आजको विदेशी मुद्राको विनिमय दर, कुवेती दिनार १ को ४६१.५३ रुपैयाँ !
काठमाडौं – नेपाल राष्ट्र बैंकले सेप्टेम्बर ४, २०२५ (बिहीबार) का लागि विभिन्न विदेशी मुद्राहरूको विनिमय दर निर्धारण गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राहरूको खरिद र बिक्री दर तोकेको छ।
प्रमुख मुद्राहरूको विनिमय दर
नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको विनिमय दर निम्नानुसार छ:
-
अमेरिकी डलर (USD)
खरिददर: १४०.६२ रुपैयाँ
बिक्रीदर: १४१.२२ रुपैयाँ -
युरोपियन युरो (EUR)
खरिददर: १६३.७० रुपैयाँ
बिक्रीदर: १६४.३९ रुपैयाँ -
युके पाउन्ड स्टर्लिङ (GBP)
खरिददर: १८८.४० रुपैयाँ
बिक्रीदर: १८९.२० रुपैयाँ -
स्विस फ्र्यांक (CHF)
खरिददर: १७४.६९ रुपैयाँ
बिक्रीदर: १७५.४४ रुपैयाँ -
अष्ट्रेलियन डलर (AUD)
खरिददर: ९१.८३ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ९२.२२ रुपैयाँ -
क्यानेडियन डलर (CAD)
खरिददर: १०१.९१ रुपैयाँ
बिक्रीदर: १०२.३४ रुपैयाँ -
सिङ्गापुर डलर (SGD)
खरिददर: १०९.१० रुपैयाँ
बिक्रीदर: १०९.५६ रुपैयाँ -
जापानी येन (JPY, १० येन)
खरिददर: ९.४६ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ९.५० रुपैयाँ -
चिनियाँ युआन (CNY)
खरिददर: १९.६८ रुपैयाँ
बिक्रीदर: १९.७६ रुपैयाँ -
साउदी अरेबियन रियाल (SAR)
खरिददर: ३७.४८ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ३७.६४ रुपैयाँ -
कतारी रियाल (QAR)
खरिददर: ३८.५८ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ३८.७४ रुपैयाँ -
थाई भाट (THB)
खरिददर: ४.३५ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ४.३६ रुपैयाँ -
युएई दिराम (AED)
खरिददर: ३८.२८ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ३८.४५ रुपैयाँ -
मलेसियन रिंगेट (MYR)
खरिददर: ३२.२६ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ३३.४१ रुपैयाँ -
दक्षिण कोरियाली वन (KRW, १०० वन)
खरिददर: १०.१२ रुपैयाँ
बिक्रीदर: १०.१६ रुपैयाँ -
स्विडिस क्रोनर (SEK)
खरिददर: १४.८८ रुपैयाँ
बिक्रीदर: १४.९४ रुपैयाँ -
डेनिस क्रोनर (DKK)
खरिददर: २१.९३ रुपैयाँ
बिक्रीदर: २२.०३ रुपैयाँ -
हङकङ डलर (HKD)
खरिददर: १८.०२ रुपैयाँ
बिक्रीदर: १८.१० रुपैयाँ -
कुवेती दिनार (KWD)
खरिददर: ४४९.५७ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ४६१.५३ रुपैयाँ -
बहराइन दिनार (BHD)
खरिददर: ३७२.९९ रुपையाँ
बिक्रीदर: ३७४.५८ रुपैयाँ -
ओमनी रियाल (OMR)
खरिददर: ३६५.२५ रुपैयाँ
बिक्रीदर: ३६६.८१ रुपैयाँ -
भारतीय रुपैयाँ (INR, १००)
खरिददर: १६०.०० रुपैयाँ
बिक्रीदर: १६०.१५ रुपैयाँ
नेपाल राष्ट्र बैंकले यी विनिमय दरहरू बजारको अवस्था र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा बजारको आधारमा निर्धारण गरेको हो। यी दरहरू आवश्यकता अनुसार जुनसुकै समयमा संशोधन हुन सक्ने बैंकले जनाएको छ। साथै, वाणिज्य बैंकहरूले तोक्ने विनिमय दरहरू केही फरक हुन सक्ने भएकाले कारोबार गर्नुअघि सम्बन्धित बैंकसँग सम्पर्क गर्न सुझाव दिइएको छ।
नवीनतम र अद्यावधिक विनिमय दरहरू नेपाल राष्ट्र बैंकको आधिकारिक वेबसाइट (www.nrb.org.np) मा उपलब्ध छन्। विदेशी मुद्रा कारोबार गर्ने व्यक्ति र व्यवसायीहरूलाई नियमित रूपमा वेबसाइट जाँच गर्न वा बैंकसँग सम्पर्क गर्न अनुरोध गरिएको छ।
विदेशी मुद्रा विनिमय दरको यो अद्यावधिकले नेपालको आयात-निर्यात, रेमिट्यान्स, र वैदेशिक व्यापारमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ।
किमको चीन भ्रमण : चर्चामा रहेकी किमकी छोरीको संसारभर चर्चा
सियोल। उत्तर कोरियाका सर्वोच्च नेता किम जोङ–उनकी किशोरी छोरी किम जू–एले यस साता आफ्नो पहिलो अन्तरराष्ट्रिय भ्रमणका क्रममा बेइजिङ पुगेर विश्वको ध्यान खिचेकी छन्। उनलाई आफ्ना बाबुसँगै देखिनुले उनी उत्तर कोरियाको आगामी नेतृत्वका लागि ‘अग्रपङ्क्तिकी’ उम्मेदवार भएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। किम जू–एको जीवन सेप्टेम्बर २०१३: किम जोङ–उन र उनकी पत्नी री सोल–जूको सन्तानको अस्तित्व पहिलो पटक सार्वजनिक भएको थियो। पूर्व अमेरिकी बास्केटबल खेलाडी डेनिस रोडम्यानले प्योङयाङ भ्रमणका क्रममा किम जोङ–उनकी ‘बेबी’ छोरी जू–एलाई भेटेको र आफूले उनलाई काखमा लिएको अनौपचारिक रूपमा खुलासा गरेका थिए। त्यतिबेला उनको उमेर स्पष्ट भएको थिएन। नोभेम्बर १९, २०२२: उत्तर कोरियाको सरकारी सञ्चारमाध्यमले पहिलो पटक किम जोङ–उनको ‘प्रिय’ छोरीको बारेमा उल्लेख गर्यो। उनले आफ्ना बाबुसँगै अन्तरमहाद्वीपीय ब्यालिस्टिक मिसाइलको प्रक्षेपण अवलोकन गरेको समाचारमा उल्लेख भएको थियो। यद्यपि, उनको नाम र उमेर स्पष्ट गरिएको थिएन। अप्रिल २६, २०२५: किम जू–एले आफ्ना बाबुसँगै एक नौसैनिक युद्धपोतको उद्घाटन समारोहमा सहभागिता जनाइन्। प्यान्टसुटमा देखिएकी उनी परिपक्व देखिन्थिन् र आफ्ना बाबुजत्तिकै उभिएकी थिइन्। मे १०, २०२५: किम जू–एले रुसको ८०औँ विश्वयुद्ध विजय दिवसको अवसरमा रुसी दूतावासको भ्रमणमा आफ्ना बाबुलाई साथ दिइन्। रुसी राजदूत मात्सेगोराले उनलाई गालामा चुम्बन गरेको तस्बिर सार्वजनिक भएको थियो। जुन १५, २०२५: किम जू–ए हतियार कारखानाको निरीक्षणमा आफ्ना बाबुसँगै देखिइन्। सेतो पहिरनमा उनी अझ परिपक्व देखिएकी