकारी दिए  । यसै वर्षदेखि सुरु भएको सो विषय अध्ययनका लागि जिल्लाका विभिन्न स्थानका साथै धनुषा र सर्लाहीका विद्यार्थी यहाँ आउने गरेको सो विद्यालयले जनाएको छ ।

अस्कलमा क्रान्तिकारीबाट चौधरीले पाए अध्यक्षको टिकट

काठमाडौँ, फागुन ७ । अस्कलका नामले चर्चित राजधानीको अमृत साइन्स क्याम्पसमा माओवादी केन्द्र निकट अखिल क्रान्तिकारीले घनश्याम चौधरीलाई स्ववियु सभापतिको उम्मेदवार घोषणा गरेको छ। क्रान्तिकारीका केन्द्रीय सचिवालय सदस्य समेत रहेका चौधरी अस्कलका नियमित विद्यार्थी हुन्। सिरहाको गोविन्दपुर स्थायी घर भएका चौधरी यस अघि क्रान्तिकारीको अस्कल क्याम्पस समितिका अध्यक्ष थिए। उम्मेदवार वनेसंगै चौधरीले आफ्नो प्रचार अभियानलाई तिब्र पारेका छन्।आफू क्याम्पसमा अहोरात्र खटेको र संगठनको ऐजेण्डा सहि भएकाले आफ्नो जीत सुनिश्चित रहेको चौधरीले दावी गरे।अस्कल क्याम्पसमा गत चुनावमा क्रान्तिकारीले झिनो मतले सभापति गुमाएपनि वमुमत सिट जितेको थियो। नेपालको राजनीतिक र शैक्षिक इतिहासमा अतुलनीय योगदान रहेको अस्कल क्याम्पसलाई नमुना र आधुनिक वनाउन लाग्ने चौधरीले वताए।फागुन १४ गते हुने स्ववियु निर्वाचन चार दिन सरेर फागुन १८ गते हुँदैछ।

विद्यार्थीले गरे तालाबन्दी !

