बेइजिङ – यो हप्ता बेइजिङमा चीनका शीर्ष नेताहरू भेला भएका छन्। उनीहरूले यो दशकको बाँकी समयका लागि देशका मुख्य लक्ष्य र योजनाहरू निर्धारण गर्दैछन्। कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिको यो हप्ता लामो बैठकलाई 'प्लेनम' भनिन्छ। यसले २०२६ देखि २०३० सम्मका लागि विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्रको दिशा निर्धारण गर्ने पञ्चवर्षीय योजनाको आधार तय गर्नेछ। देशको विकास योजना आगामी वर्ष मात्रै आउनेछ, तर विज्ञहरूका अनुसार बुधबार यसबारे केही संकेत दिन सकिन्छ। सामान्यतया, बैठक समाप्त भएको एक हप्ताभित्र अधिकारीहरूले थप विवरण सार्वजनिक गर्छन्। एशिया सोसाइटी पोलिसी इन्स्टिच्युटका चीन राजनीतिक विशेषज्ञ नील थोमस भन्छन्, "पश्चिमी नीतिहरू चुनावमा निर्भर हुन्छन्, तर चीनको नीति निर्माण प्रक्रिया योजनाबद्ध र पूर्वानुमानित हुन्छ।" पञ्चवर्षीय योजनाहरूले चीनले के हासिल गर्न खोजेको छ र नेतृत्व कुन दिशामा लैजान चाहन्छ भन्ने देखाउँछन्। यसअनुसार स्रोतहरू केन्द्रित गरिन्छन्। बाहिरबाट हेर्दा यो बैठक उबाऊ लाग्न सक्छ – सयौं अधिकारीहरू सूट लगाएर हात मिलाउँदै र योजनाहरू बनाउँदै। तर इतिहासले देखाउँछ कि यस्ता निर्णयहरूले विश्वव्यापी प्रभाव पार्छन्। यहाँ तीन उदाहरणहरू छन्, जसमा चीनका पञ्चवर्षीय योजनाहरूले वैश्विक अर्थतन्त्रलाई कसरी बदलिदिए: १९८१–८५: 'सुधार र स्वतन्त्र बजार' चीनको आर्थिक महाशक्तिको यात्रा कहिले सुरु भयो भन्ने निश्चित गर्न गाह्रो छ, तर धेरैले यसको सुरुवात १९७८ डिसेम्बर १८ लाई मान्छन्। तीन दशकसम्म सोभियत शैलीको केन्द्रीकृत योजनाले समृद्धि ल्याउन सकेन। माओ जेडोङको 'ग्रेट लिप फर्वर्ड' र 'कल्चरल रिभोल्युसन' जस्ता अभियानहरूले लाखौंको ज्यान लिइसकेका थिए। ११औं केन्द्रीय समितिको तेस्रो प्लेनममा नयाँ नेता डेङ सियाओपिङले स्वतन्त्र बजारका केही तत्वहरू अपनाउने घोषणा गरे। यो 'सुधार र आर्थिक उदारीकरण' नीति १९८१ को पञ्चवर्षीय योजनाको मुख्य भाग भयो। विशेष आर्थिक क्षेत्रहरू र विदेशी लगानीले चिनियाँ जनताको जीवन बदलिदियो। नील थोमसका अनुसार, यो योजनाले अपेक्षाभन्दा बढी सफलता हासिल गर्‍यो। "आजको चीन १९७० को दशकका मानिसहरूको कल्पनाभन्दा अगाडि छ। यो राष्ट्रिय गौरव र विश्व शक्तिमा स्थान बनाउने ऐतिहासिक कदम हो।" तर यसले वैश्विक अर्थतन्त्रलाई पनि हल्लायो। २१औं शताब्दीमा पश्चिमी देशहरूका लाखौं उत्पादन सम्बन्धी रोजगारीहरू चीनका तटीय कारखानाहरूमा सरे। अर्थशास्त्रीहरू यसलाई 'चाइना शक' भन्छन्, जसले युरोप र अमेरिकाका पुराना औद्योगिक क्षेत्रहरूमा पपुलिस्ट पार्टीहरूको उदय निम्त्यायो। उदाहरणस्वरूप, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आर्थिक नीतिमा ट्यारिफ र व्यापार युद्धको भूमिका छ, जसले चीनका कारण हराएका रोजगारीहरू फिर्ता ल्याउने लक्ष्य राख्छ। २०११–१५: 'रणनीतिक उदीयमान उद्योगहरू' चीनको 'विश्वको कारखाना' स्थिति २००१ मा विश्व व्यापार संगठनमा प्रवेशपछि बलियो भयो। तर नयाँ शताब्दीको सुरुवातमा नेतृत्वले 'मध्यम आयको जाल' (मिडल इनकम ट्र्याप) बाट बच्ने योजना बनायो। यसमा सस्तो उत्पादनमा निर्भर नभई 'रणनीतिक उदीयमान उद्योगहरू' (जस्तै हरित प्रविधि: इलेक्ट्रिक सवारी र सौर प्यानल) मा लगानी गर्ने नीति थियो। यो शब्द २०१० मा पहिलोपटक प्रयोग भयो। पश्चिमी राजनीतिमा जलवायु परिवर्तन मुद्दा बन्नुअघि नै चीनले यी क्षेत्रमा अभूतपूर्व स्रोत खन्यो। आज चीन नवीकरणीय ऊर्जा र इलेक्ट्रिक सवारीमा विश्व नेता छ, र 'रेयर अर्थ' खनिजहरूको आपूर्ति साङ्लोमा एकाधिकार राख्छ। यी खनिजहरू चिप निर्माण र कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आवश्यक छन्, जसले चीनलाई भूराजनीतिक शक्ति दिन्छ। ट्रम्पले हालै चीनको रेयर अर्थ निर्यात नियन्त्रणलाई 'विश्वलाई बन्धक बनाउने प्रयास' भनेका थिए। यो अवधारणा २००० को दशकमा तत्कालीन नेता हू जिन्ताओले पहिचान गरेका थिए। थोमस भन्छन्, "आर्थिक, प्राविधिक र निर्णयहरूमा आत्मनिर्भरताको इच्छा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको मूल विचार हो।" २०२१–२०२५: 'उच्च गुणस्तरीय विकास' हालका वर्षहरूमा पञ्चवर्षीय योजनाहरू 'उच्च गुणस्तरीय विकास' मा केन्द्रित छन्, जसलाई २०१७ मा राष्ट्रपति सी जिनपिङले प्रस्तुत गरे। यसले अमेरिकी प्रभुत्वलाई चुनौती दिँदै चीनलाई प्रविधिमा अगाडि लैजान्छ। टिकटक, ह्वावे र डिप्सिक जस्ता सफलताहरू यसका उदाहरण हुन्, तर पश्चिमी देशहरूले यिनलाई राष्ट्रिय सुरक्षाको खतरा मान्छन्। चिनियाँ प्रविधिमा प्रतिबन्धहरूले विश्वव्यापी इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूलाई प्रभावित गरेको छ। अमेरिकाले एनभिडियाका अडभान्स्ड सेमीकन्डक्टरहरूको बिक्री रोकेपछि, 'उच्च गुणस्तरीय विकास' अब 'नयाँ गुणस्तरीय उत्पादन शक्ति' तर्फ मोडिएको छ। यो २०२३ मा सी जिनपिङले प्रस्तुत गरेको नारा हो, जसले राष्ट्रिय गौरव र सुरक्षामा जोड दिन्छ। चिप निर्माण, कम्प्युटिङ र कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आत्मनिर्भरता आगामी योजनाको मुख्य लक्ष्य बन्न सक्छ। थोमस भन्छन्, "राष्ट्रिय सुरक्षा र प्राविधिक स्वतन्त्रता अब चीनको आर्थिक नीतिको मूल मन्त्र बनेका छन्। यो त्यही राष्ट्रवादी सोचसँग जोडिएको छ, जसले कम्युनिज्मलाई जन्म दियो ताकि देश विदेशी शक्तिबाट मुक्त रहोस्।" लेखक: निक मार्श, बीबीसी न्यूज