थिइन्। उत्तर कोरियाको सरकारी सञ्चारमाध्यमले सावधानीपूर्वक छनोट गरिएका तस्बिरहरूमा उनलाई अग्रपङ्क्तिमा देखाइएको थियो। जुन २५, २०२५: किम जू–ए वन्सानको पूर्वी तटमा अवस्थित अवकाश रिसोर्टको औपचारिक उद्घाटन समारोहमा उपस्थित भइन्। यो किम जोङ–उनको महत्त्वाकाङ्क्षी परियोजना हो। सरकारी सञ्चारमाध्यमले उनलाई आफ्नी आमा री सोल–जूभन्दा अग्लो र किम जोङ–उनजत्तिकै प्रमुख रूपमा प्रस्तुत गरेको थियो। जुन ३०, २०२५: किम जू–एले आफ्ना बाबु र भ्रमणमा आएकी रुसी संस्कृति मन्त्री ओल्गा ल्युबिमोभासँगै एक साङ्गीतिक समारोहमा भाग लिइन्। समारोहको पृष्ठभूमिमा रुसमा उत्तर कोरियाली सेनाको तस्बिरहरू प्रदर्शन गरिएको थियो। सेप्टेम्बर २, २०२५: किम जू–ए आफ्ना बाबु किम जोङ–उनसँगै दोस्रो विश्वयुद्धको समापनको ८०औँ वार्षिकोत्सव मनाउन बेइजिङ पुगिन्। उनी आफ्ना बाबुपछि दोस्रो स्थानमा रेलबाट ओर्लिएकी थिइन्। सरकारी सञ्चारमाध्यमले उनको भ्रमणको तत्काल उल्लेख नगरे पनि उनले सैन्य परेडमा सहभागिता नजनाएको बताइएको छ। विश्लेषकहरूले उनको यो पहिलो विदेश भ्रमणले उत्तर कोरियाको आगामी नेतृत्वका लागि उनलाई सम्भावित उत्तराधिकारीको रूपमा स्थापित गरेको बताएका छन्। किम जू–एको यी सार्वजनिक उपस्थितिहरूले उनलाई उत्तर कोरियाको भावी नेतृत्वका लागि तयार गरिँदै गरेको सङ्केत गर्छ। द न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार उनलाई ‘महान मार्गदर्शक’ को रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ, जुन उत्तर कोरियामा नेतृत्वको सङ्केत मानिन्छ। यद्यपि, उनको आधिकारिक पद र उनको आवाज बाहिर कहिल्यै सुनिएको छैन। दक्षिण कोरियाका गुप्तचर अधिकारीहरू र विश्लेषकहरूले उनलाई किम जोङ–उनको सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा नजिकबाट नियालिरहेका छन्।
अध्यक्ष प्रचण्डद्वारा अनेमसंघ (क्रान्तिकारी)को सातौँ राष्ट्रिय सम्मेलन उद्घाटन
काठमाडौँ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष तथा गणतन्त्र नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले अखिल नेपाल महिला संघ (क्रान्तिकारी) को सातौँ राष्ट्रिय सम्मेलनको उद्घाटन गर्नुभएको छ। बुधबार काठमाडौँको प्रज्ञा भवन, कमलादीमा आयोजित भव्य समारोहका बीच प्रचण्डले सम्मेलनको औपचारिक उद्घाटन गर्नुभयो। अनेमसंघ क्रान्तिकारीकी उपाध्यक्ष गंगा बेल्बासेका अनुसार सम्मेलनको उद्घाटन समारोह प्रज्ञा भवनमा सम्पन्न भएको छ भने बन्दसत्र भोलि र पर्सी सुकेधारास्थित एक पार्टी प्यालेसमा हुनेछ। सम्मेलनले १७ सदस्यीय पदाधिकारीसहित २१५ सदस्यीय नयाँ केन्द्रीय समिति चयन गर्नेछ। सम्मेलनमा माओवादी केन्द्रका नेताहरू, कार्यकर्ता, र महिला अधिकारका क्षेत्रमा सक्रिय विभिन्न व्यक्तित्वहरूको सहभागिता रहेको छ। यो सम्मेलनले महिला सशक्तीकरण र समानताका लागि नयाँ नेतृत्व र रणनीति तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
काँग्रेस नेता बडुको प्रश्न: लिपुलेकको विषय चिनियाँ विदेश मन्त्रालयको प्रेस नोटमा किन आएन ?
काठमाडौं । नेपाली काँग्रेसका नेता दिलेन्द्रप्रसाद बडुले नेपालको भूमि लिपुलेक पासका सन्दर्भमा चीनको विदेश मन्त्रालयको प्रेस नोटमा उल्लेख नभएको विषयमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् । प्रतिनिधिसभाको विशेष समयमा बोल्दै बडुले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भ्रमणका क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँगको भेटपछि चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको प्रेस नोटका सन्दर्भमा प्रश्न उठाएका छन् । प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै उनले सरकारको जवाफ आउनु पर्नेमा जोड दिए । उनले भने, 'चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको प्रेस नोटमा लिपुलेकको विषय उल्लेख भएको छैन । बरु त्यहाँ छलफल नै नभएको विषय जिएसआइको प्रस्तावमा नेपाल सहमत भएको कुरा छ । किन र कसरी यस्तो भयो ? सरकारले यस बारेमा जवाफ दिनुपर्छ ।' काँग्रेस नेता बडुले सीमा विवादका सन्दर्भमा भारत र चीन दुवै जिम्मेवार रहेकाले यो विषयमा चीन पनि जिम्मेवार हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।
माओवादी सांसद छिरिङलामु लामालाई बोल्न रोके सभामुखले
काठमाडौँ । प्रतिनिधिसभाको बुधबारको बैठकमा सभामुख देवराज घिमिरेले नेकपा (माओवादी केन्द्र) की सांसद छिरिङलामु लामा तामाङलाई बोल्दाबोल्दै रोकेका छन्। सांसद लामाले आकस्मिक समयमा सभामुखलाई जानकारी दिएकोभन्दा फरक विषयमा बोलेको भन्दै सभामुखले उनलाई रोकेका हुन्। बैठकमा सांसद लामाले बोल्न सुरु गरेपछि सभामुख घिमिरेले उनलाई माग गरिएको विषयमा केन्द्रित रहन निर्देशन दिएका थिए। उनले भने, “माननीयज्यू, जुन विषय माग गर्नुभएको छ, त्यही विषयमा बोल्न निर्देश गर्दछु।” तर, लामाले आफ्नो विषय आउनै लागेको बताए पनि निर्धारित विषयमा प्रवेश नगरेपछि सभामुखले उनलाई रोक लगाए। “तपाईंले दिएको विषय र बोलेको विषय मिलेन, कृपया बस्नुस्,” सभामुख घिमिरेले भने।
ट्रम्प प्रशासनको कडा नीति: अमेरिकाबाट थप ३७ नेपाली निष्कासन