वीरगन्ज, फागुन ६ । वीरगन्जको सबैभन्दा पुरानो ठाकुरराम बहुमुखी क्याम्पसमा स्ववियु चुनाव तोकिएकै मितिमा हुने संभावना कम देखिएको छ । विभिन्न विद्यार्थी सङ्गठनले क्याम्पसमा गरेको तालाबन्दीको कारण तोकिएको समयमा स्ववियु कार्यतालिका अनुसार स्ववियु निर्वाचन प्रक्रिया शुरु नभएको कारण निर्वाचन अन्योलमा परेको हो । अखिल क्रान्तिकारीले सर्वप्रथम क्याम्पसमा तालाबन्दी गरेको थियो। माघ १४ गते आचारसंहिता लागू भएपछि क्याम्पसले स्नातक र स्नातकोत्तरतर्पm भर्ना लिएको कारण अखिल क्रान्तिकारीले तालाबन्दी गरेको स्ववियु निर्वाचनमा सभापति पदका दाबेदार प्रभाकर गुप्ताले बताए। १४ गते आचारसंहिता लागू भएपछिको अवस्थामा पनि क्याम्पसले भर्ना लिएको कारण तालाबन्दी गरेको उनको भनाइ थियो। ठाराब क्याम्पसमा रहेका अन्य विद्यार्थी सङ्गठनहरूले भने भर्ना हुनुपर्ने अडानसहित अखिल क्रान्तिकारीले लगाएको तालामाथि ताला लगाउने काम गरेको छ। स्ववियु निर्वाचनमा उम्मेदवार दाबी गर्नेहरूमध्ये नै भर्ना हुन नसकेका कारण मधेसी विद्यार्थी सङ्गठन, अखिल, नेविसङ्घ तथा अन्य सङ्गठनहरूले क्याम्पसको प्रशासन, लेखा, अतिरिक्त क्रियाकलाप, परीक्षँ शाखा, निर्वाचन आयुक्तको कार्यालय र क्याम्पस प्रमुखको कक्षमा तालाबन्दी गरेका हुन्। विद्यार्थी सङ्गठनहरूलाई राखेर तालाबन्दी खोलाउन क्याम्पसले गर्दै आएको प्रयास विफल भएपछि विद्यार्थी सङ्गठनका माउ संस्था राजनीतिक दलका स्थानीय नेताहरूको भेला गराएर निकास निकाल्ने काम भइरहेको छ। यद्यपि क्याम्पस प्रमुख प्रमोद कुशवाहाले निर्वाचन गराउन तयार आफूहरु रहेको जिकिर गरेका छन् । उनले विभिन्न राजनीतिक दलका पार्टी अध्यक्षहरूलाई सहमतिमा तालाबन्दी खुलाएर निर्वाचन प्रक्रिया सुचारु गर्न प्रयास भइरहेको बताए। तत्काल सहमति भए पनि तोकिएको मिति फागुन १४ गते स्ववियु निर्वाचन हुन सक्ने उनले प्रतीकलाई बताए। स्ववियु निर्वाचन कार्यतालिका अनुसार फागुन १ गतेदेखि दर्ता, मतदाता नामावली प्रकाशन र आज उम्मेदवारी दर्ताको प्रक्रिया सुचारु छ। तर ठाराब क्याम्पसमा विद्यार्थी सङ्गठनहरूले नै तालाबन्दी गरेको कारण क्याम्पसको निर्वाचन तोकिएको समयमा हुने सम्भावना क्षीण देखापरेको हो। ठाराब क्याम्पसमा १५ वटा विभिन्न विद्यार्थी सङ्गठनहरू छन् भने करिब चार हजार ५ सय विद्यार्थी छन्। यता, स्ववियु निर्वाचन अन्तर्गत चिकित्सा शास्त्र अध्ययन संस्थान ९नर्सिङ क्याम्पस० वीरगंजमा स्ववियु निर्वाचन प्रक्रिया त्रिविविको कार्यतालिका अनुसार सुचारु छ। प्रमुख निर्वाचन आयुक्त प्रमिला गौरोले उम्मेदवारी दर्ता भएको बताइन्। सभापति पदमा प्रत्यक्षतर्पm अखिल र नेविसङ्घका उम्मेदवारहरूले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् भने समानुपातिकतर्पm अखिल क्रान्तिकारी र नेविसङ्घले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्। प्रमुख निर्वाचन आयुक्त गौरोले सभापतिपदमा अखिलबाट सुनीता यादव र नेविसङ्घबाट प्रशंसा पाण्डेले उम्मेदवारी दर्ता गराएको बताइन् ।

यस्ता छन् अनेरास्ववियुका नयाँ नियमहरु

स्ववियु निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा विभिन्न विद्यार्थी संगठनको संयुक्त बैठक बसी अनेरास्ववियुले संयुक्त वक्तव्य निकालेको छ । अनेरास्ववियुको कार्यालयमा बसेको सो बैठकले गरेका निर्णयहरु सार्वजनिक गर्नको लागि यो वक्तव्य जारी गरिएको छ । १. त्रिभुवन विश्वविद्यालयले २०७३ फागुन १४ गते घोषणा गरेको स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको निर्वाचन तोकिएकै मितिमा सम्पन्न हुनुपर्छ भन्नेमा पूर्ण सहमति भएको छ । स्ववियुका सन्दर्भमा देखिएका केही अन्यौलताहरु हटाउदै फागुन १ गतेदेखि सार्वजनिक गरिएको निर्वाचन तालिकाअनुसार निर्वाचन प्रक्रिया अगाडि बढाउन त्रिभुवन विश्वविद्यालयलाई अनुरोध गर्दछौं । २. स्ववियु निर्वाचनको सन्दर्भमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयले जारी गरेको आचारसंहिता पूर्ण रुपमा पालना गर्न गराउन प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ । आचारसंहिता विपरीत केही क्याम्पसहरुमा एकमुष्ठ र फर्जी भर्ना गरिएको पाइएकाले त्यस्ता भर्नाहरु छानविन गरी तत्काल बदर र सम्बन्धित प्रशासनलाई कारवाही गर्न माग गर्दछौं । आचारसंहिता प्रत्येक क्याम्पसहरुमा नियमित अनुगमन गर्नको लागि सबै संगठनका महासचिव/महामन्त्री वा तोकिएका प्रतिनिधिहरु रहेको अनुगमन समिति गठन गरिएको छ । ३. आचारसंहिता वा कहींकतै विवाद भएमा केन्द्रीय तहबाटै तत्काल समाधान गरिनेछ । देशका कतिपय क्याम्पसहरुमा केही असहज स्थिति देखिएको भन्ने रिपोर्ट आएकाले सम्बन्धित क्याम्पसहरुले छलफल गरी निकास निकाल्न अनुरोध गर्दछौं । ४. सम्पूर्ण विद्यार्थीहरुलाई निर्वाचनमा भाग लिन, आफ्नो विचार स्वतन्त्रता, मताधिकार र निर्वाचित हुन पाउने अधिकारको उपयोग गर्न हार्दिक अपील गर्दछौं ।