भरतपुर– चितवनको भरतपुर महानगरपालिकामा स्कुटर दुर्घटना हुँदा दुई युवकको मृत्यु भएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका अनुसार, गएराति करिब २ बजे एयरपोर्ट नजिकै बा.प्र.०६–००३ प ०६९२ नम्बरको स्कुटर अनियन्त्रित भएर पल्टिँदा घटना भएको हो। दुर्घटनामा गम्भीर घाइते भएका दुवैको भरतपुरस्थित सरकारी अस्पतालमा आज बिहान उपचारको क्रममा मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। मृतकहरूमा स्कुटर चालक भरतपुर महानगरपालिका–२१ का २५ वर्षीय सन्दीप घिमिरे र पछाडि सवार सोही ठाउँका २८ वर्षीय कुशल अर्याल छन्। एसपी गोविन्द पुरीका अनुसार, तीव्र गतिको कारण स्कुटर दुर्घटनामा परेको प्रारम्भिक अनुमान छ। घटनाको थप अनुसन्धान भइरहेको छ। प्रहरीले सवारी सञ्चालनमा सतर्कता अपनाउन चालकहरूलाई आग्रह गरेको छ।

धनगढी – इजरायल-हमास युद्धका क्रममा मृत्यु भएका कञ्चनपुरका युवा विपिन जोशीको आज राष्ट्रिय सम्मानसहित अन्त्येष्टि गरिने भएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) सागर बोहराका अनुसार, जोशीको शव यात्रा बिहान ८ बजे भीमदत्त नगरपालिकास्थित निवासबाट सुरु भई महाकाली नदीको भुजेला घाटमा पुग्नेछ। अन्त्येष्टि धार्मिक परम्पराअनुसार हुनेछ, जसमा सशस्त्र प्रहरीले सलामी अर्पण गर्नेछ। अध्ययनका सिलसिलामा इजरायल पुगेका जोशी गत २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासको आक्रमणका क्रममा बन्धक बनाइएका थिए। उनको अवस्था अज्ञात रहेकोमा गत असोज २७ मा इजरायली अधिकारीहरूले मृत्यु पुष्टि गरेका थिए। शव सोमबार मात्र इजरायलबाट नेपाल ल्याइएको थियो। काठमाडौंबाट नेपाली सेनाको स्काई ट्रकमार्फत धनगढी विमानस्थल पुर्‍याइएको शवमा सलामी अर्पण गरी परिवारलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो। यो घटनापछि नेपालका लागि इजरायली राजदूत श्मुलिक आरी बाससहित तीन सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डल कञ्चनपुर पुगेको छ। राजदूतको टोलीले जोशीको परिवारलाई सान्त्वना दिँदै सहयोगको प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।  

काठमाडौं – अन्तरिम सरकारकी प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले निर्वाचनबारे राजनीतिक दलहरूसँग छलफल नगरेको भन्दै चर्को आलोचना भइरहेका बेला आज अपराह्न राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त ७ वटा दलका नेताहरूसँग छलफल गर्ने भएकी छन्। प्रधानमन्त्रीको सचिवालयका अनुसार, छलफलको मुख्य विषय आगामी फागुन २१ गते तोकिएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको तयारी र समयसीमाबारे हुनेछ। गत भदौ २३–२४ मा भएको जेनजी आन्दोलनको जगमा गठित कार्की नेतृत्वको सरकारले ६ महिनाभित्र चुनाव सम्पन्न गर्ने म्यान्डेट पाएको थियो। यो छलफलले निर्वाचन प्रक्रियालाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। दलहरूबाट आएका सुझावहरूलाई सम्बोधन गर्दै सरकारले थप पारदर्शिता कायम राख्ने जनाइएको छ।

काठमाडौं– यस वर्ष जापानी इन्सेफलाइटिस (जेई) बाट ३२ जनाको मृत्यु भएको छ, जसमा १७२ संक्रमितमध्ये १९% को हाराहारीमा ज्यान गएको छ। लुम्बिनी (११), बागमती (६), गण्डकी (५) लगायत ४५ जिल्लामा फैलिएको यो रोग विगत ३ वर्षदेखि आक्रामक बन्दैछ। गत वर्ष ८६ संक्रमितमध्ये २५ को मृत्यु भएको थियो। ६० वर्षमाथिका १५, २०–५९ वर्षका १२ र १९ वर्षमुनिका ५ जनाको ज्यान गएको छ। सामान्यतया बालबालिकामा बढी हुने यो रोग नेपालमा वृद्धहरूलाई बढी असर पार्दैछ, जसको कारण खोपको कमी, भाइरस परिवर्तन वा अन्य रोगसँगको संयोजन हुन सक्छ। क्युलेक्स लामखुट्टेबाट सर्ने यो भाइरस चराचुरुङ्गी र सुँगुरबाट फैलिन्छ, जसले ३०% सम्म मृत्युदर र ५०% मा स्नायुजन्य दीर्घकालीन समस्या (जस्तै लकवा, स्मृति ह्रास) निम्त्याउँछ। लक्षण: उच्च ज्वरो, टाउको दुखाइ, अचेत अवस्था (४–१४ दिनभित्र)। उपचार लक्षणमुखी मात्र छ, एन्टिभाइरल छैन। मानसुन (साउन–असोज) मा जोखिम बढी हुन्छ। रोकथाम: १२ महिनाका शिशुमा खोप, लामो लुगा, झुल/क्रिम, सरसफाइ, पानी जम्न नदिने र पशुशाला टाढा राख्ने। विज्ञहरूले थप अध्ययन र सतर्कताको जोड दिएका छन्।