काठमाडौँ। अमेरिकाले अवैध आप्रवासीलाई देश निकाला गर्ने अभियानलाई तीव्र बनाएको छ, जसको प्रभाव नेपाली नागरिकहरूमाथि पनि परिरहेको छ। अमेरिकाको अध्यागमन तथा भन्सार प्रवर्तन (ICE) ले थप ३७ नेपाली नागरिकलाई निष्कासनको सूचीमा राखेर बुधबार (३ सेप्टेम्बर २०२५) मा ओम्नी एयरको चार्टर विमान (उडान नम्बर N828AX) मार्फत नेपाल फिर्ता पठाउँदैछ। अध्यागमन विभागका महानिर्देशक रामचन्द्र तिवारीका अनुसार मङ्गलबार दिउँसो यो उडानको जानकारी प्राप्त भएको हो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएयता (२० जनवरी २०२५) अमेरिकाले हालसम्म २०० भन्दा बढी नेपाली नागरिकलाई यसैगरी फिर्ता पठाइसकेको छ। निष्कासित नेपालीहरू नेपालका २८ जिल्लाबाट रहेका छन्, जसमा दाङ, पश्चिम रुकुम, र पूर्वी रुकुमबाट सबैभन्दा धेरै छन्। अन्य जिल्लाहरूमा सल्यान, म्याग्दी, पर्वत, बाँके, रोल्पा, बागलुङ, सिन्धुपाल्चोक, काठमाडौँ, जाजरकोट, दोलखा, कास्की, कैलाली, कञ्चनपुर, गोरखा, जुम्ला, झापा, डोटी, डोल्पा, धनकुटा, पर्सा, मकवानपुर, मुस्ताङ, मोरङ, सिन्धुली, र सुनसरी समावेश छन्। नेपाल प्रहरीका अनुसार निष्कासित अधिकांश नेपालीहरू संगठित गिरोहलाई रकम बुझाएर अवैध बाटो (तल्लो रुट) मार्फत अमेरिका प्रवेश गरेका थिए। ट्रम्प प्रशासनले गैरकानुनी रूपमा बसोबास गर्ने आप्रवासीहरूलाई लक्षित गरी कडा नीति अपनाएको छ। अमेरिकाले नेपालसहित विभिन्न मुलुकबाट आएका १४ लाख ४५ हजार ५४९ जनालाई निष्कासनको सूचीमा राखेर सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेको छ। यसमध्ये मेक्सिको, एल साल्भाडोर, भारत, ग्वाटेमाला, होन्डुरस, र भेनेजुएलाबाट आएकाहरू निष्कासनको सूचीमा अग्रस्थानमा छन्। ICE ले २४ नोभेम्बर २०२४ सम्म निष्कासनको अन्तिम आदेश प्राप्त गरेका तर पक्राउ नपरेका व्यक्तिहरूलाई हाल धरपकड गरी नियन्त्रणमा लिई सम्बन्धित देशमा फिर्ता पठाउने अभियान तीव्र बनाएको छ।
नेपाली बजारमा सुनको मूल्यले बनायो नयाँ रेकर्ड
काठमाडौँ। नेपाली बजारमा सुनको मूल्यले लगातार नयाँ कीर्तिमान कायम गरिरहेको छ। बुधबार सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख ७,९०० रुपैयाँ पुगेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ। यो हालसम्मकै उच्च मूल्य हो। मङ्गलबार प्रतितोला २ लाख ५,९०० रुपैयाँमा कारोबार भएको सुनको मूल्य आज २,००० रुपैयाँले बढेको हो। यता, चाँदीको मूल्यमा भने सामान्य ह्रास आएको छ। बुधबार चाँदी प्रतितोला ५ रुपैयाँले घटेर २,४८० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अन्तरराष्ट्रिय बजारमा पनि सुनको मूल्य उच्च छ। अन्तरराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार आज सुन प्रतिऔंस ३,५३६ अमेरिकी डलरमा कारोबार भइरहेको छ। नेपाली बजारमा सुनको मूल्यले लगातार नयाँ कीर्तिमान कायम गरिरहेको छ। बुधबार सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख ७,९०० रुपैयाँ पुगेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ। यो हालसम्मकै उच्च मूल्य हो। मङ्गलबार प्रतितोला २ लाख ५,९०० रुपैयाँमा कारोबार भएको सुनको मूल्य आज २,००० रुपैयाँले बढेको हो। यता, चाँदीको मूल्यमा भने सामान्य ह्रास आएको छ। बुधबार चाँदी प्रतितोला ५ रुपैयाँले घटेर २,४८० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अन्तरराष्ट्रिय बजारमा पनि सुनको मूल्य उच्च छ। अन्तरराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार आज सुन प्रतिऔंस ३,५३६ अमेरिकी डलरमा कारोबार भइरहेको छ।
अनेमसंघ क्रान्तिकारीको सातौँ राष्ट्रिय सम्मेलन आज, प्रचण्डद्वारा उद्घाटन हुने
काठमाडौँ। नेकपा (माओवादी केन्द्र) निकट अखिल नेपाल महिला संघ (क्रान्तिकारी) को सातौँ राष्ट्रिय सम्मेलन आजदेखि काठमाडौँमा सुरु हुँदैछ। सम्मेलनको उद्घाटन माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले आज दिउँसो १ बजे प्रज्ञा भवन, कमलादीमा गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। अनेमसंघ क्रान्तिकारीकी उपाध्यक्ष गंगा बेल्बासेका अनुसार उद्घाटन समारोह प्रज्ञा भवनमा हुनेछ भने बन्दसत्र भोलि र पर्सी सुकेधारास्थित एक पार्टी प्यालेसमा आयोजना हुनेछ। सम्मेलनले १७ सदस्यीय पदाधिकारीसहित २१५ सदस्यीय नयाँ केन्द्रीय समिति चयन गर्नेछ। अनेमसंघ क्रान्तिकारीको विधानअनुसार केही केन्द्रीय पदहरू मनोनयनद्वारा चयन हुने व्यवस्था छ। अध्यक्ष पदका लागि विमला सुवेदी, टीका बुढाथोकी र दामा शर्मालाई मुख्य दाबेदारका रूपमा हेरिएको छ।
नेकपाको स्थायी समिति बैठकको निष्कर्ष : माओवादी केन्द्रसँग तत्काल पार्टी एकता
काठमाडौं । नेत्रविक्रम चन्द 'विप्लव' नेतृत्वको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को स्थायी समिति बैठकले नेकपा (माओवादी केन्द्र)सँग पार्टी एकता गर्नेसहित बामएकतामा जोड दिएको छ । मंगलबार सम्पन्न पार्टीको स्थायी समिति बैठकले नेकपा (माओवादी केन्द्र)सँग पार्टी एकता गर्ने विषयमा निर्णय गरेको र बाम एकतामा जोड दिएको छ । पार्टीका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द 'विप्लव'ले प्रस्तुत गरेको समसामयिक प्रस्तावलाई बैठकले पारित गरेको छ । भोलि बस्ने पोलिटब्युरो बैठकमा थप छलफल गर्ने तयारी नेकपाको छ । स्थायी समितिका एक सदस्यले भने, भोलि बस्ने पोलिटब्युरो बैठकमा यस सम्बन्धमा छलफल हुनेछ । त्यस लगत्तै बस्ने केन्द्रीय समिति बैठकबाट पार्टी एकताका सन्दर्भमा निर्णय हुनेछ । नेकपा माओवादी केन्द्रले तत्काल पार्टी एकता गर्ने निर्णय नै गरेको विषयलाई स्थायी समिति बैठकले सकरात्मकरुपमा लिएको ती सदस्यले जानकारी दिए । तत्काल माओवादी केन्द्रसँग एकता गरेर क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टीहरुको समग्र एकतालाई अगाडि बढाउने विषयमा बैठक केन्द्रित रहेको थियो । अब नेकपाले पोलिटब्युरो र केन्द्रीय समिति बैठकबाट पार्टी एकताका लागि ठोस प्रस्ताव र जिम्मेवारी तोकेर अगाडि बढ्ने छ । नेकपाको पोलिटब्युरो र केन्द्रीय समिति बैठक पनि पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय शिवगढी कपिलबस्तुमा बस्नेछ ।