म्याग्दीको दुर्गम कुइनेमङ्गले पूर्ण साक्षर गाविस घोषणा

म्याग्दी, माघ २५ । म्याग्दीको अत्यन्त दुर्गम कुइनेमङ्गले गाविसलाई साक्षर गाविस घोषणा गरिएको छ । १५ देखि ५९ वर्ष उमेर समूहका ९६ प्रतिशत सर्वसाधारणले अङ्क अक्षर चिन्न र पढ्न सक्ने भएपछि सोमबार एक विशेष समारोहबीच सो गाविसलाई साक्षर गाविस घोषणा गरिएको हो । सो अवसरमा सांसद् रेशम बानियाँले शैक्षिक जागरणबाट मात्रै सामाजिक परिर्वतन सम्भव भएको बताउँदै दुर्गम क्षेत्रमा देखिएको शैक्षिक जागरणले अन्य क्षेत्रलाई पनि पाठ सिकाएको छ भन्नुभयो । उहाँले सो गाविसमा माध्यामिक विद्यालय सञ्चालनका लागि शिक्षकको दरबन्दी र भौतिक पूर्वाधार विकासमा आफूले सकदो सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो । गाविस सचिव जीतबहादुर सुनारको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा जिल्ला शिक्षा अधिकारी रामकुमार श्रेष्ठ र नेपाली काँग्रेस म्याग्दीका सभापति खमवीर गर्वुजाले साक्षरता अभियानले तीव्रता पाइरहेकाले जिल्लालाई छिट्टै साक्षर जिल्ला घोषणा गरिने बताउनुभयो । स्वास्थ्य बिमा गरेकालाई निःशुल्क उपचार सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा (स्वास्थ्य बिमा) गरेका म्याग्देलीले आगामी फागुन १ गतेदेखि निःशुल्क सेवा पाउने भएका छन् । सरकारले लागू गरेको स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमअन्तर्गत जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय र सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा विकास समिति म्याग्दीले सहयोगी परिचालन गरी सुरु गरेको दर्ता अभियानमा स्वास्थ्य बिमा गरेकालाई फागुन १ गतेदेखि निःशुल्क सेवा दिने गरी सोमबार पोखरामा सम्झौता भएको छ । सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक डाक्टर गुणराज लोहनी र म्याग्दीका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा.रोशन न्यौपानेबीच बिमा सेवामा आवद्ध भएकालाई बेनी अस्पताल म्याग्दी र प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र दरबाङबाट निःशुल्क सेवा उपलब्ध गराउने सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको हो । सम्झौतामा बिमा दर्ताको प्रमाणपत्र लिएर आउने बिरामीलाई समान्यदेखि जटिल रोगको उपचारका साथै औषधिसमेत निःशुल्क उपलब्ध गराउने सम्झौतामा उल्लेख भएको डा रोशन न्यौपानेले बताउनुभयो । “बिमा कार्यक्रममा सहभागी भएकाले निःशुल्क सेवा पाउनु हुनेछ, त्यसैले सबैलाई स्वास्थ्य विमामा सहभागी हुन अनुरोध गर्दछु” डा.न्यौपानेले भन्नुभयो । म्याग्दीमा स्वास्थ्य बिमाप्रति आर्कषण बढेको छ । बिमा सेवामा सहभागी हुन पाँच जनासम्मको परिवारले वार्षिक रुपमा प्रति परिवार दुई हजार ५०० र पाँच जनाभन्दा बढी भएमा प्रति सदस्य ४२५ रुपैयाँका दरले थप रकम तिरेर सदस्य बनी स्वास्थ्य सेवा लिन पाइने व्यवस्था रहेको छ ।