काठमाडौं– नेकपा (माओवादी केन्द्र) का संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'की छोरी तथा स्वकीय सचिव गंगा दाहालले संयोजकको सचिवालय जिम्मेवारीबाट राजीनामा दिएकी छन्। विभिन्न सञ्चार माध्यममा आएका भ्रामक समाचार र कुप्रचारका कारण यो कदम चालेको उनले फेसबुकमार्फत जानकारी गराएकी छन्। गंगा दाहालले आफ्नो फेसबुक स्टाटसमा लेखेकी छन्, "निरन्तर मलाई देखाएर नेकपा (माओवादी केन्द्र)का संयोजक प्रचण्ड र समग्र पार्टी विरुद्ध योजनाबद्ध प्रहार भइरहेका कारणले यस्तो अवस्थामा मैले सचिवालयको जिम्मेवारीबाट बाहिरिदा नै बुवा, पार्टी र आन्दोलनको लागि राम्रो होला भन्ने निष्कर्षमा पुगेर बुवाको सचिवालयबाट राजीनामा दिएको छु।" उनले पार्टीको जिम्मेवार कार्यकर्ता भएकाले आजीवन रूपमा पार्टीमा क्रियाशील रहने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरेकी छन्। गंगा दाहालले आफ्नो जिम्मेवारीको सन्दर्भ दिँदै भाइ प्रकाश दाहालको देहावसानपछि आमाको बिरामी अवस्थामा सचिवालयमा जिम्मेवारी लिएको उल्लेख गरेकी छन्। "मम्मीको हेरचाह पनि गर्नुपर्ने र भाइ प्रकाशले निभाउँदै आएको भूमिकामा रहेर अध्यक्षलाई सहयोग गर्न पार्टी नेताहरुको सल्लाहमा सचिवालयमा रहेर निस्वार्थ भावमा पार्टी आन्दोलन र बुवाको लागि आफूले सकेको सहयोगको कोशिस गरिरहे," उनले लेखेकी छन्। उनले आफ्नो कामलाई सधैं सहयोगी भूमिकामा सीमित राखेको दाबी गर्दै, "मैले आफ्ना लागि सोचेर कहिले पनि काम गरिन" भन्दै गर्वका साथ उल्लेख गरेकी छन्। साथै, काम गर्दा सबैको भावनाअनुसार नसकेकोमा आत्मालोचना पनि गरेकी छन्। यसैबीच, विभिन्न सञ्चार माध्यममा आफूमाथि भएका कुप्रचारप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको उनले उल्लेख गरेकी छन्। "कहिले कति लाखको ब्याग भनिदिएको छ, कहिले कति लाखको घडी। एक लाख पर्ने घडी, ब्याग जीवनमा कहिले पनि किनेको छैन। साथीभाइले जन्मदिनको अवसरमा दिएको उपहार थियो, सक्कली थियो कि नक्कली त्यो पनि जलेर खरानी भैसक्यो," उनले स्पष्ट पारेकी छन्। महान जनयुद्धको समयमा राज्य सत्ताले आफू, दिदीहरू र भाइलाई निरन्तर दुःख दिएको कारण पढाइबाट वञ्चित भएरै पार्टीमा निरन्तर लागिरहेको उनले बताएकी छन्। गंगा दाहालले सचिवालयमा रहँदा पार्टीका नेता, कार्यकर्ता र आम नागरिकबाट भएको सहयोगप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दै, दीपावली, छठ, नेपाल संवत् लगायत पर्वको शुभकामना पनि दिएको छिन्। "दिपावलीको दिप जस्तै तपाईहरुको जीवन उज्यालो बनोस्," उनले लेखेकी छन्।  

काठमाडौं। नेत्रविक्रम चन्द 'विप्लव' नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) ले माओवादी केन्द्रसहित अन्य कम्युनिस्ट पार्टीहरूसँग एकताका लागि पहल गर्ने निर्णय गरेको छ। असोज २६ देखि ३० सम्म बसेको केन्द्रीय समिति बैठकले यो निर्णय गरेको हो। पार्टीले सोमबार (आइतबार) पत्रकार सम्मेलनमार्फत निर्णयहरू सार्वजनिक गरेको छ। जेनजी आन्दोलनपछि कम्युनिस्टहरूबीचको एकता र केन्द्र निर्माणको आवश्यकता थप बढेको नेकपाको निष्कर्ष छ। यसका लागि केवल संगठनात्मक एकीकरणमा सीमित नभई राजनीतिक विचार, कार्यदिशा, कार्यक्रम, संगठनात्मक मान्यता, आर्थिक जीवनपद्धति, संस्कृति, नयाँ आन्दोलन र मूल्य निर्माण गर्ने स्तरबाट ग्रहण र प्रयोग गर्नुपर्ने पार्टीको ठहर छ। 'यसका लागि नेकपाले समाजवादी मोर्चामा आबद्ध पार्टीहरू, माओवादी घटक तथा सबै कम्युनिस्ट पार्टीहरूसँग छलफल बढाउने र आवश्यक योगदान गर्न तयार रहने निर्णय गरेको छ,' पार्टीको निर्णयमा उल्लेख छ। माओवादी केन्द्रले यसअघि नै आफ्नो केन्द्रीय समिति बैठकबाट विप्लव नेतृत्वको नेकपासँग एकता गर्ने निर्णय गरेको थियो। सरकारप्रतिको धारणा नेकपाले जेनजी आन्दोलनपछि गठित सरकारलाई आन्दोलन, विद्रोह र निकासको आवश्यकतासँग नमिल्ने बताएको छ। 'सरकारको निर्माणले न त सबै विद्रोही तथा संघर्षरत शक्तिहरूलाई जोड्न सकेको छ, न त आन्दोलनको उचाइलाई नै समेट्न सकेको छ। यसले आउँदा दिनमा अर्को संघर्ष र विद्रोहको सृजना गर्ने निश्चित छ,' पार्टीको निर्णयमा भनिएको छ। देशलाई वास्तविक निकास दिन सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकार खारेज गरी जेनजी, किसान, मजदुर, महिला, दलित, जनजाति, मधेसी, बुद्धिजीवी तथा राजनीतिक दलहरू सम्मिलित सर्वपक्षीय अन्तरिम सरकार गठन गर्नुपर्ने नेकपाको माग छ। नयाँ अन्तरिम सरकारले कार्यकारी अधिकार प्रयोग गरी संविधान संशोधन गर्नुपर्ने पार्टीको निष्कर्ष छ। 'उच्चस्तरीय संविधान लेखन आयोग गठन गरी संविधान पुनर्लेखन गर्दै राज्य पुनर्संरचना, प्रत्यक्ष कार्यकारी प्रमुखको व्यवस्था तथा उत्पीडित जातिहरूको अग्राधिकारसहित समाजवादी संघीय राज्य निर्माण गर्नुपर्छ,' निर्णयमा उल्लेख छ।