चीनको भव्य सैन्य परेड : सी, पुटिन र किम एकसाथ देखिए
बेइजिङ। दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यको ८०औं वर्षगाँठको अवसरमा चीनले बेइजिङको तियानआनमेन स्क्वायरमा भव्य सैन्य परेड आयोजना गरेको छ। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको उपस्थितिमा भएको यो परेडमा हजारौं सैनिक र अत्याधुनिक हतियारहरू प्रदर्शन गरिए। नेपाली समयअनुसार बिहान ६:४५ बजे सुरु भएको यो परेड चीनको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो सैन्य परेड मानिएको छ। यो दोस्रो पटक हो जसमा चीनले विश्वयुद्धको अन्त्यको अवसरमा यस्तो समारोह आयोजना गरेको हो। परेडमा विभिन्न देशका राष्ट्रप्रमुख र सरकारप्रमुख सहभागी भएका थिए। एसियाबाट पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरिफ, इरानका राष्ट्रपति मसउद पेजेश्कियन, मंगोलियाका राष्ट्रपति उखनागिन खुरेल्सुख, इन्डोनेशियाका राष्ट्रपति प्रबोवो सुबियान्तोसहित काजाकस्तान, उज्बेकिस्तान, ताजिकिस्तान र किर्गिस्तानका नेताहरू उपस्थित थिए। युरोपबाट भने स्लोभाकियाका प्रधानमन्त्री रोबर्ट फिको र सर्बियाका राष्ट्रपति एलेक्जान्डर भुचिच मात्र सहभागी भए। अफ्रिका र क्यारेबियन मुलुकबाट क्युबाका राष्ट्रपति मिगेल डियाज–कानेल र माल्दिभ्सका राष्ट्रपति मोहम्मद मुइज्जु पनि उपस्थित थिए। यो परेडको विशेष आकर्षण चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ, रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र उत्तर कोरियाका सर्वोच्च नेता किम जोङ–उनको एकसाथ उपस्थिति थियो। अमेरिकी टेलिभिजन नेटवर्क सिएनएनका अनुसार यी तीन नेता एकैसाथ एउटै फ्रेममा देखिएको यो पहिलो अवसर हो। परेडतर्फ जाँदै गर्दा तीनै नेताले काँधमा काँध मिलाएर हिँडेको दृश्यले विश्व भूराजनीतिमा नयाँ सन्देश दिएको छ। सिएनएनले यो दृश्यलाई चीन, रुस र उत्तर कोरियाले पश्चिमी मुलुकहरूलाई चुनौती दिने वैकल्पिक विश्व व्यवस्थाको साझेदारको रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गरेको संकेतका रूपमा विश्लेषण गरेको छ। पछिल्लो समय चीन र उत्तर कोरियाबीचको सम्बन्धमा केही चिसोपन आएको आकलन गरिए पनि यो परेडमा किम जोङ–उनलाई सी जिनपिङले आफैंले निमन्त्रणा गरेका थिए। किम बुलेटप्रुफ रेल चढेर चीन पुगेका थिए। सिएनएनका अनुसार सन् २०२४ मा यी दुई देशबीच उच्चस्तरीय भेटघाट भएको थिएन। युक्रेन युद्धपछि उत्तर कोरियाले रुसलाई हतियार र सैन्य सहयोग प्रदान गरेको सन्दर्भमा यो दृश्यले चीन र उत्तर कोरियाबीचको सम्बन्ध सुधारको सङ्केत गरेको विश्लेषण गरिएको छ। तीन नेताको यो एकताले विश्व भूराजनीतिमा बढ्दो ध्रुवीकरणको पृष्ठभूमिमा बलियो सन्देश दिएको छ। अमेरिकी मिडियाहरूले लेखेअनुसार यो दृश्यले चीन, रुस र उत्तर कोरियाको कूटनीतिक र सैन्य सहकार्य निकट भविष्यमा अझ सुदृढ हुने सङ्केत गर्छ।
प्रचण्ड–माधव भेटवार्ता: बाम एकताका लागि संयुक्त पहल गर्ने सहमति
काठमाडौं । मुलुकको समसामयिक राजनीतिक अवस्थाबारे गम्भीर छलफल गर्ने क्रममा नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र नेकपा (एकीकृत समाजवादी)का अध्यक्ष माधवकुमार नेपालबीच मंगलबार भेटवार्ता भएको छ । समाजवादी पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय, आलोकनगरमा बसेको उक्त बैठकबारे जानकारी दिंदै नेकपा (एस) का उपमहासचिव रामकुमार भट्टराईले दुबै नेताबीच बाम एकतालाई सुदृढ बनाउने र समाजवादी मोर्चालाई अझ सक्रिय रूपमा अगाडि बढाउने विषयमा सकारात्मक छलफल भएको बताउनु भयाे उनका अनुसार मुलुकमा स्थिरता, सुशासन र विकासलाई मुख्य एजेन्डा बनाउँदै बामपन्थी शक्तिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने पहलमा दुबै नेताले सहमति जनाएका छन् । साथै, आन्तरिक असमझदारीलाई समाधान गर्दै पार्टी संगठनलाई मजबुत बनाउने, कार्यकर्तामाझ एकता र उत्साह जगाउने विषयमा पनि बैठकमा जोड दिनुभयाे । बैठकमा नेकपा माओवादी केन्द्रका महासचिव देव गुरुङ, नेकपा (एस) का उपाध्यक्ष राजेन्द्र पाण्डेसहित दुबै दलका अन्य नेताहरूको समेत उपस्थिति थियो । सहभागी नेताहरूका अनुसार निकट भविष्यमा समाजवादी मोर्चालाई प्रभावकारी र विश्वासिलो विकल्पका रूपमा अगाडि बढाउने ठोस कार्यक्रमहरू तय गर्ने तयारी समेत गरिएको छ । राजनीतिक स्थिरता र लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई सबल बनाउन बामपन्थी एकता अपरिहार्य रहेको भन्दै नेताहरूले जनताका पक्षमा साझा एजेन्डा लिएर अगाडि बढ्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।