निजी विद्यालयहरु बिना अनुमति कक्षा थप्छन्

तेह्रथुम, माघ २५ । जिल्लाका अधिकांश निजी विद्यालयले अनुमति लिएको भन्दा बढी कक्षा सञ्चालन गरिरहेको आरोप लागेको छ । जिल्ला शिक्षा कार्यालयका अनुसार निजी विद्यालयले विद्यालय दर्ता गरेर कक्षा सञ्चालन गर्ने, तर वर्षेनी थपिने कक्षाका लागि अनुमति नलिने गरेका हुन् अङ्ग्रेजी माध्यमको शिक्षाप्रति बढ्दो आकर्षणका कारण गाउँ–गाउँमा व्यावसायिक उद्देश्यले विद्यालय खुल्नेक्रम बढ्दो छ । त्यस्ता निजी विद्यालयले विद्यालय सुरु गर्दादेखि थप कक्षा सञ्चालन तथा विद्यालय बन्द गर्नसमेत अनुमति लिनुपर्नेमा अधिकांश निजी विद्यालयले सुरुवातमा विद्यालय सञ्चालन अनुमति लिएपछि कक्षा थप गर्न अनुमति नै नमाग्ने गरेको जिल्ला शिक्षा कार्यालयले जनाएको छ । निजी विद्यालयले थप कक्षा सञ्चालनका बारेमा अभिभावकले चासो नदिँदा र नियमक निकाय पनि मौन बसिदिँदा गाउँ–गाउँमा ठगी धन्दा मच्चाइरहेका छन् । अझ केही विद्यालय त बिना अनुमति पनि सञ्चालन भइरहेको पाइएको छ । त्यस्ता विद्यालयलाई कारबाही गर्नेबारे जिल्ला शिक्षा कार्यालयले चासो नदिएको गुनासो बढेको हो । हरेक शैक्षिक सत्रको समापनपछि निजी विद्यालयले कक्षा सञ्चालनका लागि लिएको अनुमतिको विवरण हेरेर सचेत गराउने गरेको जिल्ला शिक्षा अधिकारी, कृष्णप्रसाद पोखरेलले बताउनुभयो । शैक्षिक सत्रको सुरुवातमा निजी विद्यालय, अभिभावक र विद्यार्थी सबैलाई सचेत गर्दै आएको छौँ, जिशिअ पोखरेलले भन्नुभयो– “अहिलेसम्म त्यस्तो बढी कक्षा सञ्चालन गरेको उजुरी परेको छैन । अभिभावक वा अन्य कोहीले त्यसबारे उजुरी दिए हामी त्यस्ता विद्यालयलाई कारबाही गर्छौं ।” जिल्लामा हालसम्म २३ वटा निजी विद्यालय सञ्चालनमा छन् । त्यसमध्ये सातवटा विद्यालयले माध्यमिक कक्षा सञ्चालनको अनुमति लिएका छन् । बाँकी पाँचवटाले निमावि तह र अन्य ११ वटा विद्यालय प्रावि तहका मात्र कक्षा सञ्चालन अनुमति लिएका छन् । तर ती विद्यालयमा माथिल्लो कक्षासम्म पनि पढाइ भइरहेको छ । निजी विद्यालयले कक्षा थप गर्दा थुप्रै मापदण्ड पूरा गर्नुपर्छ, तर विद्यार्थी सङ्ख्यालाई मात्र आधार मान्दा पनि न्यूनतम २३ जना विद्यार्थी पनि नपुर्याउने विद्यालयको थप कक्षाको अनुमति दिइएको छैन, जिशिअ पोखरेलले बताउनुभयो । यता प्याब्सन जिल्ला अध्यक्ष गजेन्द्र कन्दङ्वाले भने निजी विद्यालयलाई अनुमति लिएर मात्र कक्षा बढाउन गर्न निर्देशन गरेको बताउनुभयो । उहाँले निजी विद्यालय सञ्चालकले न्यूनतम मापदण्डसमेत नपु¥याएको पाइए कारबाही गरिने जानकारी दिनुभयो ।