काठमाडौं । नेकपा (माओवादी केन्द्र) महाधिवेशन आयोजक समिति संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले मुलुकको वर्तमान परिस्थिति असाधारण र जटिल रहेको बताउनुभयो। माओवादी केन्द्र ललितपुर महानगरपालिका समितिको आयोजनामा शनिबार महालक्ष्मीस्थानमा सम्पन्न नेपाल संवत् ११४६ को शुभकामना आदान-प्रदान, चियापान तथा भेटघाट कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै प्रचण्डले अप्ठ्यारो परिस्थितिमा पार्टीको भूमिका थप बढेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो। उहाँले वर्तमान अवस्थामा पार्टीलाई ठूलो जिम्मेवारी आएकाले १० बुँदे मार्गदर्शन जारी गरिएको पनि जानकारी दिनुभयो। ‘गत भदौ २३ गते जनजागरणले बेथिति, भ्रष्टाचार र कुशासनविरुद्ध आन्दोलित भएर राजनीति र देशप्रतिको मायाँका साथै सुधारका लागि शक्ति प्रदर्शन गरेको हो। तर भदौ २४ गतेको आन्दोलनले देशमा कति खतरनाक ढङ्गले गलत प्रवृत्तिको विकास हुँदैछ भन्ने पनि शिक्षा दिएको छ। यो हामीले बुझ्नुपर्छ। त्यसपछि हामी सबैले मुलुकमा राज्यविहीनताको अवस्थालाई अन्त्य गर्न भूमिका निर्वाह गर्‍यौं,’ उहाँले भन्नुभयो। प्रचण्डले जनजागरण आन्दोलनका मागहरू पार्टीकै मागसँग मेल खाने भएकाले समर्थन गरेको उहाँले उल्लेख गर्दै युवाको चाहना र भावनाअनुसार पार्टी रूपान्तरण हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। ‘परिवर्तित परिस्थितिमा पनि रूपान्तरण हुने पार्टी माओवादी हो। जनजागरणका युवासँग निरन्तर संवाद र छलफल भइरहेको छ। संविधान संशोधन गरेर उनीहरूलाई बुझाउनुपर्छ। क्रान्तिकारीहरूले दुष्मन र मित्र चिन्नुपर्छ। यो कुरा नवयुवाहरूले बुझ्नुपर्छ,’ उहाँले थप्नुभयो। सुशासन, सामाजिक न्याय, प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति र पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीका विषयमा आमजनता र युवालाई बुझाउन आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ थियो। ‘लेनिनले भनेजस्तो क्रान्तिकारी पार्टी र नेताले मात्र गल्ती स्वीकार गर्छन्। बुर्जुवा र प्रतिक्रान्तिहरूले गल्ती स्वीकार गर्दैनन्। जनताको नेतृत्व गर्ने पार्टीका रूपमा हामी फेरि रूपान्तरण हुनुपर्छ। भ्रष्टाचारीको संरक्षण गर्नेहरू र क्रान्तिकारीहरू एकै होइनन्,’ उहाँले भन्नुभयो। प्रचण्डले प्रतिक्रियावादी र प्रतिक्रान्तिवादीहरूले पूर्वसभामुख कृष्णबहादुर महरालाई गलत सन्देश, बेइमानी र षड्यन्त्रको सुरुवात गरेको आरोप लगाउनुभयो। पार्टीको नेतृत्वमा को हुनुपर्छ वा को हुनुहुँदैन भन्ने पत्रकारहरूले नभन्ने र यसको निराकरण सम्बन्धित पार्टी सदस्यहरूले नै गर्ने विषय भएकोमा पनि उहाँले जोड दिनुभयो। कार्यक्रममा केन्द्रीय महाधिवेशन आयोजक समिति सदस्य तथा पूर्वमन्त्री पम्फा भुसालले जनताका अधिकतम अधिकारलाई प्रत्याभूत गर्ने संविधान लेखेको उहाँले भन्नुभयो। माओवादी केन्द्र ललितपुर महानगर इन्चार्ज तथा संविधानसभा सदस्य राजकाजी महर्जनले पार्टीलाई उत्साहका साथ नयाँ जिम्मेवारीमा रूपान्तरण गर्न सन्देश प्रवाह गर्ने उद्देश्यले विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिएको जानकारी दिनुभयो। माओवादी ललितपुर महानगर समितिका अध्यक्ष रवीन्द्र महर्जनले पार्टीलाई समुदायमा स्थापित गर्दै लैजानुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

एजेन्सी– अमेरिकाका ५० वटा राज्यहरूमा लाखौं मानिसहरू सडकमा उत्रिएका छन्। उनीहरूले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनलाई ‘राजतन्त्रतर्फ लैजाने’ आरोप लगाउँदै ‘नो किंग्स’ (कुनै राजा चाहिन्न) भन्ने नारासहित विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। यो दोस्रो चरणको राष्ट्रव्यापी आन्दोलन हो, जसमा २,७०० भन्दा बढी कार्यक्रमहरू आयोजना भएका थिए। जुन महिनामा भएको पहिलो चरणमा ५० लाखभन्दा बढी सहभागी थिए, र यस पटक पनि त्यति नै वा बढी हुने अनुमान गरिएको छ। विरोधको मुख्य कारणहरू संगठनकर्ताहरूका अनुसार, ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा भएका कदमहरूले अमेरिकालाई अधिनायकवादतर्फ धकेलेको छ। मुख्य मुद्दाहरू यस प्रकार छन्: •    आप्रवासन र सैन्यीकरण: ठूलो मात्रामा आईसीई (आप्रवासी तथा सीमा शुल्क प्रवर्तन) छापाहरू र डेमोक्र्याटिक राज्यहरूमा संघीय सेनाहरूको तैनाती। •    सामाजिक अधिकारमाथि आक्रमण: जन्मसिद्ध नागरिकताको हक, ट्रान्सजेन्डर संरक्षण, विद्यार्थी प्रदर्शनकारीमाथि कारबाही, विविधता र समावेशीता कार्यक्रमहरूको कटौती। •    अन्य: स्वास्थ्य सेवा, सामाजिक सुरक्षा, गर्भपतन अधिकार र आर्थिक नीतिहरू (जस्तै ट्यारिफहरूले मुद्रास्फीतिमा वृद्धि)। •    सरकारी बन्द: फन्डिङ विधेयकमा डेमोक्र्याटहरूसँगको विवादले संघीय सरकार बन्द भएको छ, जसलाई ट्रम्पले डेमोक्र्याटहरूको दोष लगाएका छन्। संगठनकर्ता इन्डिभिजिबल प्रोजेक्टले शान्तिपूर्ण र गैरहिंसात्मक कारबाहीमा जोड दिएको छ। उनीहरूले १००,००० भन्दा बढी मानिसहरूलाई सुरक्षा र तनाव न्यूनीकरण तालिम दिएका छन्। प्रमुख शहरहरूमा दृश्यहरू •    न्यूयोर्क: टाइम्स स्क्वायरमा हजारौं प्रदर्शनकारीहरू भेला भए। अमेरिकी झण्डा बोकेर ‘नो मोर ट्रम्प!’ भन्दै नारा लगाए। केहीले फ्रोग (भ्यागुता) कोस्ट्युम लगाएर हाँसे, जसले ट्रम्पको ‘आतंकवादी’ आरोपको मजाक उडायो। •    वाशिङ्टन डीसी: राष्ट्रिय मलमा मार्च। बर्नी स्यान्डर्सले भने, ‘यो एक व्यक्तिको लोभ र भ्रष्टाचारविरुद्ध मात्र होइन, संविधानको अवहेलनाविरुद्ध हो।’ •    शिकागो: मेयर ब्रान्डन जोन्सनले भने, ‘हामी झुक्दैनौं, नमस्कार गर्दैनौं, डराउँदैनौं। हामी अधिनायकवादविरुद्ध लड्छौं।’ •    सान फ्रान्सिस्को: ओसियन बीचमा प्रदर्शनकारीहरूले शरीरले ‘नो किंग्स’ अक्षर बनाए। जुनको भन्दा बढी सहभागिता। •    अटलान्टा: सिभिक सेन्टरमा ब्यान्डको संगीतसँगै भेला। एक सहभागी जोन प्रेसले गर्भपतन र स्वास्थ्य सेवामाथिको धम्कीलाई कारण बताइन्। •    डेनभर: कोलोराडो राज्य भवन बाहिर हजारौं। केही प्रदर्शनकारीहरू स्ट्याचु अफ लिबर्टीको पोशाकमा थिए। •    म्यारिल्यान्ड: क्यापिटल बेल्टवे ओभरपासमा सानो समूहले साइन बोकेर हर्न बजाउने गाडीहरूलाई समर्थन जुटायो। छोटा शहरहरू र ग्रामीण क्षेत्रहरूमा पनि सयौं कार्यक्रमहरू भए। केही ठाउँमा प्रहरीले ‘हिंसात्मक तत्वहरू’ को चेतावनी दिएको थियो, तर अधिकांश शान्तिपूर्ण रहे। डेनभरमा केही गिरफ्तारी भए पनि ठूलो हिंसा भएन। युरोपमा एकजुटता अमेरिकी प्रदर्शनसँग एकजुट हुँदै युरोपका शहरहरूमा पनि विरोध भए। •    रोम: अमेरिकी दूतावासबाहिर ‘फासिज्मविरुद्ध’ साइन बोकेर भेला। •    पेरिस: ट्रम्पलाई ‘तानाशाह’ भन्दै नारा। •    बर्लिन: अमेरिकी दूतावासमा प्रजातन्त्रको माग। •    माल्मो (स्वीडेन): ‘नो किंग्स’ पोस्टरसहित प्रदर्शन। •    लन्डन: डेमोक्र्याट्स अब्रोडले ट्रम्प नीतिविरुद्ध सडकमा उत्रियो। पीतो रंगको प्रतीक प्रदर्शनकारीहरूले पीतो ब्यान्डाना वा रिबन लगाएका थिए। यो एकताको प्रतीक हो, जसले हङकङ (२०१४ को छाता क्रान्ति), दक्षिण कोरिया (सेवोल फेरी दुःखद घटना) र पूर्वी युक्रेन (रुसी आक्रमणविरुद्ध प्रतिरोध) का गैरहिंसात्मक आन्दोलनहरूसँग जोडिएको छ। वेबसाइटका अनुसार, ‘पीतो लोकतन्त्रको संघर्ष र जनताबाट शक्तिको स्रोत हुने’ स्मरण हो। ट्रम्प र रिपब्लिकनहरूको प्रतिक्रिया ट्रम्पले फक्स न्यूजमा भने, ‘म राजा होइन। यो प्रदर्शन डेमोक्र्याटहरूले सरकार खोल्न ढिलाइ गरेको हो।’ हाउस स्पीकर माइक जोन्सनले प्रदर्शनलाई ‘अमेरिकीविरोधी’ र ‘प्रो-हामास, एंटिफा’ भने। सिनेटर रोजर मार्शलले ‘व्यावसायिक प्रदर्शनकारीहरू’ आउने चेतावनी दिए। तर डेमोक्र्याटहरूले यसलाई अमेरिकी क्रान्तिसँग तुलना गरे। क्यालिफोर्नियाका सिनेटर एडम शिफले भिडियो सन्देशमा भने, ‘यो अमेरिकी क्रान्तिको भावनासँग जोडिएको छ। हामीले लोकतन्त्र जित्न र जोगाउनुपर्छ।’ नर्थ क्यारोलिनाका महान्यायाधिवक्ता जेफ ज्याक्सनले शान्तिपूर्ण प्रदर्शनको महत्व जोड दिए। अन्य अपडेटहरू •    ट्रम्पले पूर्व सांसद जर्ज सान्टोसको सजाय कम गरे। •    युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीसँगको बैठकपछि टोमाहाक मिसाइल नदिई युद्ध रोक्न आह्वान। •    विश्वविद्यालयहरू (जस्तै भर्जिनिया, युसिसी) ले ट्रम्पको नीति परिवर्तन प्रस्ताव अस्वीकार गरे। •    ट्रम्प म्यार-ए-लागोमा १० लाख डलरको फन्डरे जिङ डिनरमा व्यस्त। यो प्रदर्शन अमेरिकी इतिहासको सबैभन्दा ठूलो नागरिक आन्दोलनमध्ये एक बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले शुभ दीपावली, नेपाल संवत ११४६ तथा छठ पर्वको अवसरमा देश–विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपालीहरूलाई शुभकामना व्यक्त गर्नुभएकाे छ ।  शुभकामना सन्देशमा उहाँले नेपाली समाजका मौलिक सांस्कृतिक चाडपर्वहरूले आपसी सहिष्णुता, भातृत्व र भावनात्मक एकता बलियो बनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँदै आएको उल्लेख गर्नुभएकाे छ । ती पर्वहरूले नेपालको सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डता जोगाउँदै राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्न प्रेरणा प्रदान गर्दै आएको पनि सन्देशमा भन्नुभएकाे छ ।  सन्देशमा हालको जटिल राजनीतिक परिस्थितिलाई सहज र शान्तिपूर्ण बनाउँदै आगामी निर्वाचन सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता रहेको उल्लेख गरिएको छ । आम निर्वाचनपछि राष्ट्रिय सहमतिमा संविधान संशोधनमार्फत सामाजिक न्याय र सुशासनको नयाँ अध्याय सुरु गर्न सकिने विश्वास उहाँले व्यक्त गर्नुभएकाे छ ।  उहाँले यी पर्वहरूले सबै नेपालीमा आशा र आत्मबलको नयाँ ऊर्जा जगाई राष्ट्रिय एकता र अग्रगमनका पक्षमा प्रेरणा दिने विश्वास व्यक्त गर्नुभएकाे छ । 

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) का संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले जुनसुकै क्रान्तिमा आफ्नो मित्र शक्ति र दुस्मन शक्ति छुट्याउन नसक्दा बलिदानका उपलब्धिहरुलाई संस्थागत गर्न नसकिने उल्लेख गर्दै आफ्नो मित्र शक्ति चिन्न आग्रह गर्नुभएको छ । कार्तिक १ गते, नेकपा (माओवादी केन्द्र)केन्द्रीय कार्यालय, पेरिसडाँडामा अखिल नेपाल ट्रेड युनियन महासंघद्वारा आयोजित शुभ दीपावली, नेपाल संवत् र छठ पर्वको अवसरमा चियापान तथा शुभकामना आदान–प्रदान कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै संयोजक प्रचण्डले जेन्जी युवाहरुलाई भन्नुभयो  “तपाईहरु आफ्नो मित्र दुस्मन को हो छुट्टयाउनु होला । हामीलाई पनि पहिल्यै आतंककारी भनिएको थियो ” जनताको हक, हित र अधिकारका लागि लड्नेहरुलाई आतंककारी भन्ने प्रवृत्ति