प्रवासी नागरिकतालाई सरकारले कागजको खोस्टाजस्तो व्यवहार गर्यो : अध्यक्ष प्रचण्ड
काठमाडौं । नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले सीमा समस्या समाधानका लागि सरकारले कूटनीतिक पहल लिनुपर्ने बताउनुभएको छ। सोमबार साँझ सम्पन्न एशिया प्रदेश संगठन समितिको विस्तारित बैठकलाई सम्बोधन गर्दै पार्टी अध्यक्ष प्रचण्डले सो कुरा बताउनुभएको हो। उहाँले आफ्नो प्रधानमन्त्रीत्वकालमा भारत भ्रमणका क्रममा लिपुलेक र कालापानीको विषयमा भारतीय प्रधानमन्त्रीसँग संवाद गरेर सार्वजनिक घोषणा गराएको स्मरण गराउँदै भन्नुभयो, “सीमा समस्या कूटनीतिक पहलबाटै समाधान गर्नुपर्छ भन्नेमा माओवादी केन्द्र स्पष्ट छ।” उहाँले भन्नुभयो, “कामरेडहरूलाई यो पनि थाहा हुनुपर्छ। राष्ट्रियताको बारेमा, नेपालको सिमाना र लिपुलेकका बारेमा म पछिल्लो पटक प्रधानमन्त्रीको रूपमा भारत भ्रमणमा जाँदा, कालापानी र लिपुलेकको विषयमा गम्भीर ढंगले कुरा गरी, इतिहासमा पहिलो पटक मेरो नेतृत्वमा रहेको सरकारले नै भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई नेपाल–भारतको सीमा समस्या संवादबाट समाधान गरिन्छ भनेर सार्वजनिक घोषणा गर्न लगाएको हो। मैले मिहिनेत गरेर समाधान गर्नुपर्छ भन्नेमा पुर्याएका थियौँ। अहिलेको सरकारले कूटनीतिक पहलबाट सीमा समस्या समाधान गर्न पहल लिनुपर्छ भन्नेमा माओवादी केन्द्र स्पष्ट छ।” बैठकलाई सम्बोधन गर्दै अध्यक्ष प्रचण्डले प्रवासी क्षेत्रमा क्रियाशील नेताकार्यकतालाई पार्टीको मूलधारमा ल्याउन विशेष प्रयास थालिएको जानकारी दिनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “पछिल्लो स्थायी समितिको बैठकपछि विभिन्न प्रदेशहरूको बैठक बस्ने क्रम जारी छ। केही प्रदेशहरूको बैठक बसेका छौँ। यो पाँचौँ प्रदेशको बैठक हो। अहिले समय अभाव भयो , छिट्टै प्रवासका सबै साथीहरूको कुरा सुन्ने गरी अन्तरक्रियात्मक अर्को बैठक बस्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु। अहिले प्रवासमा ठूलो संख्यामा जनशक्ति रहेका हुँदा प्रदेशहरू बढाउने र प्रवासलाई महत्व दिइएको छ।” “पार्टीले राम्रोसँग महसुस गरेको छ कि, मध्यपूर्व र एसियालाई महत्व नदिए पार्टीलाई राम्रोसँग अगाडि बढाउन सकिन्न। प्रवासमा रहेका साथीहरूलाई पार्टीमा महत्व दिने गरी थप निर्णय गर्छौँ,” उहाँले भन्नुभयो। पार्टीले मध्यपूर्व र एसियामा रहेका कार्यकर्ताको योगदानप्रति आभार व्यक्त गर्दै, “प्रवासी जनशक्तिलाई बेवास्ता गरेर पार्टी अघि बढ्न सक्दैन,” भन्दै संगठन विस्तारलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। सो क्रममा अध्यक्ष प्रचण्डले पार्टीभित्र गुटबन्दी र अराजक व्यवहार सह्य नहुने बताउनुभयो। उहाँले जनवादको अभ्यास गर्दै केन्द्रीयता कायम गर्ने प्रयास भइरहेको र सबै नेता–कार्यकर्ताले आफूलाई लागेका विषय आन्तरिक बैठकहरूमा खुला ढंगले राख्दै पार्टी अनुशासन पालना गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “लामो छलफल र बहस गरेर स्थायी समिति बैठकले पार्टीमा अराजकता देखिए कारबाही गर्ने निर्णय सर्वसम्मतिले लिएको छ। कसैले पार्टीको नीति र पद्धति विपरीत लेख्ने–बोल्ने गरेको भए अनुशासनको स्पष्टिकरण सोध्ने काम गर्न निर्देशन दिन्छु।” अनुशासनको स्पष्टिकरण सोध्दा पार्टीका आन्तरिक बैठकहरूमा जो–सुकैलाई पनि आफूलाई लागेको विचार राख्ने र बहसको वातावरण बनाउने काम गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो। पार्टीलाई व्यवस्थित र अनुशासित बनाउन सबैले भूमिका खेल्न आवश्यक रहेको पनि उहाँले बताउनुभयो। अध्यक्ष प्रचण्डले पार्टीलाई जनतामैत्री, संगठित र एकीकृत बनाउँदै जनविश्वास पुनः आर्जन गर्नेतर्फ लाग्न सबै कार्यकर्तालाई आह्वान गर्नुभयो। “हामी फेरि अभियानमा जाँदैछौँ। अब हरेक क्रान्तिकारी कमरेडले पार्टी एकताका लागि जिम्मेवारीपूर्वक भूमिका खेल्नुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो। पार्टीका विभिन्न अभियानमा देशभर जाँदा पार्टी नेतृत्व र नेतृत्वप्रति जनतामा मात्र नभई विपक्षी दलका नेताहरूमा पनि भरोसा रहेको उल्लेख उहाँले गर्नुभयो। “केही मान्छेहरूले कांग्रेस, एमाले र माओवादी एउटै हो भन्न खोजे पनि आम जनताले जनताको पक्षमा काम गर्ने त माओवादी केन्द्र नै रहेछ भन्ने महसुस गरेका छन्। पछिल्लो समय म विभिन्न कार्यक्रममा बाहिर जाँदा कांग्रेस र एमालेका स्थानीय नेताहरूले मलाई भेट्दा, ‘यो परिवर्तन माओवादीले ल्याएको हो। यसको रक्षा पनि माओवादीले नै, प्रचण्डले नै भूमिका खेल्नुपर्छ,’ भन्छन्। मैले भन्ने गरेको छु—मलाई होइन, जनतालाई भन्नुहोस्, तपाईंहरूकै नेताहरूलाई भन्नुहोस्,” उहाँले भन्नुभयो। अध्यक्ष प्रचण्डले प्रधानमन्त्री हुँदा प्रवासी नेपालीको पक्षमा गरेका कामहरूको स्मरण गर्दै नागरिकता दिने निर्णयको कार्यान्वयनलाई लिएर वर्तमान सरकारको गतिविधिको आलोचना गर्नुभयो। “हामीले पछिल्लो पटक सरकारको नेतृत्व गर्दा सामाजिक विभेदको विरुद्ध सामाजिक न्यायका पक्षमा काम गर्यौँ। सामाजिक सुरक्षाका क्षेत्रमा पनि तपाईंहरूकै सल्लाहमा विदेशमा रहेका प्रवासी मजदुरलाई समेट्ने अभियान सुरु गरिएको थियो। तर अहिलेको सरकारले ती कामलाई अगाडि बढाउन सकेको छैन। प्रवासी नेपाली नागरिकलाई नागरिकता दिने