अभिभावक गुमाएका बालबालिकालाई शैक्षिक सहयोग

रोल्पा, माघ २३ । जोखिम अवस्थामा रहेका बालबालिका एवम् सशस्त्र द्वन्द्वबाट पीडित परिवारका लागि शैक्षिक सहयोग, वैकल्पिक स्याहार र आयआर्जन क्रियाकलापमा सहयोग गरिएको छ । द्वन्द्व प्रभावित बालबालिकाको संरक्षण गर्ने उद्देश्यका साथ सञ्चालित परियोजनाबाट अप्ठेरो वा कठिन अवस्थामा रहेका बालबालिका र युवा तथा सशस्त्र द्वन्द्वबाट पीडित एवं आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्न कठिन अवस्थाका बालबालिकाको परिवारलाई लक्ष्य गरी कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको जिल्ला बालकल्याण समिति रोल्पाले बताएको छ । शान्ति तथा पुनःनिर्माण मन्त्रालय, शान्ति कोषको सचिवालयको सहयोगमा जिल्ला बालकल्याण समितिमार्फत जिल्लामा तीन सय ४४ बालबालिकालाई शैक्षिक सहयोग गरिएको हो । यसैगरी ५६ बालबालिकालाई वैकल्पिक स्याहार, दुई जनालाई उपचार खर्च र १५ अभिभावकलाई आयआर्जनमा सहयोग गरिएको जिल्ला बालकल्याण समितिका परियोजना अधिकृत इन्द्रा शाहीले जानकारी दिए । शैक्षिक सहयोगबापत प्रतिविद्यार्थी रु पाँच हजार उपलब्ध गराइँदै आएको तथा आयआर्जनका लागि प्रतिपरिवार रु १५ हजार र वैकल्पिक स्याहारबापत रु पाँच हजार पाँच सय सहयोग गरिएको छ । अघिल्लो वर्ष सोही परियोजनाबाट दुई सय ३२ बालबालिकालाई शैक्षिक सहयोग गरिएको बताइएको छ । सशस्त्र द्वन्द्वमा देशमै सबैभन्दा बढी मानवीय तथा भौतिक क्षति पुगेको रोल्पामा नौ सय ४६ को मृत्यु र ३३ जना अझै बेपत्ता रहेको स्थानीय शान्ति समितिका पूर्व संयोजक खेम बुढाले जानकारी दिए । द्वन्द्वका क्रममा जिल्लामा अभिभावक गुमाएका बालबालिका चार सय १६ जना रहेको बालकल्याण समितिले जनाएको छ ।

शिक्षाबिना विकास असम्भव : राष्ट्रपति

बुटवल, माघ २२। राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले शिक्षाबिना देश विकास हुन नसक्ने बताएकी छिन् । रुपन्देहीको ग्रामीण क्षेत्रमा रहेको हरैया माध्यमिक विद्यालयको स्वर्ण महोत्सव समारोहमा बोल्दै राष्ट्रपति भण्डारीले शिक्षा क्षेत्रको विकासका लागि राज्यले लगानी वृद्धि गनुपर्नेमा जोड दिइन् । शिक्षाले नै देशमा आमूल परिवर्तन ल्याउन सक्ने तथा राष्ट्रिय विकासको प्रमुख आधार शिक्षा भएकोले मुलुकको दिगो विकासका लागि शिक्षामा लगानी वृद्धि गर्न आवश्यक रहेकामा उनले बताइन् । शान्ति, विकास र आपसी भातृत्वलाई शिक्षाले प्रभाव पार्ने भएकाले बालबालिकालाई यसै किसिमको शिक्षा प्रदान गर्नुपर्ने राष्ट्रपति भण्डारीले बताइन् । देशको अधिकांश विद्यार्थीहरूको पढ्ने सामुदायिक विद्यालयको गुणस्तर सुधार गरी रोजगारमूलक शिक्षा प्रदान गर्न आवश्यक रहेको उनले बताइन् । राष्ट्रपति भण्डारीले भनिन्, ‘राज्यले कूल बजेटको जम्मा ४.५ प्रतिशत रकम मात्र शिक्षा क्षेत्रमा बिनियोजन गरेको अवस्थामा व्यावहारिक र जीवनोपयोगी शिक्षामा राज्यले लगानी बढाउन आवश्यक छ ।’’