यसअघि पनि रहँदै आएको उल्लेख गर्दै संयोजक प्रचण्डले भन्नुभयो “एउटा विचारले भन्छ — तपाईंहरुको आन्दोलनलाई आतंककारी । यो त हामीलाई पनि भनिएको थियो। उत्पीडित वर्ग, जाति, क्षेत्र, लिङ्ग र समुदायको हकमा लड्दा हामीलाई आतंककारी भनिएको थियो। आज फेरि तपाईहरुलाई पनि त्यस्तै शब्दमा ब्याख्या गरिएको छ। यस्तो प्रवृत्तिबाट सतर्क हुन जरुरी छ।” उहाँले थप भन्नुभयो, “क्रान्तिमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा के हो भने आफ्नो मित्र र शत्रु छुट्याउन जान्नु। जसले तपाईंलाई माया गर्छ, साथ दिन्छ — उसलाई चिन्न सक्नु पर्छ। दुश्मनलाई साथी ठानियो भने क्रान्ति असफल हुन्छ।” देशको समसामयिक राजनीतिक संकट समाधान गर्न सबै राष्ट्रवादी, लोकतान्त्रिक र क्रान्तिकारी शक्तिहरू एकजुट हुनुपर्ने आवश्यकता उहाँले औंल्याउनुभएको छ।संयोजक प्रचण्डले भन्नुभयो, “हामी यतिबेला अत्यन्त जटिल परिस्थितिबाट गुज्रिरहेका छौं। संविधान र लोकतन्त्र जोगाउने अहिलेको सबैभन्दा सहज, समावेशी र राष्ट्रहितको विकल्प भनेकै आगामी माघ २१ गते तोकिएको निर्वाचन हो। यसलाई सफल पार्न सबै दल, नागरिक समाज, बुद्धिजीवी, पत्रकार लगायत सबै पक्षको ऐक्यबद्धता आवश्यक छ।”  संयोजक प्रचण्डले वर्तमान संविधान केही हदसम्म ट्रयाकबाट चिप्लिएको उल्लेख गर्दै त्यसलाई ट्रयाकमा ल्याउने उपाय भनेकै संविधान संशोधन भएको बताउनुभयो। “निर्वाचनबाट आउने नयाँ संसदले संविधान परिमार्जन गर्ने प्रक्रियामा प्रवेश गर्नुपर्छ। जनताको अपेक्षा पूरा गर्न हामी तयार छौं,” उहाँले भन्नुभयो। उहाँले आगामी माघ २१ गतेको निर्वाचन संविधानसम्मत र लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको हिस्सा भएको बताउँदै, “निर्वाचन नगरीकन देशमा अर्को अराजकता आउन सक्छ। त्यसैले सबैले राष्ट्रिय सहमतिका साथ चुनाव सम्पन्न गराउनु जरुरी छ,” भन्नुभयो। संयोजक प्रचण्डले संसद पटक–पटक विघटन गर्नेहरूले अहिले संसद पुनःस्थापनाको कुरा गर्नु हास्यास्पद भएको बताउनुभयो। “केपी ओली प्रधानमन्त्री हुँदा संसद विघटन भयो, राष्ट्रपतिको भूमिकाले त्यो संकट अझ चर्कियो। अहिले उनीहरुकै समूहले संसदको कुरा गर्नु विडम्बनापूर्ण हो,” उहाँको टिप्पणी थियो। उहाँले समाजवादी मोर्चामा आबद्ध बाम शक्तिहरूबीच चाँडै औपचारिक एकता घोषणा हुने जानकारी दिंदै भन्नुभयो, “हामीले बृहद बामपन्थी एकताको आवश्यकता महसुस गरेका छौं। तर त्यसले मात्र पुग्दैन। लोकतन्त्रवादी र राष्ट्रवादी सबै शक्तिहरू पनि राष्ट्रिय संकटको सामना गर्न एकजुट हुन जरुरी छ।” प्रचण्डले जेनेरेसन जेडलाई क्रान्तिकारी आन्दोलनको उत्तराधिकारीको रूपमा सम्बोधन गर्दै भन्नुभयो, “२३ गते भएको आन्दोलनले देखायो — हाम्रो युवा पुस्ताले आफ्नो राजनीतिक उपस्थिति प्रमाणित गरिसकेको छ। उनीहरू अरूका होइनन्, क्रान्तिकारीका उत्तराधिकारी हुन्। उनीहरूमाथि अपमानजनक टिप्पणी गरिनु हुन्न।” आधुनिक प्रविधि र युवा पुस्ताको क्षमतालाई सहि दिशामा परिचालन गर्न सक्नुपर्ने बताउँदै उहाँले भन्नुभयो, “डिजिटाइजेसनको युगमा तपाईंहरुको टेक्निकल क्षमता र हाम्रो विचारको अनुभवलाई एउटै ठाँउमा जोड्न सके, दुनियाँको कुनै शक्तिले हामीलाई हराउन सक्दैन। ‘अन्तरिम सरकार निर्वाचन गर्न गम्भीर छ ।’ उहाँले वर्तमान अन्तरिम सरकार (सुशिला कार्की नेतृत्वमा) निर्वाचन गर्न गम्भीर रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले पनि निर्वाचन सफल बनाउन सकारात्मक भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। संयोजक प्रचण्डले पुनः सबैलाई मिलेर राष्ट्रिय सहमतिका आधारमा अघि बढ्न आह्वान गर्दै भन्नुभयो, “देश र जनताको भविष्य सुनिश्चित गर्न हामी सबैले सहकार्य गर्नुपर्छ। निराश हुने कुनै कारण छैन। हामीले धेरै संघर्ष गरेर यहाँसम्म आएका छौं, अब जित हामीले नै गर्नुपर्छ।” कार्यक्रममा माओवादी केन्द्रका नेताहरु, ट्रेड युनियनका नेता कार्यकताहरू, विभिन्न संघसंस्थाका सदस्यहरू, बुद्धिजीवी, पत्रकार तथा युवा प्रतिनिधिहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो।

काठमाडौं,  — नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) का केन्द्रीय सल्लाहकार तथा जनयुद्धका अग्रज नेता दण्डपाणी पौडेलको शनिबार दुःखद निधन भएको छ। पार्टी संयोजक पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड' ले जारी गरेको शोक वक्तव्यमा पौडेलको निधनले सम्पूर्ण पार्टी परिवार गहिरो शोकमा डुबेको उल्लेख गर्दै उहाँप्रति उच्च सम्मानसहित श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिएको छ। वि.