ऐतिहासिक निर्णय गरियो, तर अहिलेको सरकारले त्यसलाई कागजको खोस्टाजस्तो व्यवहार गरिरहेको छ।” अध्यक्ष प्रचण्डले माओवादी केन्द्रले विगतमा सामाजिक न्याय, सुशासन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सुधारमा खेलेको भूमिकालाई जनताले सकारात्मक रूपमा लिएको उल्लेख गर्दै थप सुधार र अभियानका लागि तयारी अवस्थामा रहन निर्देशन दिनुभयो। बैठकमा केन्द्रीय सदस्य डिबी क्षेत्रीले आफ्नो रिपोर्ट प्रस्तुत गर्दै, रिपोर्टअनुसार एशिया क्षेत्रमै २८ लाखभन्दा बढी नेपाली श्रमिक कार्यरत रहेको र त्यसअनुसार महत्व दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो। नेतृत्त्वले प्रवासी जनशक्तिको भूमिकालाई मूल्याङ्कन गर्दै आगामी रणनीति तय गर्न आवश्यक रहेको भन्दै उहाँले नेतृत्व समक्ष सुझाव पेश गर्नुभयो। बैठकलाई विशेष अतिथिका रूपमा सम्बोधन गर्दै प्रवास क्षेत्र इन्चार्ज ओम शर्माले भन्नुभयो, “संसारभरिका नेपाली युवालाई गोलबन्द गर्न सक्ने साझा प्लेटफर्मको आवश्यकता छ।” उहाँले काम गर्दै जाँदा आफूबाट कमी कमजोरी भएको भए त्यसलाई सुधार गर्दै संगठन विस्तारमा आत्मआलोचनासहित सक्रिय हुने विश्वास दिलाउनुभयो। संगठनका अध्यक्ष सनीकुमार ओलीको अध्यक्षतामा बसेको एशिया प्रदेश संगठन समितिको बैठक सचिव भवानी पन्तले सञ्चालन गर्नुभएको थियो।
सरकार अधिनायकवादतर्फ उन्मुख, आन्दोलनको तयारीमा छौँ: अग्नि सापकोटा
काठमाडौँ । नेकपा (माओवादी केन्द्र) का उपाध्यक्ष अग्निप्रसाद सापकोटाले सरकारविरुद्ध आन्दोलन गर्ने बताएका छन्। अखिल नेपाल ट्रेड युनियन महासङ्घले सोमबार काठमाडौँमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै उनले सरकार निरङ्कुश र अधिनायकवादी बन्दै गएकाले सडक आन्दोलन अपरिहार्य भएको बताए। उपाध्यक्ष सापकोटाले संसद्मा पार्टीको सङ्ख्या कम भए पनि जनतालाई जागृत गरी सरकारमाथि दबाब सिर्जना गर्न आन्दोलन नै एकमात्र विकल्प भएको उल्लेख गरे। उनले पार्टीका नेता–कार्यकर्तालाई आन्दोलनको मानसिक र व्यावहारिक तयारीमा जुट्न आह्वान गरे। “सरकार अधिनायकवाद, तानाशाही र निरङ्कुशतातर्फ उन्मुख छ। हामीले जनतालाई सचेत गराउँदै आन्दोलनको बाटो रोजेका छौँ,” सापकोटाले भने। उनले थपे, “संसद्मा हाम्रो सङ्ख्या कम छ, त्यसैले सडकबाटै दबाब सिर्जना गर्नुपर्छ। म सबैलाई आन्दोलनको तयारीमा जुट्न आग्रह गर्छु।” सापकोटाले सत्तारुढ गठबन्धन (नेपाली काँग्रेस र नेकपा एमाले) बीच पनि गम्भीर अन्तर्विरोध रहेको दाबी गरे। उनले सरकारलाई ‘गुण्डा दल’ को संज्ञा दिँदै राज्य सत्ता कब्जा गर्ने दिशामा अघि बढेको आरोप लगाए। “सत्तारुढ दलहरूबीच ठूलो अन्तर्विरोध छ, तर उनीहरूको साझा लक्ष्य भनेको अधिनायकवाद लाद्नु हो,” उनले भने।
भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई १० मिनेट कुरे, फेरि एउटै कारमा हिँडे मोदी र पुटिन !
एजेन्सी । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको दुईदिने चीन भ्रमण ऐतिहासिक बनेको छ। भारतीय सञ्चार माध्यमहरुका अनुसार तियानजिनमा आयोजित शंघाई सहयोग संगठन (SCO) समिटमा उनले आतंकवादविरुद्ध कडा अडान राख्दै भारतको दृष्टिकोण स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरे। भ्रमणका क्रममा उनले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग द्विपक्षीय वार्ता गरे। यो भ्रमणले भारतको विश्वव्यापी भूमिकालाई थप मजबुत बनाएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। प्रधानमन्त्री मोदीले तियानजिनमा आयोजित SCO समिटमा आतंकवादविरुद्ध कडा सन्देश दिए। उनले आतंकवादलाई केवल एक देशको समस्या नभएर सम्पूर्ण मानवताविरुद्धको खतरा भएको बताए। विशेषगरी, पहलगाम आतंकी हमलाको उल्लेख गर्दै उनले यो हमला भारतको आत्मामा मात्र नभएर मानवतामा विश्वास राख्ने हरेक राष्ट्रका लागि चुनौती भएको उल्लेख गरे। उनले SCO सदस्य राष्ट्रहरूलाई आतंकवादविरुद्ध एकजुट भएर लड्न आह्वान गरे। मोदीले SCO को महत्वलाई नयाँ ढंगले परिभाषित गर्दै "S बाट सेक्युरिटी, C बाट कनेक्टिभिटी र O बाट अवसर" को नयाँ पूर्ण रूप प्रस्तुत गरे। उनले भारतको क्षेत्रीय सहकार्यलाई बलियो बनाउने दृष्टिकोण समिटमा राखे। भारत-चीन सम्बन्धमा नयाँ गति मोदीले आइतबार समिटको अवसरमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग करिब एक घण्टा लामो द्विपक्षीय वार्ता गरे। यो भेट सात वर्षपछि भएको उनको पहिलो चीन भ्रमणको हिस्सा थियो। वार्तामा सीमा विवाद, व्यापार, र सहयोगका विषयमा गहन छलफल भयो। मोदीले भारत र चीनलाई विकासका साझेदारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आपसी विश्वास, सम्मान र संवेदनशीलताको आधारमा सम्बन्धलाई अगाडि बढाउन प्रतिबद्ध रहेको बताए। उनले सीमा क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरता कायम राख्नु दुई देशको सम्बन्धका लागि बीमा पॉलिसी जस्तै भएको उल्लेख गरे। सी जिनपिङले भारत-चीन सम्बन्धलाई रणनीतिक र दीर्घकालीन दृष्टिकोणबाट हेर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनले "हात्ती र ड्र्यागन" (भारत र चीन) लाई एकसाथ आउनुपर्ने र सीमा विवादलाई सम्बन्धको परिभाषा बन्न नदिनुपर्ने बताए। चिनियाँ मिडियाले यो भेटलाई भारत-चीन सम्बन्धमा सुधारको दिशामा महत्वपूर्ण कदमको रूपमा