अस्थायी शिक्षकका माग सम्बोधन गर्न पहल

काठमाडौँ, माघ २१। शिक्षामन्त्री धनीराम पौडेलले अस्थायी शिक्षकको माग सम्बोधनका आफ्नो तर्फबाट पहल गरिरहेको बताएका छन् । अस्थायी शिक्षक आन्दोलन केन्द्रीय समितिले ध्यानाकर्षण गराउँदा मन्त्री पौडेलले मागलाई सम्बोधन गराउन राजनीतिक सहमतिको प्रयास गरिने बताए । समितिले प्रक्रिया पूरा गरी स्थायी गराउन कानुनी प्रबन्ध गरिनुपर्ने माग अघि सारेको छ । मन्त्री पौडेलले भने ‘शिक्षा ऐन संशोधनका लागि राजनीतिक सहमतिमा पुग्न आवश्यक छ, मेरोतर्फबाट सक्दो कोसिस गर्नेछु ।’ विद्यमान ऐनमा विज्ञापन हुने दरबन्दीमा ५० प्रतिशतलाई आन्तरिक प्रतिस्पर्धाबाट प्राथमिकताका साथ अस्थायीलाई स्थायी गरिने र परीक्षामा सामेलन नहुनेलाई तोकिएको सुविधा दिई बिदाइ गर्ने उल्लेख छ । मन्त्रीसमक्ष समितिका अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहालले माग पूरा नभएसम्म दबाबमूलक कार्यक्रम जारी राख्ने बताएका थिए । समितिका सञ्चार संयोजक लक्ष्मीकुमारी सत्यालले तीन दिनदेखि केशरमहलस्थित नेपाल शिक्षक महासङ्घमा आफूहरुले सञ्चालन गरेको रिले अनसन जारी रहने जानकारी दिएकी थिइन् । रासस

‘स्कुल जान दुई घण्टा हिँड्नुपर्छ’