सं. २००४ बैशाख १ गते लमजुङको घनपोखरामा हिमनिधि र बसुन्धरा पौडेलको कोखबाट जन्मनुभएका कमरेड पौडेल २०१६ सालमा परिवारसँग चितवनको पारसनगरमा बसोबास गर्नुभएको थियो। २०२५ सालमा नेकपाको सदस्यता ग्रहण गरेर कम्युनिष्ट आन्दोलनमा सक्रिय हुनुभएका उहाँ जनयुद्धको तयारीदेखि हालसम्म क्रान्तिकारी यात्रामा निरन्तर अग्रपंक्तिमा रहनुभएको थियो। जनयुद्धका चुनौतीपूर्ण चरणमा चितवन जिल्ला जनसरकार प्रमुखका रूपमा उहाँले ऐतिहासिक योगदान दिनुभएको वक्तव्यमा उल्लेख छ। प्रचण्डको वक्तव्यमा भनिएको छ, "उहाँले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन जनताको हित, समाज परिवर्तन र समाजवादको आदर्शका लागि समर्पित गर्नुभयो। उहाँको सम्पूर्ण राजनीतिक यात्रा कम्युनिष्ट विचार, अनुशासन, जनसमर्पण र सिद्धान्तमा आधारित रह्यो।" जनयुद्धको तयारीकालमा भरतपुर एरिया समितिमा आवद्ध रहँदा वैचारिक बहस र छलफलमा क्रान्तिकारी दृष्टिकोणका साथ अग्रसर रहनुभएका कमरेड पौडेलले पूर्णकालीन क्रान्तिकारी जीवन रोजेर कठिन परिस्थितिमा पनि जनताको पक्षमा दृढतापूर्वक काम गर्नुभएको थियो। केही महिनादेखि प्राणघातक रोगसँग संघर्षरत रहँदा पनि उहाँले दृढ मनोबल र क्रान्तिप्रतिको अटुट प्रतिबद्धता कायम राख्नुभएको प्रचण्डले सम्झना गर्दै उहाँसँगको राजनीतिक तथा पारिवारिक सम्बन्ध विशेष र आत्मीय रहेको उल्लेख गर्नुभयो। "उहाँको सहयोग, स्नेह र अनुशासन मेरो जीवनमा प्रेरणाको स्रोत रहिरहनेछ," वक्तव्यमा भनिएको छ। पार्टीले शोकाकुल परिवारजनप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दै कमरेड पौडेलको आदर्श, समर्पण र योगदानले सबैलाई निरन्तर प्रेरणा दिने विश्वास व्यक्त गरेको छ।  कमरेड पौडेलको निधनले माओवादी आन्दोलनमा अपूरणीय क्षति पुगेको पार्टी नेताहरूले बताएका छन्।

काठमाडौं । जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौँले विभिन्न स्थानमा आगामी दुई महिनासम्म भेला प्रदर्शन, धर्ना र जुलुसजस्ता विरोधका कार्यक्रम गर्न निषेध गरेको छ ।  प्रमुख जिल्ला अधिकारी ईश्वरराज पौडेलद्वारा शुक्रबार जारी आदेशमा पाँच जनाभन्दा बढी भेला नहुनसमेत भनिएको छ । विरोधका कार्यक्रम आयोजना गर्दा उत्तेजित भीडबाट तोडफोड, आगजनी जस्ता उच्छृङ्खल तथा अवाञ्छित गतिविधि हुन सक्ने र आपसी मुठभेड, भिडन्त एवम हुलदङ्गा वा अशान्ति हुनसक्ने आदेशमा उल्लेख छ ।  स्थानीय प्रशासन ऐन, २०२८ को दफा ६ को उपदफा ३ ‘क’ बमोजिम राष्ट्रपति कार्यालय शीतल निवासलगायतका क्षेत्रहरुमा आजदेखि लागु हुने गरी दुई महिनासम्मका लागि पाँच जनाभन्दा बढी व्यक्ति भेला भई अनसन, धर्ना, घेराउ, जुलुस, प्रदर्शन तथा सभाजस्ता विरोधका कार्यक्रम गर्न निषेध गरिएको छ ।   राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान अगाडिको चोकसम्म, सामाखुशी जाने मोडदेखि १०० मिटर दक्षिणसम्म र दक्षिण पश्चिमतर्क सामाखुशी जाने मोडदेखि सामाखुशी खोलासम्म निषेध गरिएको छ ।  हरित गृह (उपराष्ट्रपति कार्यालय) लैनचौर क्षेत्र, केशरमहल चोकदेखि लैनचौर मोड हुँदै मल्ल होटलको सिमानासम्म नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय क्षेत्रमा भेला प्रदर्शन गर्न निषेध गरिएको छ ।  त्यसैगरी, केशरमहल चोकदेखि नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय दक्षिण गेट हुँदै जयनेपाल मोडसम्म, नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय दक्षिण गेटदेखि महेन्द्र सालिकसम्म पनि निषेध गरिएको छ ।   सिंहदरबार क्षेत्रमा भद्रकाली मन्दिर (तीनकुने आइल्याड) को पूर्वी कुनादेखि पूर्वतर्फ सिंहदरबार मूल गेटसम्म, सिंहदरबार मूलगेट अगाडिदेखि उत्तरतर्फ पद्मोदय माविको मोडसम्म भेला प्रदर्शन निषेध गरिएको आदेशमा उल्लेख छ ।  पद्मोदय मोडदेखि पूर्वतर्फ महालेखा परीक्षक कार्यालय अगाडि हुँदै अनामनगरतर्फ जाने सिंहदरबारको उत्तरपूर्वी मोड र सो मोडदेखि सिंहदरबार पूर्वी गेट हुँदै हनुमानस्थान मन्दिरसम्म, सिंहदरबार मूलगेट अगाडिदेखि दक्षिणतर्फ सर्वोच्च अदालत अगाडि हुँदै पुरातत्व विभागको चोकसम्म, पुरातत्व विभागको चोकदेखि सिंहदरबार दक्षिण गेट हुँदै हनुमानस्थान मन्दिरसम्म कुनै पनि भेला प्रदर्शन गर्न निषेध गरिएको छ ।  जिल्ला अदालतको पूर्वी मोडको प्रवेश मार्गदेखि जिल्ला प्रशासन कार्यालय उत्तरतर्फको मोडसम्म र प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटार क्षेत्रमा पनि निषेध गरिएको छ ।  राष्ट्रियसभा अध्यक्षको निवास, प्रधानमन्त्री निवास, प्रधानन्यायाधीश निवास तथा राष्ट्रबैङ्क चोकदेखि पूर्वतर्फ जाने सडकको १०० मिटरसम्म भेला प्रदर्शन निषेध गरिएको आदेशमा उल्लेख छ । 

काठमाडौं,   — उज्यालोको प्रतीक मानिने नेपालीको दोस्रो ठूलो चाड यमपञ्चक अर्थात् तिहार आजदेखि विधिवत् रूपमा आरम्भ भएकाे छ। कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि कार्तिक शुक्ल द्वितीयासम्म मनाइने यो पर्वमा आज दिउँसो १:२३ बजेसम्म द्वादशी र त्यसपछि त्रयोदशी तिथि लाग्ने भएकाले धनतेरस (धनत्रयोदशी) र यमदीपदानबाट चाडपर्वको सुरुवात भएकाे छ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले स्वीकृत पात्रोअनुसार दिउँसो १:२३ पछि लाग्ने त्रयोदशी तिथिमा धनत्रयोदशी र यमदीपदान मनाउनुपर्ने उल्लेख छ। समितिका सदस्य तथा धर्मशास्त्रविद् प्रा. डा. देवमणि भट्टराईका अनुसार, यमदीपदान परिवारका सदस्यहरूको सङ्ख्याअनुसार दक्षिण फर्काएर गरिन्छ। यसले यमयातनाबाट