व्याख्या गरेको छ। यो भेटको महत्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतीय सामानमा ५० प्रतिशत कर लगाएको पृष्ठभूमिमा झन् बढेर गएको छ। भारतले रुसी तेल खरिद नरोकेको भन्दै ट्रम्प प्रशासनले यस्तो कदम चालेको हो। यस्तो अवस्थामा भारतले चीन र जापानजस्ता देशहरूसँग सम्बन्ध सुदृढ गर्न र व्यापार विविधीकरण गर्न खोजिरहेको छ। रुस-भारत सम्बन्धमा गहिराइ मोदीले SCO समिटको अवसरमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग पनि ४५ मिनेट लामो द्विपक्षीय वार्ता गरे। यो भेटमा रुस-युक्रेन द्वन्द्वको समाधानका लागि मानवताले शान्ति चाहेको सन्देश मोदीले पुटिनलाई दिए। उनले भारतले युक्रेनमा शान्ति स्थापनाका हालैका प्रयासहरूलाई स्वागत गर्ने र यस दिशामा बाटो खोज्नुपर्ने बताए। पुटिन र मोदीको मित्रता र उनीहरूको संवादको विश्वभर चर्चा भएको छ। विशेषगरी, समिटको स्थलबाट होटलसम्म पुटिन र मोदीले एउटै कारमा यात्रा गरेको दृश्यले उनीहरूको आत्मीय सम्बन्धलाई उजागर गरेको छ। मोदीले सामाजिक सञ्जाल X मा लेखे, "पुटिनसँगको भेट सधैं रमाइलो हुन्छ। हामीले तियानजिनमा विचारहरू आदानप्रदान गर्यौं।" दुवै नेताले व्यापार, उर्वरक, अन्तरिक्ष, सुरक्षा र संस्कृतिका क्षेत्रमा द्विपक्षीय सहयोगलाई गहिरो बनाउने विषयमा छलफल गरे। मोदीले डिसेम्बरमा हुने रुस-भारत शिखर सम्मेलनमा पुटिनको उपस्थितिको अपेक्षा गरेको बताए। SCO समिटको महत्व तियानजिनमा अगस्त ३१ देखि सेप्टेम्बर १ सम्म चलेको SCO समिटमा २० भन्दा बढी विश्व नेताहरू र १० अन्तरराष्ट्रिय संगठनका प्रमुखहरू सहभागी भए। यो समिट SCO को स्थापना (सन् २००१) यताकै सबैभन्दा ठूलो सम्मेलन थियो। समिटमा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज शरिफ, इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेशकियान, टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तायप एर्दोगान, र इजिप्टका प्रधानमन्त्री मुस्तफा मडबौली लगायतका नेताहरू उपस्थित थिए। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले समिटको स्वागत भोजमा SCO को क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरता कायम राख्ने जिम्मेवारी बढेको बताए। उनले विश्वमा बढ्दो अनिश्चितता र तीव्र परिवर्तनको समयमा SCO ले विकास र सहयोगलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिए। उनले SCO विकास बैंक स्थापना गर्न र सुरक्षा चुनौती सामना गर्न नयाँ केन्द्र बनाउनुपर्ने प्रस्ताव राखे। भारत-चीन सम्बन्धमा सुधारको संकेत मोदीको यो भ्रमण सन् २०२० को गलवान भिडन्तपछि भारत-चीन सम्बन्धमा आएको तनावपछि भएको पहिलो भ्रमण हो। हालैका कूटनीतिक प्रयासहरूले दुई देशबीच विश्वास पुनर्स्थापनाको संकेत देखाएको छ। दुवै देशले सिमानामा शान्ति कायम राख्ने, सिधा उडान पुनः सुरु गर्ने, र लिपुलेक, शिप्की ला, र नाथु ला पासमार्फत व्यापार पुनः सुरु गर्ने सहमति गरेका छन्। चिनियाँ राजदूत सू फेइहोङले मोदीको भ्रमणले भारत-चीन सम्बन्धमा नयाँ गति प्रदान गर्ने विश्वास व्यक्त गरे। उनले सामाजिक सञ्जाल X मा लेखे, "प्रधानमन्त्री मोदीलाई SCO समिटमा स्वागत छ। यो भ्रमणले भारत-चीन सम्बन्धमा नयाँ गति थप्नेछ।" विश्व व्यवस्थामा नयाँ सन्देश SCO समिटमा मोदी, जिनपिङ र पुटिनको भेटले विश्व व्यवस्थामा नयाँ सन्देश दिएको छ। विशेषगरी, अमेरिकी नीतिहरू, जस्तै भारतमाथि लगाइएको कर र रुसमाथिको प्रतिबन्ध, को जवाफमा यी नेताहरूले क्षेत्रीय सहयोग र वैश्विक दक्षिणको एकताको सन्देश दिए। जिनपिङले विश्व व्यवस्थामा "धम्की र गुटबाजी" को विरोध गर्दै संयुक्त राष्ट्रसंघले वैश्विक शासनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुपर्ने बताए। यो भ्रमण र समिटले भारत, चीन र रुसबीचको रणनीतिक साझेदारीलाई थप बलियो बनाएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, यो भेटले विश्व शक्तिको सन्तुलनमा नयाँ आयाम थप्न सक्छ।
एमालेमा विद्या भण्डारीको पक्षमा समूहगत आवाज उठ्ने डरले केन्द्रीय समिति बैठक स्थगित
काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) ले पूर्वराष्ट्रपति विद्या भण्डारीको पक्षमा समूहगत रूपमा बोल्ने तयारी भएपछि विधान अधिवेशन अगावैको केन्द्रीय समिति बैठक नै नगर्ने निर्णय गरेको छ । पार्टीभित्र भण्डारीको सदस्यता र सम्भावित भूमिकाबारे बहस चर्किएपछि यो कदम चालिएको हो । पार्टीका उपाध्यक्ष सुरेन्द्र पाण्डेले सोमबार काठमाडौँमा आयोजित ‘एमालेमा आन्तरिक लोकतन्त्र’ विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्दै नेपालको संविधानले कुनै पनि व्यक्तिलाई पार्टी सदस्यताबाट निषेध नगरेको बताएका छन् । उनले पूर्वराष्ट्रपति विद्या भण्डारीलाई पनि कुनै पार्टीको सदस्य हुनबाट रोक्न संविधानले कुनै बन्देज नलगाएको जिकिर गरे । ‘राष्ट्रपतिलाई पनि पार्टीको सदस्य नहुनु भनेको छैन,’ पाण्डेले भने, ‘संविधानले ३ वटा अवस्थाको मात्रै चर्चा गरेको छ ।’ संविधानको व्यवस्था अनुसार निर्वाचित पद, मनोनीत पद र नियुक्ति पद राष्ट्रपति भएपछि स्वतः जाने र त्योबाहेक अन्य कुनै व्यवस्था नरहेको उनको भनाइ छ । पाण्डेले प्रश्न गर्दै भने, ‘संविधानले नगरेको कुरा कुनै एउटा पार्टीले विधान बनाएर रोक्न मिल्छ र ? निर्णय गरेर रोक्न मिल्छ र ?’ यस्ता विषयमा प्रजातान्त्रिक अधिकारलाई उल्लङ्घन गर्ने कुनै पनि प्रजातान्त्रिक पार्टीले गर्न नमिल्ने उनले जोड दिए । उनले सदस्य हुने वित्तिकै पार्टी अध्यक्ष भइहाल्ने नहुने बताउँदै अध्यक्ष हुने प्रक्रिया फरक रहेकाले सदस्यताबाट रोक्न नमिल्ने धारणा राखे । ‘सदस्यताबाट रोक्न मिल्दैन, यसलाई विधान महाधिवेशनमा उठाउन सकिन्छ,’ पाण्डेले भने । पार्टी स्रोतका अनुसार, विद्या भण्डारीको पक्षमा समूहगत रूपमा आवाज उठ्ने सम्भावना देखिएपछि केन्द्रीय समिति बैठक स्थगित गरिएको हो । यसले पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्र र सदस्यता नीतिबारे थप बहसलाई उजागर गरेको छ । विधान अधिवेशनमा यो विषयले प्रमुख स्थान पाउने अपेक्षा गरिएको छ । एमालेका नेताहरूले पार्टीको आन्तरिक एकता कायम राख्न यस्ता निर्णयहरू आवश्यक रहेको बताएका छन् । यद्यपि, भण्डारीको राजनीतिक भूमिकाबारे पार्टीभित्र मतभेद कायमै छ ।
पार्टी प्रतिको सकारात्मक माहोललाई संगठनमा बदल्न अध्यक्ष प्रचण्डको निर्देशन
काठमाडौं। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले पार्टी सुदूरपश्चिम प्रदेश समिति सचिवालयको भर्चुअल बैठकलाई सम्बोधन गर्दै, संगठन निर्माणका लागि आत्मसमिक्षासहित जनसम्पर्क विस्तारमा जुट्न पार्टीका नेताहरूलाई निर्देशन दिनुभएको छ। बैठकमा प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी अध्यक्ष प्रचण्डले पार्टीभित्र उठेका विभिन्न बहस, संगठनात्मक अवस्था र आगामी रणनीतिबारे विस्तृत धारणा राख्नुभयो। उहाँले पार्टीले पछिल्लो समय जनतामाझ फेरि विश्वास हासिल गरिरहेको भए पनि त्यसलाई संगठनमा रूपान्तरण गर्न नसकेसम्म दीर्घकालीन उपलब्धि सम्भव नहुने बताउनुभयो। भर्चुअल बैठकमा सहभागी हुनुको कारण स्पष्ट पार्दै अध्यक्ष प्रचण्डले भन्नुभयो, “सचिवालय र इन्चार्ज कमरेडले भौतिक रूपमा सुदूरपश्चिम आइदिन अनुरोध गर्नुभएको थियो, तर महिलाको राष्ट्रिय सम्मेलनलगायत केन्द्रीय गतिविधिका कारण म यो पटक भर्चुअलमार्फत सहभागी हुनुपर्यो। दशैंपछि मध्यपहाडी लोकमार्ग अभियान र केन्द्रीय बैठकहरू सकिएपछि दुई दिनको समय निकालेर म सुदूरपश्चिम प्रदेशमै आएर प्रत्यक्ष संवाद गर्नेछु।” अध्यक्षले सबै जिल्ला संयोजक र इन्चार्जहरूको रिपोर्टिङको प्रशंसा गर्दै सुदूरपश्चिम प्रदेशमा हाल वैचारिक, राजनीतिक र सांगठनिक सुधारको सकारात्मक संकेत देखिएको बताउनुभयो। उहाँले निर्देशन दिँदै भन्नुभयो, “अब सबै नेता–कार्यकर्ताले गाउँ–बस्तीमा पुगेर कमिटी निर्माण, विस्तार र प्रशिक्षणमा जुट्नुपर्छ।” त्यसैगरी, उहाँले पार्टीभित्र आत्मसमिक्षा र आलोचना–आत्मालोचनाको संस्कृतिलाई बलियो बनाउँदै, हरेक कमरेडले विगतका कमजोरीहरूको गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो। अध्यक्ष प्रचण्डले पार्टी सरकारमा रहँदा हासिल गरिएका उपलब्धिहरू, त्यसपछिको खबरदारी अभियान तथा जनसंगठनहरूले सञ्चालन गरेका गतिविधिका कारण माओवादीप्रति जनविश्वास पुनः बढेको बताउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “हामीले सरकारमा हुँदा गरेका काम र अहिले सडकबाट उठाएका आवाजकै कारण जनभावना सकारात्मक बनेको छ। अब त्यसलाई सशक्त संगठनमार्फत संस्थागत गर्नु जरुरी छ।” बैठकका केही सहभागीले पार्टीभित्रको अन्तरसंघर्षबारे चासो व्यक्त गरेपछि अध्यक्ष प्रचण्डले स्पष्ट पार्नुभयो, “हाम्रो पार्टी मात्रै यस्तो पार्टी हो जहाँ कार्यकर्ताले आफूले देखेको कुरा खुला रूपमा राख्न सक्ने अवसर पाउँछन्। पदाधिकारी बैठकदेखि स्थायी समिति बैठकसम्म खुला छलफल हुने हाम्रो संस्कार माओवादी केन्द्रमा मात्रै छ।” उहाँले संगठन निर्माणलाई अबको अभियानको मूल धार मानेर भन्नुभयो, “हामी निर्वाचनमा जान्छौं, आन्दोलनमा उत्रन्छौं भन्ने कुरा तब मात्र सार्थक हुन्छ, जब संगठन बलियो हुन्छ। त्यसैले सबै कमरेडहरू आत्मसमिक्षा गर्दै जनतामाझ पुग्नुहोस्, सदस्यता विस्तार गर्नुहोस्, जनसंगठनहरूलाई सक्रिय पार्नुहोस्।” अध्यक्ष प्रचण्डले सुदूरपश्चिमलाई राजनीतिक र सांगठनिक हिसाबले माओवादी केन्द्रको सम्भावनायुक्त प्रदेश बताउँदै, त्यहाँका नेता तथा कार्यकर्ताहरूलाई व्यवस्थित, योजनाबद्ध, केन्द्रित र परिचालित गर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “सुदूरपश्चिम सम्भावनायुक्त प्रदेश हो – क्रान्तिको समयमा पनि र अहिले शान्तिको समयमै पनि। त्यहाँ नेता–कार्यकर्ताहरूको ठूलो जमात छ। त्यसलाई व्यवस्थित गर्ने, योजनाबद्ध गर्ने, केन्द्रित गर्ने र परिचालन गर्ने चुनौती हाम्रो अगाडि छ।” बैठकमा विशिष्ट अतिथि पार्टी उपमहासचिव तथा सुदूरपश्चिम इन्चार्ज गिरिराजमणि पोख्रेलले सुदूरपश्चिममा पार्टीको भावी रणनीति, सांगठनिक विस्तार तथा स्थानीय तहसम्मको पहुँच विस्तारबारे स्पष्ट कार्ययोजना प्रस्तुत गर्नुभयो। उहाँले सुदूरपश्चिमको विशेष परिस्थितिअनुसार जनसम्पर्क र संगठन सुदृढीकरणमा केन्द्रित हुने बताउनुभयो। भर्चुअल बैठकमार्फत अध्यक्ष प्रचण्डले पार्टीलाई एकीकृत, केन्द्रित र अभियानमुखी बनाउनेमा जोड दिँदै कार्यकर्तालाई संगठन निर्माण र आत्मसमिक्षाको बाटोमा अघि बढाउने रणनीति प्रस्तुत गर्नुभएको छ। उहाँले निष्कर्षमा भन्नुभयो, “सकारात्मक माहोललाई संगठनमा बदलेर मात्र राजनीतिक सफलता सम्भव छ।”