मीना घोरसाइने काभ्रे, माघ १८ । बालुवापाटी गाविस–९ की १४ वर्षीया सिर्जना ढकाल दिनहुँ दुई घन्टा पैदल हिँडेर नगरकोटमा रहेको महाकाली माविमा पढ्न जान्छिन् । दिनहुँ दुई घन्टा हिँडेर विद्यालय जान निकै कठिन भएको उनले बताइन् । “विद्यालय हिँडेर जाँदा कहिलेकाहीँ ढिलो पुगिन्छ अनि पढाइ छुट्छ” – उनले भनिन् , “बिरामी परेको बेलामा कहिलेकाहीँ परीक्षासमेत छुटेको छ, पढाइमा निकै लगाव भएकाले जस्तोसुकै चुनौतिको सामना गरेरपनि त्यहाँसम्म जानुपर्ने बाध्यता छ ।” बालुवापाटी गाविसका २, ७, ९ वडाका विद्यार्थी आर्थिक अबस्थाका कारण सहरसम्म गएर पढ्ने अवस्था नभएकाले टाढा भएपनि नगरकोटसम्म गएर पढ्न बाध्य भएका हुन् । बालुवापाटी–२ स्थित श्री सेतीदेवी प्रावि करिब आठ वर्षदेखि बन्द भएकाले त्यहाँका साना बालबालिकासमेत नगरकोटसम्म पढ्न जान बाध्य भएका हुन् । गाउँमा विद्यालय नहुँदा आठ वर्षीय बालुवापाटी–९ की आयुशा ढकाल नगरकोटमा रहेको सनराइज बोर्डिङ स्कुलमा पढ्न जान्छिन् । कक्षा ३ मा अध्ययनरत उनले स्कुलमा पुग्न ढिला भए स्कुलको ढोका नै बन्द हुने भएकाले घर फर्कनुपर्दा समय त्यसै खेर जाने बताइन् । हाल सो क्षेत्रमा विदेशीको सहयोगमा सञ्चालित सामुदायिक शिक्षा नामक विद्यालयमा एलकेजीसम्म पढाइ हुँदै आएको र अर्को वर्षदेखि कक्षा एकसम्म पढाइ हुने भएको छ । सो विद्यालयलाई सरकारी विद्यालयको रुपमा परिणत गर्ने पहल भइरहेको नगरहोम नेपाल नामक संस्थाका सदस्य उद्धव ढकालले बताए । गाउँमा विद्यालय नहुँदा अभिभावकसमेत चिन्तित छन् । हुनेखाने परिवारले छोराछोरीलाई सहरमा पढ्न पठाउने गर्छन् भने नहुनेले टाढाभएपनि पढ्न पठाउन बाध्य छन् । आफ्नो आर्थिक अवस्था निकै कमजोर भएकाले छोराछोरीलाई गाउँकै विद्यालयमा पढाउन बाध्य भएको बालुवापाटी–२ की भागिरथी घोरसाइनको भनाई छ । गाविसको तथ्याङ्कअनुसार उक्त गाविसमा जम्मा ८७ प्रतिशत जनजातिको बसोबास छ भने अन्य ब्राह्मण क्षेत्री १३ प्रतिशतमात्र छन् । त्यस्तै उक्त जातिहरुको शिक्षामा पहुँच जनजातिको जम्मा प्रतिशतमध्ये १३ प्रतिशत मात्र छ भने ब्राह्मण क्षेत्रीको जम्मा प्रतिशतमध्ये सात प्रतिशतको मात्र शिक्षामा पहुँच रहेको छ । गाउँमै विद्यालयको अभावका कारण त्यस्तो अवस्था भएको गाविसका गाविस सचिव मकुन्द गजुरेल  बताउँछन् । साथै गाउँमै भएको सेतीदेवी प्रावि विगत लामो समयदेखि बन्द रहेको र उक्त विद्यालयमा कार्यरत दुई शिक्षकको दरबन्दी अझै खारेज भइनसकेकाले उक्त विद्यालयलाई पुनःसञ्चालन गरेर शिक्षकलाई त्यही काम गराउने वातावरण तयार गर्न पहल भइरहेको उनी बताउँछन् ।

एमालेलाई अस्थायी शिक्षकको ध्यानाकर्षण

काठमाडौँ, माघ १८ । अस्थायी शिक्षक आन्दोलन, केन्द्रीय समिति, २०५५ ले सोमबार नेकपा (एमाले) केन्द्रीय कार्यालयमा आफूहरुलाई प्रक्रिया पूरा गरी स्थायी गराउन ध्यानाकर्षण गराएको छ । एमाले केन्द्रीय कार्यालयका सचिव कृष्णगोपाल श्रेष्ठलाई भेटी समितिका अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहालले मागपत्र बुझाउनुभएको थियो । समितिले स्थायी हुँदा अस्थायीको सेवावधि गणना गर्न, अवकाशप्राप्त अस्थायी शिक्षकलाई स्थायीसरहको औषधोपचार र उपदान दिन तथा स्वेच्छिक अवकाश लिन चाहनेलाई स्थायीसरहको सुविधान दिन पनि माग गर्दै आएको छ । समितिका केन्द्रीय सदस्य लक्ष्मीकुमार सत्यालले अन्य दललाई पनि सो मागपत्र बुझाइने जानकारी दिनुभयो । हाल मुलुकमा करिब २५ हजार अस्थायी सरकारी शिक्षक छन् । रासस