मुक्ति दिने विश्वास छ। कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि भाइटीकासम्म निरन्तर यमदीपदान गर्ने शास्त्रीय मान्यता छ। समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालले बताएअनुसार, बेलुकी त्रयोदशी तिथि परेका दिन धनत्रयोदशी र यमदीपदान सुरु हुने तथा प्रातःकालमा त्रयोदशी भएका दिन काग तिहार मनाउने प्रचलन छ। यस वर्ष काग तिहार कात्तिक २ गते (आइतबार) परेको छ भने धनवन्तरी जयन्ती पनि सोही दिन छ। तिहारका मुख्य पर्वहरूको तालिका मिति (२०८२) दिन  पर्वहरू कात्तिक १ (आज) शनिबार धनत्रयोदशी, यमदीपदान कात्तिक २ आइतबार काग तिहार, धनवन्तरी जयन्ती कात्तिक ३ सोमबार कुकुर तिहार, लक्ष्मीपूजा, नरक स्नान कात्तिक ४ मङ्गलबार कुनै पर्व नपर्ने (मध्य समय) कात्तिक ५ बुधबार गाई पूजा, गोरु पूजा, गोवर्धन पूजा, हलितिहार, बलीपूजा, आत्म (म्ह) पूजा, नेपाल संवत् ११४६ आरम्भ कात्तिक ६ बिहीबार भाइटीका, भाइपूजा (किजापूजा) तिथिको घटबढका कारण सोमबार कुकुर तिहार र लक्ष्मीपूजा एकै दिन परेको छ। कात्तिक ३ गते बिहान अरुणोदयकालअघि अपामार्गसहित नरक स्नान गरी कुकुर तिहार मनाइने र बेलुकी लक्ष्मीपूजा गरिनेछ। दिउँसो २:५२ सम्म चतुर्दशी र त्यसपछि औँसी तिथि लाग्ने भएकाले राति औँसीमा लक्ष्मीपूजा गर्ने शास्त्रीय विधि पालना गरिन्छ। कात्तिक ४ गते औँसी दिउँसो ४:२९ सम्म रहने भए पनि कुनै कर्म नपर्ने जनाइएको छ। कात्तिक ५ गते गाई, गोरु, गोवर्धन र आत्म (म्ह) पूजा तथा नेपाल संवत् ११४६ को आरम्भ हुने छ। प्रतिपदाका दिन सूर्योदयसँगै नयाँ वर्ष सुरु हुने शास्त्रीय वचनअनुसार यो निर्णय गरिएको अध्यक्ष ढकालले बताए। कात्तिक ६ गते बिहान ११:३९ मा भाइटीकाको शुभ साइत रहेको समितिका सदस्य लक्ष्मण पन्थीले जनाए। भाइटीका पश्चिम मोहडा गरी लगाइने र सर्वसाधारणका लागि मध्याह्नकालमा टीका लगाउनु शास्त्रसम्मत् छ। राज्य सञ्चालकहरूले भने साइतमा नै टीका लगाउनुपर्ने छ। बेलुकी सूर्यास्त नभएसम्म भाइटीका लगाउन सकिन्छ। तिहारको उज्यालो र उल्लास झिलीमिलीको चाड तिहारमा एक हप्ताअघिदेखि नै राजधानी तथा प्रमुख शहरहरू बत्तीले सजिएका छन्। बडादसैंमा सुनसान हुने काठमाडौं उपत्यका तिहारमा उत्सवमय बन्छ। लक्ष्मीपूजामा भैलो र गोवर्धन पूजामा देउसी खेल्ने परम्परा छ भने कर्णाली र सुदूरपश्चिममा कोजाग्रत पूर्णिमादेखि नै देउसीभैलो सुरु हुन्छ। कौडा, लंगुरबुर्जा, तासजस्ता जुवा खेल्ने चलन पनि छ। नेपाल प्रहरीले पटाका नपड्काई सभ्य रूपमा पर्व मनाउन आह्वान गरेको छ। तिहारअघि ठूलो सङ्ख्यामा पटाका बरामद भए पनि पड्काउने क्रम रोकिएको छैन। यमपञ्चकले सबैलाई शान्ति, समृद्धि र उज्यालोको सन्देश ल्याओस् भन्ने कामना गरिएको छ।

काठमाडौं— नेपालले अपराजित रहँदै आईसीसी पुरुष टी20 विश्वकप एसिया तथा पूर्वी एसिया प्रशान्त क्षेत्रीय छनोटको उपाधि जितेको छ। शुक्रबार अन्तिम खेलमा सामोआलाई १२४ रनले पराजित गर्दै नेपालले समूह चरणदेखि सुपर सिक्ससम्मका सबै खेल जितेर इतिहास रच्न सफल भएको हो। नेपालले दिएको २१२ रनको विशाल लक्ष्य पछ्याउँदै सामोआले २० ओभरमा ७ विकेट गुमाएर मात्र ८७ रन बनायो। सामोआका सिन सोलियाले सर्वाधिक ४० रनको योगदान दिए। नेपालका बलर ललित राजवंशीले घातक प्रदर्शन गर्दै ३ विकेट लिए भने करण केसी, सन्दीप लामिछाने र कप्तान रोहित पौडेलले समान १-१ विकेट लिए। त्यसअघि टस हारेर पहिले ब्याटिङ गर्ने निम्तो पाएको नेपालले आसिफ शेख र दीपेन्द्रसिंह ऐरीका अर्धशतकको सहयोगमा २० ओभरमा ४ विकेट गुमाएर २११ रनको मजबुत स्कोर बनायो। ओपनर आसिफ शेखले ४१ बलमा ७ चौका र ४ छक्कासहित ६९ रनको आकर्षक पारी खेले भने दीपेन्द्र ऐरीले २ चौका र ४ छक्कासहित ५३ रन थपे। लोकेश बमले ११ बलमा ३ चौका र ३ छक्कासहित ३९ रनको विस्फोटक पारी खेल्दै राम्रो फिनिसिङ गरे। कप्तान रोहित पौडेल २१ रनमा अविजित रहे भने कुशल भुर्तेलले १७ रनको योगदान दिए। सामोआका बलर डानियल बर्गस, साउमानी ताइ, डारियस भिसर र नोआह मिडले समान १-१ विकेट लिए। यो जितसँगै नेपालले ११ वर्षपछि आईसीसीको कुनै प्रतियोगितामा उपाधि जितेको छ। यसअघि सन् २०१४ मा आईसीसी डिभिजन चारको उपाधि जितेको थियो। सन् २०२३ को विश्वकप छनोटमा फाइनलमा ओमानसँग सुपर ओभरमा हारेपछि नेपाललाई आईसीसी उपाधिबाट वञ्चित हुनुपरेको थियो। नेपालले समूह चरणमा कुवेत र जापानलाई पराजित गरेको थियो। कुवेत समूह चरणबाट अघि नबढेपछि जापानविरुद्धको जितका २ अंक बोकेर सुपर सिक्समा प्रवेश गरेको नेपालले पहिलो खेलमै युएईलाई १ रनको रोमाञ्चक जित दिलायो। दोस्रो खेलमा कतारलाई ५ रनले हराएपछि विश्वकप छनोट लगभग पक्का भएको थियो। तेस्रो खेलमा ओमानलाई ३८ रनले पराजित गर्दै उपाधिको ढोका ढकढकाइसकेको नेपालले अन्तिम खेलमा सामोआलाई हराएर उपाधि कायम राख्यो। यस छनोटबाट नेपाल, युएई र ओमानले आगामी सन् २०२६ मा भारत र श्रीलंकामा संयुक्त रूपमा आयोजना हुने टी20 विश्वकपको यात्रा पक्का गरेका छन्। नेपालको यो ऐतिहासिक सफलताले क्रिकेटप्रेमीहरूमा उत्साह छाएको छ।